Ochrona środowiska przed hałasem i wibracjami, 3 rok IŚ WGGiIŚ, Ćwiczenie nr 3
KMiW, WIMiR AGH
1
Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska
Inżynieria Środowiska
Przedmiot: Ochrona przed hałasem i wibracjami
Ćwiczenie Nr 3. Analiza sygnałów wibroakustycznych w dziedzinie częstotliwości
/Dr inż.Tadeusz Wszołek, (galaxy.uci.agh.edu.pl/~twszolek)/
1. Wprowadzenie
a) Parametryzacja sygnału wibroakustycznego w dziedzinie częstotliwości
b) Filtry korekcyjne stosowane w pomiarach hałasu - A,B,C,D
c) Analiza 1/1 i 1/3 oktawowa
d) Analiza FFT
2. Program ćwiczenia:
a) Wizualizacja widm podstawowych sygnałów czasowych- sin, prostokąta i szumu
białego
b) Obliczanie poziomu A i C z widma 1/3 oktawowego sygnału akustycznego
c) Charakterystyki korekcyjne drgań oddziaływujących na ludzi i budynki
Ad.1.Wprowadzenie
Parametryzacja sygnału wibroakustycznego w dziedzinie częstotliwości
• Filtry częstotliwościowe stosowane przy pomiarach hałasu A,B,C, definiowane wg
IEC 804 oraz IEC 61672– tabela z wartościami korekcyjnymi filtrów w pasmach 1/3
oktawowych dostępna na stronie www..
• Analiza 1/1 i 1/3 oktawowa, wg ISO 1260.
• Analiza FFT ( Fast Fourier Transformation)
Poziom dźwięku A i inne
Najlepiej skorelowany z odczuciami subiektywnymi słyszalności dźwięku przez człowieka w
zakresie poziomów 40-70 dB, odpowiada krzywej jednakowej słyszalności 40 fonów.
Filtra A –Podstawowy filtr korekcyjny stosowany do pomiarów wszelkiego rodzaju hałasu, z
wyjątkiem hałasów impulsowych.
Ochrona środowiska przed hałasem i wibracjami, 3 rok IŚ WGGiIŚ, Ćwiczenie nr 3
KMiW, WIMiR AGH
2
Filtry B i C odpowiadają mniej więcej krzywym odpowiednio 70 i 100 fonów. Filtr B w
praktyce b.rzadko stosowany, filtr C – stosowany do pomiarów hałasów o charakterze
impulsowym, np. detonacji.
Filtry D i E ( przez Stevensa) zostały utworzone do estymacji hałasów „widzialnych” i
używany jest do pojedynczych zdarzeń akustycznych - hałasu lotniczego.
Filtr SI zalecany jest do pomiaru zakłóceń mowy ( zaproponowany przez Webster’a)
Poziom dźwięku A możemy wyznaczyć z widma wg poniższej zależności:
∑
=
+
=
n
i
K
L
A
i
A
i
f
L
1
10
10
log
10
gdzie L
fi
– poziom ciśnienia akustycznego w paśmie częstotliwości f
i
, dB
n – liczba pasm częstotliwości,
K
Ai
– poprawka wg krzywej A dla częstotliwości f
i
, dB ( dane w tabeli na stronie www)
Filtry o stałej względnej szerokości pasma – 1/1 i 1/3 oktawy
g
d
śr
f
f
f
=
,
n
n
d
g
f
f
1
2
2
=
=
gdzie:
f
śr
– częstotliwość środkowa filtra,
n – część oktawy filtra, np. n=3 – filtr 1/3 oktawowy, n=12, filtr 1/12 oktawowy,
f
d
, f
g
– częstotliwości odpowiednio dolna i górna filtra
Filtr oktawowy, n=1:
d
g
f
f
2
=
,
d
d
d
śr
f
f
f
f
2
2
=
=
Filtr 1/3 oktawowy ( tercjowy), n=3:
d
g
f
f
3
2
=
,
d
d
d
śr
f
f
f
f
6
3
1
2
2
=
=
Względna szerokość pasma przenoszenia wyrażona w %
Zależność ogólna
%
100
śr
d
g
w
f
f
f
f
−
=
∆
Filtr oktawowy:
%
7
.
70
%
100
2
1
%
100
2
2
%
100
=
=
−
=
−
=
∆
d
d
d
śr
d
g
w
f
f
f
f
f
f
f
Filtr tercjowy:
%
1
.
23
%
100
2
2
%
100
6
1
3
1
=
−
=
−
=
∆
d
d
d
śr
d
g
w
f
f
f
f
f
f
f
Ochrona środowiska przed hałasem i wibracjami, 3 rok IŚ WGGiIŚ, Ćwiczenie nr 3
KMiW, WIMiR AGH
3
Uwaga ogólna:
Zadaniem filtracji jest rozdzielnie sygnału na co najmniej dwie składowe:
• Użyteczną
• Nieużyteczna (szum, zakłócenie)
Ad 2. Program ćwiczenia
• Zapoznanie się z widmami częstotliwościowymi podstawowych sygnałów czasowych
– sinus, prostokąt oraz biały szum – analizator Nor 840.
• Wykonanie pomiarów widma hałasu i drgań w pasmach 1/3 oktawowych w różnych
położeniach mikrofonu oraz przetwornika drgań ( akcelerometra).
Sprawozdanie
• Krótki opis zastosowanej aparatury oraz przebiegu ćwiczenia.
• W sprawozdaniu należy umieścić;
• widma badanych sygnałów czasowych – sinus, prostokąt i biały szum
• wyniki pomiarów widma hałasu i przyspieszeń drgań w formie tabelarycznej i
graficznej ( dane umieszczone będą na stronie www, skąd należy je pobrać)
• Porównanie obu struktur widmowych, poprzez wskazanie charakterystycznych
częstotliwości w sygnale drganiowym i akustycznym.
• Wyniki pomiarowe drgań podane w skali logarytmicznej należy przeliczyć na
wartości liniowe przyspieszeń drgań wg zależności
)
100
(
1
,
0
10
−
=
ai
L
a
[m/s
2
]
gdzie Lai – poziom przyspieszeń drgań, wyrażony w dB, w odniesieniu do 1 m/s
2
= 100 dB.
( 0 dB=10
-5
m/s
2
).
Literatura uzupełniająca:
[1]. Z.Engel – ochrona środowiska przed drganiami i hałasem, PWN, Warszawa 2003.
[2]. A.Gołaś – Metody komputerowe w akustyce wnętrz i środowiska, Kraków AGH, 1995 r.
[3]. Z.Żyszkowski – Miernictwo akustyczne, WNT, Warszawa 1987 r.
[4]. F.A.Everest – podręcznik akustyki, Sonia Draga Sp. z o.o., Katowice, 2004.
[5]. PN ISO 1996-1,2,3:1999. Akustyka. Opis i pomiary hałasu środowiskowego.
[6]. R.Ciesielski, J.Kawecki, E.Maciąg – Ocena wpływu wibracji na budowle i ludzi w budynkach
– Instytut techniki Budowlanej, Warszawa 1993.
[7]. Normy PN-N/01355:1991 oraz ISO 8041