MoŜliwości diagnozowania pacjentów z niedoborami
insulinopodobnego czynnika wzrostu-I (IGF-I)
Postęp wiedzy ostatnich kilkudziesięciu lat spowodował, Ŝe potrafimy juŜ diagnozować i leczyć większość dzieci
z niedoborem wzrostu.
Uzyskanie rekombinowanego ludzkiego hormonu wzrostu (rhGH) umoŜliwiło leczenie substytucyjne chorych z deficytem
hormonu wzrostu (GH) a takŜe niskorosłych z przewlekłą niewydolnością nerek, dziewcząt z zespołem Turnera oraz dzieci
z zespołem Prader-Willi. Tego typu terapia jest stosowana na świecie z szerszych wskazań, co pozwala takŜe na poprawę
wzrostową dzieci z innymi jednostkacmi chorobowymi.
Istnieją jednak równieŜ takie choroby, w których nie ma moŜliwości leczenia poprawiającego wzrost ostateczny dziecka lub
takie, w których istnieje moŜliwość leczenia, ale brakuje dostępnej diagnostyki.
KaŜdy niedobór wzrostu jest dla dziecka i rodziców problemem. Im większy jest ten deficyt, tym większe ma trudności dziecko
i jego rodzina. Przy szczególnie duŜych niedoborach wzrostu, pojawia się takŜe problem społeczny - zapewnienie tym ludziom
w miarę normalnego funkcjonowania, moŜliwości przeŜycia, bez całkowitego zdania się na pomoc i opiekę otoczenia.
Chorzy z niedoborami czynnika IGF-I, prezentują na ogół duŜe deficyty wzrostowe. Są więc naraŜeni na wszystkie negatywne
zjawiska w sposób szczególny. Tym bardziej powinno nam zaleŜeć na udzieleniu im pomocy.
Do niedoborów IGF-I moŜe prowadzić wiele czynników, jednym z nich jest na przykład niedoŜywienie. Tego typu przyczyny,
nie są na szczęście aŜ tak drastycznym powodem niedoborów wzrostu.
Przekaz sygnału wzrostowego, uzaleŜnionego od hormonu wzrostu, odbywa się w sposób kaskadowy. Jeden czynnik pobudza
do aktywności następny, a ten kolejny.
Ryc.1. Przekaz sygnału wzrostowego.
Budowa, a co za tym idzie funkcja kaŜdego czynnika przenoszącego sygnał
wzrostowy jest zapisana - zakodowana w konkretnym genie, który jest
zlokalizowany na chromosomie.
Ryc.2. Gen IGF-I
Tak więc, cała ta informacja jest zapisana - zakodowana w kwasach dezoksyrybonukleinowych (DNA). Uszkodzenie
któregokolwiek miejsca takiego kodu, prowadzi do zniszczenia tego, czy innego czynnika. Konsekwencją jest "wyprodukowanie"
zdefektowanego białka - nośnika sygnału, którego wadliwe działanie prowadzi do nieskuteczności funkcjonowania sygnału, za
który odpowiadał. Istnieje takŜe inna moŜliwość; biosynteza kaŜdego białka jest regulowana. Kontrola jego tworzenia wynika
z uruchomienia realizacji odczytywania matrycy - genu. KaŜdy gen ma promotor, do którego wiąŜą się tak zwane czynniki
transkrypcyjne. Przyłączenie takich czynników transkrypcyjnych uruchamia biosyntezę określonego białka, na przykład białka
przenoszącego sygnał wzrostowy wewnątrz komórki. Nieprawidłowa sekwencja takiego promotora powoduje niemoŜność
związania czynników transkrypcyjnych, a co za tym idzie takŜe rozpoczęcie syntezy określonego białka. Ewentualnie, cząsteczka
taka jest tworzona, ale z ograniczoną szybkością, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania niskich stęŜeń. Powoduje
to znaczące spowolnienie procesów wzrostowych dziecka.
W wyniku wewnątrzkomórkowej transdukcji sygnału wzrostowego, dochodzi do "wyprodukowania" insulinopodobnego
czynnika wzrostu-I. Ten z kolei jest głównym mitogenem organizmu, tzn. działa na tkanki obwodowe, np. na kości, powodując
podziały komórkowe, przez co prowadzi do wzrostu kości na długość.
W przypadku transdukcji sygnału wzrostowego w obrębie komórki, sygnał wzrostowy, odbierany jest przez receptor dla
hormonu wzrostu (GHR). Przyłączenie cząsteczki hormonu wzrostu do receptora powoduje jego dimeryzację, uruchamiając
