2013
IDENTYFIKACJA ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH METODAMI
CHEMICZNYMI I SPEKTROSKOPOWYMI
Wstęp
Do identyfikacji nieznanego związku organicznego stosuje się najczęściej metody
chemiczne oraz nowoczesne metody spektroskopowe. Ważną częścią analizy jest
zakwalifikowanie związku do określonej grupy rozpuszczalności, co pozwala na wstępne
określenie, do jakiej grupy pod względem chemicznym może zaliczać się badana substancja.
Dokładniejszą identyfikację umożliwia wykonanie reakcji charakterystycznych na obecność
określonych grup funkcyjnych lub innych charakterystycznych fragmentów budowy
(wiązanie podwójne, pierścień aromatyczny itp.). Analiza danych spektroskopowych
umożliwia najczęściej jednoznaczne określenie szkieletu cząsteczki. W wielu przypadkach
pomocne w identyfikacji związku jest oznaczenie jego stałych fizykochemicznych
(temperatura wrzenia, temperatura topnienia, współczynnik załamania światła).
1. USTALENIE GRUPY ROZPUSZCZALNOŚCI ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH
Wykonanie:
W suchej probówce umieścić niewielką ilość badanej substancji (szczyptę ciała stałego
lub dwie krople cieczy), po czym dodać ok. 2-3 cm
3
danego rozpuszczalnika. Zawartość
probówki wstrząsnąć i zaobserwować, czy dana substancja się rozpuszcza.
Postępując zgodnie z poniższym schematem i posługując się podanym podziałem
związków w zależności od ich rozpuszczalności (Rys. 19) zakwalifikować badany związek do
określonej grupy.
2013
BADANA SUBSTANCJA
nierozpuszczalny
rozpuszczalny
woda
5%-owy NaOH
rozpuszczalny
(grupa III)
nierozpuszczalny
5%-owy HCl
eter dietylowy
rozpuszczalny
(grupa I)
nierozpuszczalny
(grupa II)
rozpuszczalny
(grupa IV)
nierozpuszczalny
obecny azot lub siarka
(grupa VII)
brak azotu lub siarki
98%-owy H
2
SO
4
rozpuszczalny
(grupa V)
nierozpuszczalny
(grupa VI)
Rys. 19 Podział związków organicznych w zależności od ich rozpuszczalności:
Grupa I: niższe człony szeregów homologicznych alkoholi, aldehydów, ketonów,
kwasów karboksylowych, estrów, fenoli, bezwodników
Grupa II: kwasy wielokarboksylowe i hydroksykwasy, glikole, alkohole
wielowodorotlenowe, cukry - polihydroksyaldehydy i polihydroksyketony
Grupa III: wyższe człony szeregów homologicznych kwasów, fenoli
Grupa IV: aminy pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowe
Grupa V: węglowodory nienasycone, niektóre alkilopodstawione węglowodory
aromatyczne, wyższe człony szeregów homologicznych alkoholi, aldehydów, ketonów,
estrów, bezwodników
Grupa VI: nasycone węglowodory alifatyczne i alicykliczne, węglowodory aromatyczne
Grupa VII: związki nitrowe, amidy.
2013
Przebieg ćwiczenia:
1.
Otrzymany nieznany związek organiczny zakwalifikować na podstawie jego
rozpuszczalności do odpowiedniej grupy rozpuszczalności (pkt 6.1)
2.
Stwierdzić obecność określonych elementów budowy cząsteczki, analizując
otrzymane widma IR i
1
H NMR.
3.
Jeśli zachodzi taka potrzeba, można również potwierdzić obecność azotu lub
chlorowca w cząsteczce.
4.
Wykonać odpowiednie reakcje charakterystyczne potwierdzające wcześniejsze
przypuszczenia (skorzystać z rozdziału 5 „Reakcje charakterystyczne dla
poszczególnych grup związków organicznych”)
5.
W określonych przypadkach (skonsultować z prowadzącym) oznaczyć jego stałe
fizykochemiczne (temperatura wrzenia lub temperatura topnienia, współczynnik
załamania światła) i porównać z danymi literaturowymi.
6.
Na podstawie wszystkich zdobytych informacji zidentyfikować związek, podając
jego nazwę i wzór.
W sprawozdaniu:
1.
Podać nazwę i wzór zidentyfikowanego związku.
2.
Podać
procedurę
zakwalifikowania
związku
do
odpowiedniej
grupy
rozpuszczalności.
3.
Napisać wszystkie wykonane reakcje probówkowe i podać zaobserwowane efekty.
4.
Podać zmierzone stałe fizykochemiczne i porównać je z wartościami
literaturowymi
5.
Opisać otrzymane widma spektroskopowe, przypisując sygnały na widmie
1
H
NMR odpowiednim protonom, a pasma na widmie IR odpowiednim drganiom w
cząsteczce.