_W4_otoczenie_i etyka,cykl zycia org

Sylwia Spychała

Otoczenie organizacji stanowi

wszystkie

elementy wewn

trzne i zewn

trzne,

wchodz

ce z ni

w bezpo

rednie lub

rednie interakcje.

Sylwia Spychała

Otoczenie organizacji

Otoczenie zewn

trzne

Wszystko poza organizacj

, co mo

e na ni

oddziaływa

otoczenie ogólne – makrootoczenie, dalsze

otoczenie zadaniowe – mikrootoczenie, bli

sze

Otoczenie wewn

trzne

Warunki i siły wewn

trz organizacji:

Wła

ciciele

Zarz

Pracownicy

Struktura organizacyjna, regulaminy

Kultura organizacji

Sylwia Spychała

Otoczenie dalsze

–

lne

Zespół szerokich wymiarów i sił, w

ród których działa

organizacja, a które tworz

ogólny kontekst dla tych

działa

. Organizacja na nie nie wpływa.

Otoczenie bli

sze

–

zadaniowe

Konkretne organizacje lub grupy, które mog

wpływa

na organizacj

i wzajemnie – organizacja oddziaływuje

na nie.

Sylwia Spychała

Otoczenie ogólne

makrootoczenie

Wymiar ekonomiczny – ogólna kondycja i

ywotno

ść

systemu gospodarczego, w którym działa organizacja

Wymiar techniczny – metody pozwalaj

ce przekształci

zasoby w produkty i usługi

Wymiar społeczno-kulturowy – obyczaje, nawyki,
warto

ci i cechy demograficzne społecze

stwa, w

którym funkcjonuje organizacja

Wymiar prawno-polityczny – pa

stwowa regulacja

działalno

ci gospodarczej i ogólne stosunki pomi

dzy

gospodark

i pa

stwem

Wymiar mi

dzynarodowy – zakres, w jakim organizacja

uczestniczy w działalno

ci gospodarczej w innych

krajach lub pozostaje pod jej wpływem

Sylwia Spychała

Otoczenie zadaniowe

mikrootoczenie

Konkurenci - organizacje, które konkuruj

o zasoby

Klienci – ci, którzy płac

za nabycie wyrobów lub usług

organizacji

Dostawcy – organizacje, które dostarczaj

zasobów

innym organizacjom

Regulatorzy – jednostki, które mog

kontrolowa

regulowa

lub w inny sposób oddziaływa

na polityk

praktyki organizacji

Partnerzy strategiczni - organizacje współpracuj

cy ze

sob

w ramach wspólnego zadania

Sylwia Spychała

Otoczenie wewnętrzne

Wła

ciciele –

osoby dysponuj

ce prawem własno

ci w stosunku

do organizacji

Zarz

d –

jest integraln

składow

wewn

trznego otoczenia wielu

organizacji

Pracownicy

Kultura –

zestaw warto

ci, które pomagaj

członkom organizacji

rozumie

, za czym organizacja si

opowiada, jak pracuje i co uwa

za wa

Znaczenie kultury –

kultura jest pot

ęŜ

nym czynnikiem w organizacjach,

który mo

e kształtowa

ich ogóln

sprawno

ść

i długofalowe powodzenie

Czynniki okre

laj

ce kultur

–

np. zało

yciel organizacji, sukces firmy,

wiadczenia załogi

Kierowanie kultur

organizacji –

kluczem jest zrozumienie przez

mened

erów aktualnej kultury i ocena, czy nale

y j

utrzyma

czy zmieni

Sylwia Spychała

Otoczenie przedsiębiorstwa

Gospodarka

globalna

Technika

i technologia

Realia

polityczno

prawne

Realia

spo

eczno

kulturowe

rodowisko

naturalne

Zjawiska

demograficzne

Mikrootoczenie

klienci

konkurencja

dostawcy

ródło: P. Doyle, Marketing warto

ci, Felberg, SJA, Warszawa 2003, s. 5.

Sylwia Spychała

Otoczenie wewnętrzne

model

Leavitt’a

Organizacja stanowi wewn

trznie zintegrowan

cało

ść

(system), zło

z czterech podstawowych cz

ęś

ci:

- celów i zada

- ludzi (ich d

ąŜ

i wzorców zachowa

)

- wyposa

enia materialno-technicznego

- formalnej struktury

Sylwia Spychała

Jak otoczenie oddziałuje na

organizację ?

Do opisu oddziaływania otoczenia na organizacje
mo

na u

trzech podstawowych charakterystyk:

•zmienno

ci i zło

ono

ci otoczenia

•sił konkurencyjnych

•zakłóce

otoczenia

Sylwia Spychała

Zmienno

ść

i zło

ono

ść

otoczenia

Stopie

zmienno

ci to zakres, w jakim otoczenie jest

wzgl

dnie stabilne lub wzgl

dnie dynamiczne

Stopie

jednorodno

ci to zakres, w jakim otoczenie jest

wzgl

dnie proste lub wzgl

dnie zło

one

Niepewno

ść

– wa

na siła wynikaj

ca ze zmienno

ci i

zło

ono

ci otoczenia, która wpływa na wiele działa

organizacji

Sylwia Spychała

ęć

sił konkurencji -

wg Portera

to nast

puj

ce siły - zagro

enie ze strony nowych konkurentów, próby

wymanewrowania rywali, zagro

enie substytutami, siła nabywców, siła

dostawców

Zagro

enie ze strony konkurentów to łatwo

ść

wej

cia na rynek lub jego

segment nowych konkurentów

Próby wymanewrowanie rywali nale

Ŝą

do samej istoty konkurencyjnych

stosunków pomi

dzy dominuj

cymi firmami w bran

Zagro

enie substytutami to zakres, w jakim alternatywne wyroby lub usługi

mog

zast

lub zmniejszy

zapotrzebowanie na dotychczas

sprzedawane wyroby czy usługi

Siła nabywców to zakres, w jakim nabywcy produktów lub usług w danej

bran

y s

w stanie wywiera

wpływ na dostawców

Siła dostawców to zakres, w jaki dostawcy mog

wywiera

wpływ na

potencjalnych nabywców

Sylwia Spychała

Czynniki zmian w przedsi

biorstwach

Odej

cie od produktu masowego (seryjnego)

Krótki cykl

ycia produktów

Liberalizacja i globalizacja rynków

e tempo rozwoju technologicznego

Społecze

stwo informacyjne

Sylwia Spychała

Zarz

dzanie informacj

–

cznik z otoczeniem,

ledzenie otoczenia, systemy informacyjne

Odpowied

strategiczna

– mo

e polega

na braku

jakichkolwiek działa

, na pewnej korekcie strategii lub na

przyj

ciu zupełnie nowej strategii

Fuzje

, przej

cia, zakupy, sojusze

Projektowanie organizacji

– struktura mechanistyczna,

struktura organiczna

Bezpo

redni wpływ na otoczenie

– np. podpisywanie

długoterminowych umów o stałych cenach, lobbies
handlowe, negocjacje zbiorowe

Jak organizacje reagują na swe otoczenie ?

Sylwia Spychała

Informacja to tre

ść

komunikatu przekazywanego za pomoc

danych.

Ta sama tre

ść

e by

przekazywana przy pomocy ró

nych

danych (znaki, mowa, wykres itp.). Informacja jest wi

c poj

ciem

szerszym ni

dane, chocia

potocznie cz

sto u

ywa si

tych

okre

zamiennie.

Funkcje informacji w działalno

ci gospodarczej:

Czynnik produkcji

Towar

Element kreuj

cy bran

Ŝę

informatyczn

i telekomunikacyjn

Jak organizacje reagują na swe otoczenie

Informacja – zarz

dzanie informacj

Sylwia Spychała

Skuteczność organizacji

Modele skuteczno

ci organizacji:

podej

cie systemowo-zasobowe –

koncentruje si

na zakresie,

w jakim organizacja mo

e zapewni

sobie potrzebne zasoby

podej

cie celowe –

koncentruje si

na stopniu, w jakim

organizacja osi

ga swoje cele

podej

cie od strony procesów wewn

trznych –

koncentruje

na minimalizowaniu napi

ęć

, integrowaniu jednostek i

organizacji, bezkonfliktowym i sprawnym wykonywaniu operacji

podej

cie od strony strategicznego elektoratu –

koncentruje

na grupach zainteresowanych sukcesem organizacji

Sylwia Spychała

Etyka indywidualna w organizacjach

Etyka – osobiste przekonania jednostki

dotycz

ce zachowania słusznego i

niesłusznego

Zachowanie etyczne – zachowanie, które

mie

ci si

w ogólnie przyj

tych normach

społecznych

Zachowanie nieetyczne – zachowanie,

które nie spełnia powszechnie przyj

tych

norm społecznych

Sylwia Spychała

Kształtowanie si

etyki indywidualnej

Wpływ rodziny

Wpływ kolegów

wiadczenia

yciowe

Osobiste warto

ci i normy moralne

Czynniki sytuacyjne

Sylwia Spychała

Etyka zarz

dzania

Obejmuje normy zachowania kieruj

poszczególnymi mened

erami w ich pracy

Szczególne dziedziny zainteresowania
etyki zarz

dzania:

•

Stosunek firmy do jej pracowników

•

Stosunek pracowników do firmy

•

Stosunek firmy do innych podmiotów
gospodarczych

Sylwia Spychała

Etyka w kontek

cie organizacyjnym

Na etyczny kontekst organizacji składaj

Jednostkowe normy etyczne mened

erów

organizacji

Wykształcona kultura organizacyjna

Otoczenie organizacji

Sylwia Spychała

Kierowanie zachowaniem etycznym

Wzmocnienie etycznego aspektu
post

powania pracowników – przede

wszystkim najwy

szego szczebla

Szkolenia pracowników

Opracowanie kodeksu post

powania

etycznego

Sylwia Spychała

Odpowiedzialno

ść

społeczna a

organizacje

Definicja:

Społeczna odpowiedzialno

ść

jest to zestaw

zobowi

organizacji do ochrony i

umacniania społecznego kontekstu, w
którym funkcjonuje

Sylwia Spychała

Historyczne pogl

dy na społeczn

odpowiedzialno

ść

Era przedsi

biorców –

okres w ko

cu XIX w., kiedy to

nieliczni wła

ciciele przedsi

biorstw (tzw. kapitanowie przemysłu)

zbudowali olbrzymie imperia w ró

nych bran

ach.

Era wielkiego kryzysu –

okres od 1929 r. do ko

ca lat

trzydziestych, w którym opinia publiczna obci

ąŜ

yła kr

gospodarcze win

za problemy gospodarcze i d

ąŜ

yła do

stwowej regulacji działalno

ci gospodarczej w celu unikni

cia

takich problemów w przyszło

ci.

Era społeczna –

okres wielkich społecznych niepokojów

lat sze

ść

dziesi

tych, kiedy to przedsi

biorstwa obci

ąŜ

ono

odpowiedzialno

za problemy społeczne i domagano si

od nich

ich rozwi

zania.

Sylwia Spychała

Dziedziny odpowiedzialno

społecznej

„Udziałowcy zewn

trzni” organizacji

Osoby i organizacje bezpo

rednio dotkni

te zachowaniem

organizacji i materialnie zainteresowane jej wynikami

rodowisko naturalne

Ogólny dobrobyt społeczny

np. datki na cele dobroczynne, wspieranie muzeów, wkład w
popraw

zdrowia i o

wiaty publicznej

Sylwia Spychała

Argumenty za i przeciw społecznej

odpowiedzialno

4. Gospodarce brak do

wiadczenia w

kierowaniu programami społecznymi

4. Przedsi

biorstwa s

partnerem w naszej

gospodarce, tak samo jak rz

d i

społecze

stwo

3. Istnieje mo

liwo

ść

konfliktu interesów

3. Gospodarka cz

sto dysponuje zasobami

niezb

dnymi do rozwi

zywania wielu

problemów

2. Zaanga

owanie w programy społeczne

daje przedsi

biorstwom zbyt wielk

władz

2. Przedsi

biorstwa s

obywatelami w

naszym społecze

stwie

1. Celem działalno

ci gospodarczej w

społecze

stwie ameryka

skim jest

przysparzanie zysków wła

cicielom

1. Działalno

ść

gospodarcza stwarza

problemy i dlatego organizacje powinny
uczestniczy

w ich rozwi

zywaniu

Argumenty przeciwko

społecznej odpowiedzialno

Argumenty za społeczn

odpowiedzialno

Sylwia Spychała

Podej

cie organizacji do kwestii

społecznej odpowiedzialno

Postawa obstrukcjonistyczna

–

podej

cie do społecznej

odpowiedzialno

ci, w której firmy robi

liwie najmniej dla rozwi

zania problemów społecznych

czy ekologicznych

Postawa obronna -

postawa wobec społecznej odpowiedzialno

ci, polegaj

ca na

tym,

e organizacje czyni

wszystko czego wymaga prawo, ale nic poza tym

Postawa dostosowawcza –

organizacja wypełnia swoje podstawowe

obowi

zki prawne i etyczne, a w wybranych przypadkach robi wi

cej

Postawa aktywna –

organizacja postrzega siebie jako obywatela w społecze

stwie i

aktywnie poszukuje mo

liwo

ci przyczyniania si

do dobra społecznego

Stopie

społecznej odpowiedzialno

Postawa

obstrukcjonistyczna

Postawa

obronna

Postawa

dostosowawcza

Postawa

aktywna

Najni

szy

Najwy

szy

Rysunek 1. Podej

cie do społecznej odpowiedzialno

Sylwia Spychała

stwo a społeczna, odpowiedzialno

ść

Regulacja – próby rz

du oddziaływania na działalno

ść

gospodarcz

poprzez

stanowienie praw i przepisów okre

laj

cych, co przedsi

biorstwa mog

, a

czego nie mog

robi

w wyznaczonych dziedzinach – regulacja

bezpo

rednia, regulacja po

rednia.

d oddziałuje na gospodark

poprzez:

• Ustawodawstwo chroni

rodowisko

• Ustawodawstwo ochrony konsumenta
• Ustawodawstwo ochrony pracowników
• Ustawodawstwo dotycz

ce papierów

warto

ciowych

•Ustawodawstwo podatkowe

Gospodarka oddziałuje na rz

d poprzez:

- Osobiste kontakty i powi

zania

- Lobby
- Komitety działa

politycznych

- Przysługi i inne taktyki wpływów

Gospodarka

Rysunek 2. Sposób wzajemnych oddziaływania pa

stwa i gospodarki

Sylwia Spychała

Kierowanie społeczn

odpowiedzialno

Formalne wymiary organizacji:

Przestrzeganie prawa

Stosowanie norm etycznych

Działalno

ść

filantropijna

Nieformalne wymiary organizacji:

Przywództwo i kultura organizacji

Ujawnianie nieprawidłowo

Sylwia Spychała

Ocena społecznej odpowiedzialno

Wprowadzenie do organizacji poj

cia kontroli społecznej

odpowiedzialno

Od czasu do czasu przeprowadzanie analizy
społecznego zachowania firmy

Rewizja społecznych działa

firmy – formalna i szczegółowa analiza

efektywno

ci działania firmy na polu społecznym