04 Bibliografia Polska Estreicherow

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

BIBLIOGRAFIA POLSKA ESTREICHERÓW

Estreicher Karol: Bibliografia polska. 120 000 druków.
Cz. 1. Stulecie XIX. Katalog 50 000 druków polskich lub Polski dotycz

cych od roku 1800

uło

ony abecadłowo według autorów i przedmiotów z wyra

eniem cen ksi

garskich.

Kraków 1872-1882 Towarzystwo Naukowe Krakowskie staraniem Komisji Bibliograficznej

T. 1-5 oraz T. 6: Dopełnienia (A-Q), T. 7: Dopełnienia (P.-

)

II.

Estreicher Karol: Bibliografia polska. 140 000 druków.

Cz. 2. T. 1-4 (ogólnego zbioru T. 8-11). Chronologiczne zestawienie 73 000 druków
polskich lub Polski dotycz

cych od r. 1455 do 1799 [wła

ść

. 1699] wł

cznie.

Kraków 1882-1890 Akademia Umiej

tno

ci staraniem Komisji Bibliograficznej

T. 1 (8): Stulecia XV-XVII
T. 2 (9): Stulecie XVIII i dopełnienia do wieku XV - XVII
T. 3 (10): Bibliografia polska XIX stulecia [do 1870]. Spis chronologiczny
T. 4 (11): Stulecie XIX [1871-1889] i dopełnienia do wieku XV-XIX

III.

Estreicher Karol: Bibliografia polska. 140 000 druków. Cz.3 (obejmuj

ca druki stuleci XV-

XVIII w układzie abecadłowym).
Kraków 1891-1951 Akademia Umiej

tno

T. 1-23 z. 1: (ogólnego zbioru T. 12-34 z.1) Karol Estreicher
Od T. 12 (23) Stanisław Estreicher
T. 23 (34 z. 1) Karol Estreicher (wnuk)
T. 23 (34 z. 2) Zakład Bibliografii Polskiej im. Karola Estreichera, Uniwersytet Jagiello

ski

IV.

Bibliografia polska XIX stulecia. Lata 1881-1900. [Uzupełnienie Cz.1]. Kraków 1906-1916
Spółka Ksi

garzy Polskich

T. 1-4

(poza numeracj

ogóln

tomów)

2. wydanie

Bibliografia polska. Bibliographie polonaise. Cz.1: Bibliografia polska XIX stulecia. Red.
Karol Estreicher [wnuk]. Wyd. 2 nowe

Kraków 1954 - Uniwersytet Jagiello

ski

T. 1- 18 (T. 1: A -

T. 18: Kor – Koz)

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

tomy dost

pne w postaci cyfrowej na

www.estreicher.pl

Część

Tom

Zawartość

Data wyd

Autor / instytucja

A-F

1872

G-L

1874

Ł-Q

1876

R-U

1878

W-Z

1880

Dopełnienia A-0

1881

Stulecie XIX
1800-1880

Dopełnienia P-Ż

1882

autor: Karol Estreicher (senior)
wydanie Towarzystwa Naukowego
Krakowskiego, staraniem Komisji
Bibliograficznej

Zeszyt dodatkowy

1871-1873

1873

autor: Karol Estreicher (senior)

Zeszyt dodatkowy,

tzw. „Mały Estreicher”

Stulecia XV-XVI 1455-1600

1875

autor: Karol Estreicher (senior)

1455-1699

1882

1700-1799

1888

1800-1870

1885

Stulecia XV-XIX
1455-1889

1871-1889

1890

autor: Karol Estreicher (senior)
wydanie Akademii Umiejętności,
staraniem Komisji Bibliograficznej

A-Bez

1891

Bi-Bz

1894

C-Cz

1896

1897

E-Fuz

1898

1899

H-J

1901

K-Kom

1903

Kon-Ky

1905

L-Łz

1906

M-My

1907

autor: Karol Estreicher (senior)
wydanie Akademii Umiejętności

N-O

1909

P-Pom

1912

Pon-Q

1913

1915

S-Sh

1929

Si-Soj

1930

Sok-St

1933

Su-Sz

1934

1936

U-Wik

1938

III

Stulecia XV-XVIII

Wil-Y

1939

autor: Stanisław Estreicher
wydanie Akademii Umiejętności

dopełnienia i sprostowania do

ęś

ci III

Z. 1, A-G

1999

Zakład Bibliografii Polskiej Karola
Estreichera, Uniwersytet
Jagielloński

z. 1 (Z-Zał)

red. Karol Estreicher (wnuk)

z. 2 (Z-Zazdrość)

2000

Zb-Zil

2007

Centrum Badawcze Bibliografii
Polskiej Estreicherów, Uniwersytet
Jagielloński

A-F

1906

G-K

1907

Ł-Q

1911

Stulecie XIX
1881-1900

R-Z

1916

red. Karol Estreicher (wnuk)

1959

1961

1962

D-Dramat Polski

Dramat tłumaczony-Dzwony

G- Głuszyński

1975

Gmach - Gzowski

1979

K-Kalendros

1987

Kalenkiewicz-Katakumby

Katalogi

1991

Katar-Knaus

1991

autor: Karol Estreicher (senior)

red. Karol Estreicher (wnuk)

Zakład Bibliografii Polskiej Karola
Estreichera, Uniwersytet
Jagielloński

Knebel-Kopytowskij

2000

Bibliografia polska XIX
stulecia

2. wydanie

Kor-Koz

Centrum Badawcze Bibliografii
Polskiej Estreicherów, Uniwersytet
Jagielloński

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

METODA BIBLIOGRAFII POLSKIEJ

zakres

druki polskie, wydane w Polsce b

napisane przez Polaków

druki obce dotycz

ce Polski, Polaków i spraw polskich

zasi

g (forma wydawnicza)

−

wszystkie druki, ł

cznie z ulotkami, cennikami, prospektami

zasi

g chronologiczny

−

od pierwszego drukowanego dokumentu (1472) do 1900 r.

układ

−

cz I, III, IV – alfabetyczny krzy

owy (nazwy autorów i przedmiotów w jednym ci

gu alfabetycznym)

−

cz II - chronologiczny

opis bibliograficzny (cz I, III, IV)

−

opisy nie s

numerowane

−

w wi

kszo

ci były wykonywane z autopsji

−

hasłem jest

nazwa autora (nazwisko, imi

, tytuły naukowe, zawodowe, miejsce pochodzenia, okre

lenie

pokrewie

stwa, daty biograficzne)

pierwszy rzeczownik tytułu w przypadku dzieł anonimowych

tytuł sfingowany w nawiasie kwadratowym w przypadku druków wydanych bez tytułu

−

na opis zasadniczy składaj

: tytuł, miejsce wydania (b.w.m.dr. = bez wyra

enia miejsca druku),

nakładca lub drukarz, data wydania (b.w.r. = bez wyra

enia roku); w I cz

ęś

ci bibliografii podawano te

cen

−

opis bibliograficzny skrócony zastosowano w cz. II, oraz przy powtórnych wydaniach tego samego
dzieła w cz. I, III, IV

odsyłacze

−

autorskie (od pseudonimu czy kryptonimu do wykrytego nazwiska autora)

−

tytułowe (od tytułów dzieł wydanych anonimowo / pod pseudonimem, do nazwisk wykrytych autorów)

−

przedmiotowe

adnotacje

−

uwagi wyja

niaj

ce kwesti

autorstwa

−

adnotacje dotycz

ce tre

ci ksi

ąż

−

dy o warto

ci dzieł i ich autorach

zestawienia specjalne

−

np. Autorka, Dramat-dramatycy

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

elektroniczna wersja Bibliografii Estreicherów [BE] z punktu widzenia użytkowników

Przekształcenie BE na postać cyfrową i podjęcie działań w kierunku udostępnienia jej elektronicznej,
bazodanowej wersji, jest milowym krokiem w stronę użytkowników tej bibliografii, którzy dotychczas
borykali się z utrudnionym dostępem do tego źródła. Fakt, że dzieło o znaczeniu ogólnopolskim, nie
zastąpione dotąd przez żadne inne źródło informacji, od swych początków do dziś związane jest z
Krakowem i Uniwersytetem Jagiellońskim, jest przez Uczelnię traktowany jako narzędzie promocji,
przysparzające jej dodatkowego prestiżu. Szkoły wyższe na całym świecie udostępniają w swoich
portalach internetowych źródła informacji tworzone na użytek badań naukowych i jest to jeden ze
ś

rodków budowania wizerunku liderów.

W czasie Konferencji zorganizowanej w 2008 r. przez Bibliotekę Narodową w setną rocznicę śmierci
Karola Estreichera, prof. Walecki mówił o dalszych planach połączenia BE z innymi źródłami informacji,
w tym z katalogiem centralnym zbiorów bibliotecznych. To kolejny cenny pomysł, który jednak
wymagałby już teraz udoskonalenia, o ile nie całkowitej reorganizacji, czy zmiany systemu
informatycznego. Ideałem byłoby połączenie opisów ujętych w BE przynajmniej z opisami
umieszczonymi w katalogu Biblioteki Jagiellońskiej oraz w katalogu Federacji Bibliotek Cyfrowych.
Dzięki temu do minimum skrócona będzie droga użytkownika od informacji zawartych w BE do pełnych
tekstów dokumentów zgromadzonych w BJ, lub ich cyfrowych wersji w FBC, których liczba
systematycznie się powiększa. Przykładem takiego rozwiązania jest przygotowywany przez Archiwa
Polskie system ZOSIA, który integruje powstałe wcześniej elektroniczne źródła informacji: o archiwach,
o zespołach archiwalnych, o jednostkach archiwalnych w jeden spójny system, z możliwością dołączania
zeskanowanych wersji dokumentów archiwalnych. System ZOSIA zakłada współpracę wszystkich
archiwów w zakresie uzupełniania informacji o zbiorach, które są w ich posiadaniu. W przypadku BE
można byłoby pomyśleć o współpracy z bibliotekarzami. Jeśli takie rozwiązanie nie byłoby możliwe do
zrealizowania, należałoby przynajmniej przy opisach bibliograficznych umieszczać ikony odsyłające do
katalogu BJ lub FBC z hasłem „sprawdź dostępność”, jak ma to miejsce w zagranicznych
bibliograficznych naukowych bazach danych udostępnianych przez BJ.
Widoczny dla użytkownika jest fakt, że bibliografia w wersji elektronicznej jest przygotowywana w
sposób staranny, redakcyjny, uwzględniający specyfikę źródła, jego wielojęzyczność, archaiczność
języka, a nie mechaniczny. Znawcy BE, w tym twórcy bazy mają świadomość nieprzystawalności tego
ź

ródła do współczesnych systemów informacyjno-wyszukiwawczych. Dzieło było opracowywane przez

140 lat, przez różne osoby i w tym czasie zmieniano, udoskonalano zasady opisu bibliograficznego, które
dziś są znormalizowane i jednoznaczne. Twórcy elektronicznej wersji BE uwzględniają konsekwencje
niejednoznaczności opisów wynikłe z powyższego. Cenna jest na przykład funkcja alternacji słownych i
literowych (wpisując hasło „Kraków”, otrzymujemy też „Cracovia”, „Krakau”). Pamiętajmy jednak, że
wytrawnych znawców tego źródła jest mniej niż potencjalnych użytkowników. Instrukcja
wyszukiwawcza, jaką twórcy tego źródła umieścili w serwisie jest bardzo potrzebna, jednak mało
prawdopodobne, że użytkownicy przeczytają taką ilość zwartego tekstu przed przystąpieniem do
wyszukiwania. Dlatego też bardzo pomocne byłoby umieszczanie fragmentów tej instrukcji w miejscu, w
którym użytkownik natrafia, lub potencjalnie może natrafić na opisaną w pomocy sytuację. Pomoc
powinna być dostępna w tym miejscu pod ikonką (np. pytajnika) lub prawym przyciskiem myszy. W ten
sposób cała aktualna instrukcja, jak też pojawiające się nowe wskazówki powinny być „rozpisane” w
miejscach lub sytuacjach wyszukiwawczych.
W tej chwili mamy do dyspozycji osobno w części staropolskiej i osobno w XIXstowiecznej:

•

funkcję przeglądania zeskanowanych stronic bibliografii

•

wyszukiwanie w bazie (pola: autor, tytuł, miejsce i rok wydania, opis/ komentarz, lokalizacja)

•

wyszukiwanie w indeksie.

Struktura systemu i interfejs użytkownika wymagają dopracowania. Należy zmierzać do integracji
poszczególnych składowych źródła w jeden spójny system. Za każdym razem, gdy skorzystamy z

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

wymienionych składowych, znajdujemy się w odrębnej części systemu i tracimy orientację. Często
użytkownik nie znajdując odpowiedzi na poszukiwane pytanie porzuca system, zapominając, że nie
przegląda całej jego zawartości a nie tylko część. Rozróżnianie części kolorami tła jest pomocne, ale do
takiego umownego systemu orientacji przyzwyczaimy jedynie stałych użytkowników bazy, w dodatku
znających Bibliografię w jej pierwotnej, drukowanej wersji. Początkujący, a zwłaszcza młodzi
użytkownicy, posługujący się najchętniej prostymi wyszukiwarkami internetowymi wymagają dziś
jednego systemu wyszukiwawczego, z dostępem do całej zawartości źródła. Współczesne naukowe
elektroniczne systemy informacyjno-wyszukiwawcze zmierzają w kierunku spójnych, zintegrowanych
systemów i jasnych, przejrzystych interfejsów.
W przypadku BE należałoby przemyśleć następujące rozwiązania:
STRONA GŁÓWNA BE

•

podział na przeglądanie tomów (i stron w ich obrębie) – „browse” i wyszukiwanie „search”.
Graficznie podział może przyjąć formę dwóch kolumn (w różnych kolorach) lub dwóch zakładek.
Zaletą pierwszej wersji jest fakt, że po lewej stronie mamy możliwość wyboru tomu, a po prawej
możliwość wyszukiwania w nim za pomocą prostej lub zaawansowanej funkcji „search”. W drugim
przypadku wybór zakładki „browse” sprawi, że wyświetli się ona na całej stronie, ale możliwość
wyboru zakładki „search” będzie zawsze widoczna na górnym pasku strony

PRZEGLĄDANIE

•

podział na 1/ układ alfabetyczny (cz. I, III, IV) i 2/ układ chronologiczny

WYSZUKIWANIE

•

analiza opisów przekształconych na elektroniczną wersję pozwala zauważyć, że nie zostały one
podzielone na taką liczbę pól, jak to ma miejsce we współczesnych źródłach bibliograficznych. W
przypadku bibliografii Estreichera mogłyby to być: nazwa autora (nazwisko, imię, tytuły naukowe,
zawodowe, miejsce pochodzenia, określenie pokrewieństwa, daty biograficzne), tytuł, miejsce
wydania, nakładca lub drukarz, data wydania, hasło przedmiotowe, uwagi. Taki podział pozwalałby
stworzyć odpowiednią liczbę indeksów. Przeglądanie ich zawartości stanowiłoby dodatkową funkcję
wyszukiwawczą. W przypadkach, w których jest to możliwe, dodanie funkcji przeglądania indeksów
należy uznać za ważne zadanie w kwestii udoskonalania bibliografii

•

należy zwrócić uwagę na ułatwienie wyszukiwania rzeczowego (tematycznego), w pierwszej
kolejności poprzez osobny indeks haseł przedmiotowych umieszczonych w układzie w częściach
alfabetycznych bibliografii, jak też być może pomyśleć o osobnym, możliwym do przeglądania
indeksie słów kluczowych

AKTUALNE TRUDNO

CI U

YTKOWNIKÓW W WYSZUKIWANIU INFORMACJI W BE:

•

brak mo

liwo

ci wyszukiwania w całym systemie (osobno szuka si

w cz

ęś

ci staropolskiej i XIX w.)

•

brak obcych czcionek, np. niemieckich umlautów, lub pojawiaj

cej si

w odpowiednim miejscu pomocy

(informacji o tym,

e „ö” nale

y zast

„oe”

•

brak informacji o metodzie bibliograficznej Estreichera w postaci łatwo dost

pnej pomocy (np. dzieła

anonimowe opisywane pod pierwszym wyrazem tytułu)

•

brak jasnego komunikatu w widocznym miejscu,

e baza jest niepełna, a zatem brak wyniku wyszukiwania nie

oznacza,

e opisu nie ma w drukowanej lub cyfrowej wersji bibliografii

•

bark pełnego menu w górnej cz

ęś

ci ekranu (pozwalaj

cego na przemieszczanie si

po cz

ęś

ciach systemu)

oraz nawigacji (odsyłacze do strony głównej, „new search” itd.)

•

brak poł

czenia rekordów opisu bibliograficznego z zeskanowanymi stronicami bibliografii

ŹRÓDŁA INFORMACJI

2009/10

Bibliografia Polska Estreicherów (konspekt)

dr M. Jaskowska

•

Karol Estreicher (1827-1908)

Uko

czony kierunek studiów; stopie

naukowy

–

Filozofia, prawo; dr filozofii

Miejsca pracy; pełnione w nich funkcje
–

d w Krakowie,

–

asesor s

dowy we Lwowie,

–

wykładowca bibliografii w szkole Głównej w Warszawie, podbibliotekarz

–

dyrektor Biblioteki Jagiello

skiej

Publikacje
–

„Bibliografia Polska” do tomu 22

Inne osi

gni

cia zawodowe

–

trzykrotnie powi

kszył zbiory BJ

–

współzało

yciel i członek Akademii Umiej

tno

Stanisław Estreicher (1869-1939)

Uko

czony kierunek studiów; stopie

naukowy

–

historia prawa; profesor UJ

Miejsca pracy; pełnione w nich funkcje
–

Profesor Uniwersytetu Jagiello

skiego

Publikacje
–

„Bibliografia Polska” do tomu 33

Karol Estreicher młodszy (1906-1984)

Uko

czony kierunek studiów; stopie

naukowy

–

Historia sztuki; profesor ASP, UJ

Miejsca pracy; pełnione w nich funkcje
–

Wykładowca ASP, UJ

–

Dyrektor Muzeum UJ

–

Prezes i zało

yciel Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pi

knych

Publikacje
–

„Bibliografia Polska” tom 34

–

„Bibliografia Polska” cz. IV

–

„Bibliografia Polska” II wydanie

Inne osi

gni

cia zawodowe

–

Ratowanie dzieł sztuki

–

Sprowadzenie ołtarza Wita Stwosza

–

Odbudowa Collegium Maius

–

doprowadzenie do powstania Zakładu Bibliografii Polskiej przy Uniwersytecie Jagiello

skim (1954r.; od 2007 r.

jest to Centrum Badawcze im. Karola Estreichera), w którym zespół kilkunastu osób pracuje nad reedycj

BIBLIOGRAFII POLSKIEJ XIX wieku (dawne cz

ęś

ci I i IV) oraz ko

czy opracowanie cz

ęś

ci III (staropolskiej), a

tak

e opracowuje uzupełnion

reedycj

Dodatków

http://www.uj.edu.pl/estreicher/