1
4. BADAIE PROCESU ADIABATYCZEGO WYPŁYWU
Z DYSZY W ZAKRESIE β
βββ (0-1 )
4.1 Wprowadzenie.
Powietrze z otoczenia, o ciśnieniu p
o
i temperaturze T
o
przepływa przez (schemat
stanowiska rys. 1 i widok – rys. 2) gazomierz (l) do dyszy (2). Przepływ powietrza jest
wymuszony za pomocą pompy próżniowej (5), która wytwarza odpowiednio niskie
(regulowane) ciśnienie p
2
za dyszą. Ciśnienie to regulowane jest zaworem (4) na zbiorniku
upustowym (3). Spadki ciśnień mierzy się za pomocą manometrów różnicowych (U-
rurkowych); przy czym ∆
∆
∆
∆h
0
oznacza spadek ciśnienia przed dyszą,
∆
∆
∆
∆h
1
oznacza spadek
ciśnienia w dyszy, zaś ∆
∆
∆
∆h
2
- spadek ciśnienia za dyszą (wszystkie w stosunku do ciśnienia
otoczenia p
o
). Do pomiaru natężenia przepływu powietrza służy gazomierz i stoper.
1
Rys. 1 Schemat stanowiska pomiarowego
4.2 Opis doświadczenia.
Po włączeniu pompy próżniowej należy minimalnie otworzyć zawór (4) tak by ∆
∆
∆
∆h
2
wynosiło
40 mm Hg. Po ustaleniu się spadków ciśnienia ∆
∆
∆
∆h
0
, ∆
∆
∆
∆h
1
i ∆
∆
∆
∆h
2
na manometrach różnicowych,
zanotować wskazania tych wielkości. Następnie mierzy się ilość powietrza przepływającego
przez gazomierz w ciągu jednej minuty, po czym zwiększa się spadek ciśnienia ∆
∆
∆
∆h
2
o ok. 40
mm Hg (do 80 mm Hg) i powtarza powyższe czynności. Należy wykonać 10 pomiarów
zwracając szczególną uwagę na odczytywane wyniki gdy stosunek ciśnień β = p
2
/p
0
zacznie
się zbliżać do wartości krytycznej β
kr
≈ 0,5 .
p
o
∆
∆
∆
∆h
0
∆
∆
∆
∆h
1
∆
∆
∆
∆h
2
1
2
3
4
5
p
1
p
2
2
Rys. 2. Widok stanowiska – oznaczenia jak do rys. 1
Po osiągnięciu w najmniejszym przekroju dyszy parametrów krytycznych (tzn. β
kr
≈ 0,5),
strumień masy powietrza m’ wypływającego z dyszy powinien osiągnąć stałą wartość, stałe
również powinno być ciśnienie p
1
niezależnie od dalszego obniżania ciśnienia p
2
za dyszą.
4.3 Opracowanie wyników.
4.3.1. Zmierzone spadki ciśnienia ∆h
0,1,2
należy przeliczyć wg wzoru:
∆p
0
=∆h
0
⋅ 9,81 ⋅ 13,6 [N/m
2
]
∆p
1
=∆h
1
⋅ 9,81 ⋅ 13,6 [N/m
2
]
∆p
2
=∆h
2
⋅ 9,81 ⋅ 13,6 [N/m
2
]
gdzie ∆h
0,1,2
[mmHg] .
4.3.2. Obliczyć ciśnienia p
1
i p
2
powietrza odpowiednio w najmniejszym przekroju dyszy i za
dyszą korzystając z zależności:
p
0
= p
o
- ∆p
0,
p
1
= p
o
- ∆p
1,
p
2
= p
o
- ∆p
2
1
2
3
4
5
∆h
0
∆h
1
∆h
2
3
4.3.3. Wyznaczyć stosunek ciśnień β dla kolejnych pomiarów ze wzoru:
0
2
p
p
=
β
oraz krytyczny stosunek ciśnień β
kr
:
1
1
2
−
+
=
k
k
kr
k
β
k – wykładnik adiabaty - dla powietrza; k = 1,4.
4.3.4. Z równania stanu gazu należy obliczyć strumień masy powietrza m
& [ kg/ s] :
0
0
RT
V
p
m
&
&=
gdzie:
p
o
; T
o
[N/m
2
; K] -parametry otoczenia,
V&
[ m
3
/ s] - strumień objętościowy powietrza wyznaczony doświadczalnie,
R [J / kg. K] - stała gazowa powietrza.
4.3.5. Sporządzić wykres m
& = f(β), zaznaczyć na nim β
kr
i sformułować wnioski.
Wzór tabeli
4. Badanie procesu adiabatycznego wypływu z dyszy w zakresie β (0-1 )
data: ........................... grupa: ............................................
p
o
= ................................. t
o
= .............................. T
o
= ………………………
lp
∆h
o
mm
Hg
∆h
1
mm
Hg
∆h
2
mm
Hg
V’
m
dm
3
/
min
V&
m
3
/s
p
0
Pa
p
1
Pa
p
2
Pa
β
-
m
&
kg/s
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10