ĆWICZENIE – określenie wielkości partii produkcyjnej 

Wyjściowym parametrem w fazie organizacji produkcji jest program produkcyjny, który ulega 
podzieleniu na serie produkcyjne, a następnie na partie produkcyjne oraz partie transportowe. Partia 
produkcyjna jest to liczba detali wykonywanych w ściśle określonej kolejności przy jednorazowym 
nakładzie czasu przygotowawczo-zakończeniowego. Do obliczeń stosuje się dwie metody określania 
partii produkcyjnej: 

1.  minimalnych kosztów produkcji 
2.  według udziału czasu przezbrojenia 

1.  Metoda minimalnych kosztów 

Optymalną wielkość partii produkcyjnych dla poszczególnych operacji określa się według 
następującej formuły: 

 

   

  √

 

 

         

 

 

  

       

 

 

gdzie: 

  –stopa procentowa płacona z tytułu zamrożenia środków obrotowych w ciągu jednej godziny 
(przyjmuje się godzinę jako okres rozliczeniowy), 

   

 

 

    

 

 

 

 – roczna stopa procentowa, 

 

 

 – koszty przezbrojenia maszyny w celu wykonania danej operacji, 

 

  

 – wielkość środków ulegających zamrożeniu w (po) danej operacji, 

 

 

 – roczny program produkcyjny wyrobu, 

 

 

 – ujednolicony roczny fundusz czasu pracy j-tego stanowiska. 

Optymalna wielkość partii produkcyjnej dla całego procesu produkcyjnego obliczana jest na 
podstawie wzoru: 

 

      

√

∑

 

  

         

 

 

   

∑

 

   

 

   

       

 

 

gdzie: 
  – numer kolejnej operacji, 
 

  

 – koszty przezbrojenia maszyny w celu wykonania  -tej operacji, 

 

   

 – wielkość środków ulegających zamrożeniu w całym procesie technologicznym, 

 

 

,  ,  

 

 – określenia jak wyżej. 

 

 

2.  Metoda udziału czasu przezbrojenia 

Podstawową zależnością jest następujący wzór na ekonomiczną wielkość partii produkcyjnej: 

 

  

 

 

  

     

 

 

gdzie: 

 

  

 – czas przygotowawczo-zakończeniowy, 

  – współczynnik. Przyjmuje wartości  w granicach 0,03 0,1 przy czym dla: 

  Części o dużych wymiarach, skomplikowanych kształtach, wykonywanych z drogich materiałów 

współczynnik q zaleca się przyjmować w granicach 0,07 0,1; 

  Części drobnych, o prostych kształtach, wykonywanych z tanich dostępnych materiałów, 

współczynnik q zaleca się przyjmować w granicach 0,03 0,06. 

Powyższy wzór określa wielkość partii produkcyjnej dla poszczególnych operacji. Otrzymujemy zatem 
kilka różnych wielkości. W celu określenia wielkości partii produkcyjnej dla całego procesu 
produkcyjnego bierze się pod uwagę operację wykonywaną na limitującym stanowisku roboczym 
(często jest to stanowisko, dla którego czas wykonywania operacji - t

j

 jest największy) lub uśrednioną 

wielkość partii produkcyjnej. 

Wielkość uśredniona liczona jest według następującego równania: 

 

  

  

 

∑

 

   

 

   

    ∑

 

  

 

   

 

Gdzie: 

 

   

 – czas przygotowawczo-zakończeniowy przy j-tej operacji, 

 

  

 – czas jednostkowy j-tej operacji, 

  – określone jak wyżej.