nastêpuje wy³adowanie, bêd¹ce ród³em
promieniowania ultrafioletowego. Pobudza
ono do wiecenia luminofory, emituj¹ce pro-
mieniowanie widzialne przechodz¹ce przez
przezroczyste elektrody i szk³o. Te wszyst-
kie zjawiska zachodz¹ w szczelinie 0,1 mm
miêdzy szklanymi warstwami. Ka¿dy piksel
sk³ada siê z trzech komórek pokrytych lumi-
noforem jednego z kolorów czerwonego,
zielonego niebieskiego RGB.
Ró¿nice konstrukcyjne
Stale trwaj¹ prace nad polepszeniem jako-
ci obrazu i wyd³u¿eniem czasu pracy ekra-
nu, który obecnie wynosi od 10 000 do
20 000 godzin. W ci¹gu dwóch lat znacznie
poprawiono kontrast i jaskrawoæ obrazu
wprowadzaj¹c zmiany w konstrukcji ekranu
oraz sposobach sterowania punktami obra-
zowymi.
W roku 2000 stowarzyszenie dziennikarzy
EISA wyró¿ni³o tytu³em Europejski ekran
plazmowy roku 2000/2001 ekran TH42PW3
firmy Panasonic za now¹ jakoæ obrazu
z najwiêkszym poziomem kontrastu (3000:1)
i najbogatsz¹ palet¹ barw i ostroci¹ detali.
Firma Panasonic dla poprawy jakoci obra-
zu komputerowego stosuje metodê progre-
sywnego skanowania trójwymiarowego, co
umo¿liwia wywietlanie obrazu poddane-
go kompresji o rozdzielczoci SVGA, XGA,
SXGA, UXGA.
W konstrukcji ekranu zastosowano nowe
techniki, jak: sterowanie poziomem czerni
(Real Black Driving System) i wzmocnienie
jaskrawoci (PADBI Plasma Adaptive Brig-
thnees Intensifier), umo¿liwiaj¹ce odwzo-
rowanie naturalnych, ciemnych barw z za-
chowaniem jaskrawoci obrazu. Dodatkowo
uk³ad PADBI tworzy 1024 odcienie szaroci
to jest dwa razy wiêcej ni¿ systemy u¿ywa-
ne do tej pory. Zlikwidowano koniecznoæ
stosowania wentylatorów ch³odz¹cych
ekran.
Cech¹ charakterystyczn¹ konstrukcji firmy
NEC s¹ filtry (rys. 2) nak³adane na poszcze-
gólne piksele (Capsulated Color Filter Tech-
nology). W czasie wy³adowania w ka¿dej ko-
mórce, oprócz trzech podstawowych kolo-
rów, powstaje wiat³o pomarañczowe, ma-
j¹ce niekorzystny wp³yw na czystoæ in-
nych kolorów. Dlatego do ka¿dej komórki do-
daje siê filtr w kolorze jej luminoforu. W re-
zultacie na zewn¹trz widaæ wiat³o jednego
z trzech podstawowych kolorów. Komórki s¹
oddzielone od siebie mikroskopijnym czar-
nym paskiem dziêki czemu obraz jest bar-
dziej kontrastowy i ostry. Firma NEC propo-
nuje tak¿e sposób ochrony luminoforu przed
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 8/2001
MONITORY I TELEWIZORY
Z EKRANEM PLAZMOWYM
C
zo³owymi producen-
tami ekranów pla-
zmowych, z których
buduje siê monitory
i telewizory plazmo-
we, s¹ firmy Fujitsu,
LG, Nec, Panasonic,
Sony. Inne firmy, rów-
nie¿ sprzedaj¹ce te urz¹dzenia, ogranicza-
j¹ siê do konstrukcji obudowy, uk³adów ste-
rowania i tunerów telewizyjnych.
Zasada dzia³ania ekranu
plazmowego
Ekran jest skonstruowany z dwóch szkla-
nych p³aszczyzn (rys.1a, b), na których s¹
napylane przezroczyste elektrody, u³o¿one
wzglêdem siebie prostopadle. Miêdzy szkla-
nymi warstwami s¹ kanaliki wype³nione lu-
minoforem czerwonym, zielonym i niebie-
skim, oraz mieszanin¹ gazów szlachetnych
neonu i ksenonu czasem z dodatkiem helu.
Dzia³anie pojedynczego punktu obrazowe-
go przypomina dzia³anie lampy fluorescen-
cyjnej. Po przy³o¿eniu napiêcia do elektrod
Popularnoæ ekranów
plazmowych ronie,
wiadczy o tym
zwiêkszaj¹ca siê
oferta rynkowa,
a tak¿e spadaj¹ce
ceny. Jest ju¿ ekran
plazmowy
o przek¹tnej 60 cali
(LG), a zapowiadane
s¹ o przek¹tnej
70 cali.
Rys. 2. Filtry stosowane przez firmê NEC
Rys. 1. Zasada dzia³ania ekranu plazmowego (a) i budo-
wa ekranu plazmowego PDP502MXE firmy Pioneer (b)
a)
b)
Elektroda przezroczysta
P³yta szklana przednia
Warstwa dielektryka
Warstwa zabezpieczaj¹ca MgO
Elektroda pomocnicza
Czarne paski
¯ebrowanie
Elektroda adresowa
Zabezpieczenie warstwy adresowej
P³yta szklana tylna
Czerwony luminofor
Zielony luminofor
Niebieski luminofor
30
31
wypaleniem (AccuShield),
wyd³u¿aj¹cy trwa³oæ ekra-
nu. Przy prezentacjach nieru-
chomych obrazów w rekla-
mach, tablicach informacyj-
nych wiecenie tych samych
punktów przez d³u¿szy czas,
prowadzi do wypalania lumi-
noforu. Aby do tego nie dopu-
ciæ opracowano mo¿liwoæ
zamiany wywietlanego obra-
zu z pozytywu na negatyw
(funkcja Inverse-odwracanie),
wówczas wiec¹ inne punkty.
W menu do obs³ugi ekranu
nale¿y wybraæ funkcjê Inver-
se odwracanie. Drug¹ mo¿li-
woci¹ jest nieznaczne prze-
suwanie obrazu po ekranie
(Picture orbiter). Ca³y wywie-
tlany obraz przesuwa siê po
ekranie w cyklu wskazówek
zegara. Zmiana ta jest dla wi-
dza praktycznie niezauwa-
¿alna, natomiast pozwala
odpocz¹æ pikselom wywie-
tlaj¹cym non-stop ten sam
obraz. Producent twierdzi, i¿
¿ywotnoæ oferowanych
z tym systemem monitorów
zwiêksza siê 4-krotnie.
Firma Fujitsu wprowadzi³a
technologiê ALiS (Alternate
Lighting of Surfaces) w ekra-
nie PDS 4221. Zwiêkszono
liczbê wywietlanych linii
z 480 do 1000 spe³niaj¹c wy-
magania telewizji HDTV. Nie
zmieni³a siê liczba uk³adów
steruj¹cych. Usuniêto czar-
ne paski miêdzy poszczegól-
nymi pikselami zwiêkszaj¹c
w ten sposób jaskrawoæ
z 350 cd/m
2
do 500 cd/m
2
.
Firma Pioneer w monitorze
PDP-502MXE stosuje jednak
cienkie czarne paski wokó³
pikseli w celu zmniejszenia odbiæ od wia-
t³a zewnêtrznego i ograniczenia przenikania
wiat³a z s¹siednich komórek i znacznego
zwiêkszenia kontrastu. Stosuje tak¿e lepszej
jakoci niebieski luminofor i regulacjê tem-
peratury barwowej do wyboru zimnego lub
ciep³ego odcienia kolorów.
Przez cyfrow¹ obróbkê sygna³u wizyjnego
tzw. konwersjê sygna³u (Digital High Densi-
ty Image Scaling Technology), stosuj¹c me-
tody estymacji i interpolacji, otrzymano
znacznie lepsze odtwarzanie szczegó³ów
krawêdzi, szczególnie zauwa¿alne dla obra-
zów komputerowych.
Ze wzglêdu na rozmiary, ekrany plazmo-
we s¹ idealne do prezentacji w miejscach
publicznych, lotniskach, dworcach, a tak-
¿e w domu do kina domowego.
Produkowane s¹ do zastosowañ profesjo-
nalnych jako monitory lub do domu w posta-
ci telewizora.
Pewn¹ wad¹ ekranów plazmowych jest
ch³odzenie ekranu wiatraczkami, powodu-
j¹cymi niewielki ha³as, ograniczony w naj-
nowszych modelach do 22 dB. W ekranie
TH42PW3 firma Panasonic ju¿ zrezygnowa-
³a z ch³odzenia.
Monitory
Monitory plazmowe wspó³pracuj¹ zazwy-
czaj z komputerami. Tak jak monitory kine-
skopowe, wymagaj¹ wówczas odpowie-
dnich sterowników. Do zastosowañ reklamo-
wych na dworcach, sklepach firma NEC
wyposa¿a swoje monitory w napêd CD-
R lub komputer. Mo¿na wtedy powtarzaæ
NA RYNKU AV
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 8/2001
Rys. 3. Modu³ wideo do³¹czony z ty³u do monitora
Pioneer
Rys. 7. Najwiêkszy obecnie na polskim rynku monitor plazmowy FD-60X30R firmy LG
Parametry monitorów i telewizorów plazmowych
APLC Advanced Peak Luminance Control WP
White Pea
Ceny (lipiec) orientacyjne zale¿ne od kursu walut F Filtr
prezentacjê w pêtli. Innym rozwi¹zaniem
s¹ prezentacje z timerem. Programuje siê
z wyprzedzeniem tygodniowym, dzieñ, go-
dzinê i ród³o, z którego zostanie wywietlo-
na prezentacja lub reklama.
Do prezentacji mo¿na wykorzystywaæ dwa
okna lub cyfrowy zoom.
Menu ekranowe u³atwia wybór funkcji, w tym
równie¿ dopasowanie obrazu do formatu
ekranu. Wiêkszoæ ekranów ma format 16:9,
co wymaga rozci¹gniêcia obrazu, najbar-
dziej popularnego formatu 4:3. Tak jak w te-
lewizorze za pomoc¹ funkcji OSD reguluje
siê kontrastem i jaskrawoci¹ obrazu, ostro-
ci¹ konturów i odcieniem kolorów.
Niektóre monitory np. 42PD1 NEC maj¹
zmniejszon¹ gruboæ ramki z 5 do 3,1 cm,
co umo¿liwia zbudowanie ciany wideo
sk³adaj¹cej siê z czterech monitorów. Wbu-
dowany w urz¹dzenia NEC procesor obra-
zu dzieli sygna³ automatycznie na cztery
czêci. Oszczêdza to du¿y koszt zwi¹zany
z zakupem tzw, splittera sygna³u i pozwa-
la to pe³n¹ automatyzacjê instalacji.
Telewizor plazmowy
W zestawie kina domowego monitor wspó³-
pracuje z magnetowidem, odtwarzaczem
DVD lub tunerem satelitarnym i dekode-
rem. Razem z nim sprzedawane s¹ tunery
telewizyjne bêd¹ce oddzielnymi urz¹dze-
niami lub mocowanymi z ty³u do ekranu.
(rys. 3.) W ramie ekranu s¹ montowane
g³oniki, czasem tak¿e umieszczony
wzmacniacz do g³oników zewnêtrznych.
W kinie domowym jednak najlepiej skorzy-
staæ z zestawu amplitunera i szeciu ko-
lumn g³onikowych.
Aby ogl¹daæ program telewizyjny niezbêd-
ny jest tuner telewizyjny z magnetowidu lub
dodatkowego urz¹dzenia. Tuner telewizyj-
ny firmy Philips FTR9952 (rys. 4.) zawiera
tak¿e szereg uk³adów poprawiaj¹cych sy-
gna³ wizyjny. W celu uzyskania optymalnej
jakoci obrazu telewizyjnego s¹ stosowane
typowe uk³ady wysokiej klasy telewizorów:
cyfrowy filtr grzebieniowy, który eliminuje
przenikanie siê kolorów,
uk³ady Digital Crystal Clear i dynamicznej
regulacji kontrastu analizuj¹ce 25 razy w ci¹-
gu sekundy parametry obrazu by optymal-
nie ustawiæ kontrast,
Digital Natural Motion, który redukuje widma
najszybciej poruszaj¹cych siê obiektów (wyni-
kaj¹ce z zastosowania techniki 100 Hz ).
System Active Control analizuje sygna³y
z urz¹dzeñ zewnêtrznych magnetowidu i
odtwarzacza DVD, redukuje szumy, ustawia
optymaln¹ ostroæ, kontrast i nasycenie ko-
lorów. Dwa tunery umo¿liwiaj¹ niezale¿ny
podgl¹d dwóch programów.
Zastosowano tak¿e Sleep timer , blokadê
elektroniczn¹, telegazetê z pamiêci¹ 440
stron. Mo¿liwy jest podgl¹d dwóch okienek
obok siebie lub jednego wiêkszego i omiu
mniejszych. Telewizor wyszukuje automa-
tycznie programy, do dyspozycji jest 100
pamiêci programów.
Przy wspó³pracy z komputerem uk³ad Lime-
sco dostosowuje rozdzielczoæ obrazu kom-
puterowego XGA ,SVGA i VGA do rozdziel-
czoci telewizora.
W ekran wbudowano 4
g³oniki o mocy wyjcio-
wej 40 W. Nabywca mo¿e
tak¿e dobraæ kolor obu-
dowy ( 5 kolorów).
Firma Grundig w Plana-
tronie 2 (rys. 5) oferuje
podstawê z wbudowany-
mi g³onikami, dekoder
Dolby Surround Pro Lo-
gic. Ekran o g³êbokoci
obudowy 13,4 cm ma
wbudowany tuner telewi-
zyjny i niezbêdne uk³ady
elektroniczne.
Akcesoria
P³aski ekran ma kilka mo¿liwoci mocowa-
nia. Firma Grundig po³¹czy³a go z szafk¹ na
urz¹dzenia audio-wideo. Ekran mo¿na mo-
cowaæ na specjalnej podstawie, wieszaæ
na cianie lub podwieszaæ do sufitu (rys. 6).
Wiêkszoæ firm oferuje dodatkowe kolumny
g³onikowe dopasowane wzorniczo do obu-
dowy ekranu.
Najbardziej rozpowszechnione s¹ ekrany
o przek¹tnej 42 cale, ale jesieni¹ maj¹ siê
pojawiæ u nas zarówno ekrany o mniejszej
przek¹tnej, 32 cale (Philips 32PF9964)
z funkcjami opisanymi dla modelu 42-calo-
wego, jak i znacznie wiêkszej przek¹tnej
60 cali (LG) (rys.7). Ciekawe, ¿e jest ju¿
telewizor LCD 28-calowy firmy Sharp. Awiêc
nied³ugo wród ekranów 28
÷
32-calowych
bêdziemy mogli wybieraæ miêdzy telewizo-
rami z tradycyjnym kineskopem, ekranami
LCD lub plazmowymi.
W zestawieniu tabelarycznym przestawiono
podstawowe parametry monitorów i telewi-
zorów plazmowych na polskim rynku.
Ten krótki opis konstrukcji i parametrów nie
rozstrzygnie, która konstrukcja jest najlep-
sza, szczególnie dla parametrów kontrastu
i jaskrawoci, dla których producenci nie
podaj¹ norm, wed³ug których dokonywano
pomiarów. Najlepszym rozwi¹zaniem po
analizie parametrów i cen jest porównanie
jakoci obrazu kilku typów ekranów.
n
Jerzy Justat
32
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 8/2001
Rys. 6 Zestaw typowych akcesoriów: dodatkowe kolumny g³onikowe, uchwyty mocuj¹ce do sufitu,
ciany, stawiania na szafce.
Rys. 5. Telewizor Planatron2 z ekranem
umieszczonym w specjalnej szafce
Rys. 4. Telewizor z oddzielnym tunerem
Philips 42FD 9932