Cefalosporyny

Pierwsza generacja

Cefadroxil

kaps.: (0,5 g) 12 szt.; SL 12 szt. 
kaps.: (0,5 g) 20 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (1,0 g) 12 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (1,0 g) 20 szt.; SL 12 szt. 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g/5 ml) flakon 60 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g/5 ml) flakon 100 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 60 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 100 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,5 g/5 ml) flakon 60 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,5 g/5 ml) flakon 100 ml

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   I   generacji   do   podawania   doustnego.   Działa   bakteriobójczo   na 
Streptococcus  spp., Staphylococcus spp. (z wyjątkiem  szczepów opornych na meticylinę; ponadto wykazuje 
zmienną   aktywność   wobec   szczepów   wytwarzających   b-laktamazę),   Escherichia   coli,   Proteus   mirabilis, 
Klebsiella spp., Moraxella catarrhalis  oraz  niektóre bakterie  beztlenowe.  Niemal  całkowicie  wchłania  się  z 
przewodu pokarmowego;  obecność  pokarmu nie wpływa  na jego  wchłanianie.  Wiązanie z białkami  osocza 
wynosi  15-20%. T0,5 we krwi wynosi 1,2-1,5 h. Stężenia terapeutyczne w tkankach utrzymują się 8-12 h. 
Przenika m.in. do migdałków podniebiennych, płuc, kości, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Nie przenika 
do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest wydalany się z moczem w postaci nie zmienionej (w 90%), utrzymując w 
nim bardzo długo stężenia terapeutyczne (po podaniu dawki 1,0 g stężenia przekraczające MIC utrzymują się 
przez 20-22 h). 

Wskazania
Zakażenia   górnych   dróg   oddechowych   (zwłaszcza   paciorkowcowe   zapalenie   gardła   i   migdałków 
podniebiennych), niepowikłane zakażenia dróg moczowych, gronkowcowe i paciorkowcowe zakażenia skóry i 
tkanek miękkich. 

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na cefalosporyny. Okres karmienia piersią. Ostrożnie podawać pacjentom z nadwrażliwością na 
penicyliny,   niewydolnością   nerek,   przebytymi   chorobami   przewodu   pokarmowego   (zwłaszcza   zapaleniem 
okrężnicy) oraz w ciąży.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci o m.c. powyżej 40 kg doustnie zazwyczaj 1-2 g/24 h w 1-2 dawkach przez 7-10 dni (w razie 
potrzeby dawkę można zwiększyć). W paciorkowcowym  zapaleniu gardła i migdałków podniebiennych  1 g 
dziennie w 1-2 dawkach przez co najmniej 10 dni; w zakażeniach układu moczowego 1 g co 12 h przez 7-10 dni; 
w zakażeniach kości i stawów 1 g co 6 h przez 3-5 tyg. Dzieci o m.c. do 30 kg zazwyczaj 25-50 mg/kg m.c./24 h 
w 1-2 dawkach (maksymalnie 100 mg/kg m.c./24 h); dzieci o m.c. 30-40 kg 1 g raz dziennie lub 500 mg co 12 h. 
W paciorkowcowym zapaleniu gardła i migdałków podniebiennych: 30 mg/kg m.c./24 h w 1-2 dawkach; w 
zakażeniu kości i stawów: od 50 mg/kg m.c./24 h w 2-4 dawkach. Uwaga. W niewydolności nerek pacjentom z 
klirensem kreatyniny 40-80 ml/min podaje się nie zmienioną dawkę co 12 h; przy klirensie 20-40 ml/min - co 24 
h; a przy klirensie poniżej 20 ml/min - co 48 h.

Cefalexin

kaps.: (0,25 g) 16 szt.; SL 16 szt. 
kaps.: (0,5 g) 16 szt.; SL 16 szt.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   I   generacji   do   podawania   doustnego.   Aktywna   w   zakażeniach 
wywołanych przez Streptococcus spp., Staphylococcus spp. (z wyjątkiem szczepów opornych na metycylinę; 
wykazuje   zmienną   aktywność   wobec   szczepów   wytwarzających   b-laktamazę),   Escherichia   coli,   Proteus 

1

mirabilis, Klebsiella pneumoniae, Neisseria spp. oraz na niektóre bakterie beztlenowe, m.in. Bacteroides spp. (z 
wyjątkiem   Bacteroides   fragilis).   Nie  działa   na  Haemophilus  influenzae,   Enterococcus   spp.,  Proteus   indolo-
dodatni, Serratia marcescens, Pseudomonas aeruginosa. Po podaniu doustnym prawie całkowicie wchłania się z 
przewodu pokarmowego (obecność pokarmu przedłuża czas wchłaniania). Wiązanie z białkami osocza wynosi 
6-15%. T0,5 we krwi wynosi około 1 h. Przenika m.in. do kości, płuc, płynu maziowego, przez łożysko i do 
mleka matki. Nie przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. Wydala się z moczem. 

Wskazania
Zakażenia   górnych   dróg   oddechowych,   skóry,   tkanek   miękkich,   układu   moczowo-płciowego,   w   tym   ostre 
zakażenia gruczołu krokowego.

Dawkowanie
Dorośli doustnie: 0,25-0,5 g co 6 h. Dzieci doustnie 25-50 mg/kg m.c./dobę w 2 dawkach podzielonych. W 
ciężkich zakażeniach dawki można podwoić. Uwaga: W niewydolności nerek pzry klirensie kreatyniny poniżej 
10 ml/min dawki podaje się co 12 h.

Cefazolin sodium

inj.: (1,0 g) 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna I generacji. Działa bakteriobójczo na Staphylococcus spp. (z wyjątkiem 
szczepów   opornych   na   metycylinę),   Streptococcus   spp.,   niektóre   bakterie   beztlenowe   i   pałeczki 
Enterobacteriaceae (Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis, Salmonella spp.). Nie działa na 
Enterococcus spp., Pseudomonas aeruginosa, Bacteroides fragilis, Enterobacter spp., Serratia spp. Wrażliwy na 
działanie   b-laktamazy.   Stężenia   we   krwi   utrzymują   się   przez   8-10   h.   Wiązanie   z   białkami   osocza   wynosi 
75-90%. T0,5 we krwi wynosi 1,5-2 h. Łatwo przenika m.in. do kości, żółci, płynu maziowego, opłucnowego, 
przez łożysko i do mleka matki. Nie przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. Wydala się z moczem. 

Wskazania
Zakażenia   układu   oddechowego,   moczowego,   skóry,   tkanek   miękkich,   kości   i   stawów,   dróg   żółciowych, 
zapalenie wsierdzia oraz profilaktycznie w położnictwie, ginekologii i chirurgii w okresie okołooperacyjnym.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie 0,5-1 g co 8-12 h. W zapaleniu wsierdzia i innych ciężkich zakażeniach 1-2 g 
co   6   h;   w   zapaleniu   płuc   0,5   g   co   12   h;   w   niepowikłanych   zakażeniach   dróg   moczowych   1   g   co   12   h; 
profilaktycznie 1-2 g przed zabiegiem chirurgicznym oraz co 8-12 h w ciągu 24 h od jego zakończenia (lub 3-5 
dni w kardiochirurgii). Dzieci od 2 m.ż. dożylnie 25-50 mg/kg m.c. na 24 h w 3-4 dawkach (domięśniowo od 2 
r.ż.); w ciężkich zakażeniach do 100 mg/kg m.c. na 24 h. Uwaga. W niewydolności nerek po podaniu dawki 
wstępnej 0,5 g lek podaje się w zależności od klirensu kreatyniny.

Cefradine

kaps.: (0,5 g) 12 szt.; SL 12 szt.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   pierwszej   generacji.   Działa   umiarkowanie   bakteriobójczo   na 
Staphylococcus   spp.   (z   wyjątkiem   szczepów   opornych   na   metycylinę),   Streptococcus   spp.,   Neisseria 
gonorrhoeae   i   słabo   na   niektóre   pałeczki   Enterobacteriaceae.   Nie   działa   na   Haemophilus   influenzae, 
Enterococcus   spp.,   Bacteroides   fragilis,   Pseudomonas   aeruginosa,   Enterobacter   spp.,   Serratia   marcescens. 
Szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, osiągając większe stężenia we krwi i tkankach niż po podaniu 
domięśniowym. Obecność pokarmu przedłuża wchłanianie. Wiązanie z białkami osocza wynosi 8-12%. T0,5 we 
krwi wynosi  0,8-1 h. Przenika m.in. do płuc, kości, przez łożysko i do mleka matki. Wydala się szybko z 
moczem. 

Wskazania
Zakażenia dróg oddechowych (zwłaszcza górnych), ucha środkowego, kości, skóry i tkanek miękkich oraz dróg 
moczowych.

Dawkowanie

2

Dorośli doustnie 1-2 g na 24 h w 2-4 dawkach; w cięższych zakażeniach maksymalnie do 4 g na 24 h. Dzieci 
doustnie 25-50 mg/kg m.c. na 24 h w 2-4 dawkach; w zapaleniu ucha środkowego 75-100 mg/kg m.c. na 24 h w 
2-4 dawkach (maksymalnie do 4 g na 24 h).

Druga generacja

Cefuroxime sodium

inj.: (0,75 g) 1 fiolka; SL 1 fiol. 
inj.: (1,5 g) 1 fiolka; SL 1 fiol.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   II   generacji   o   szerokim   zakresie   działania   bakteriobójczego, 
obejmującym   także  bakterie   wytwarzające   b-laktamazy.   Działa  silnie  na  Staphylococcus  spp.  (z  wyjątkiem 
szczepów   opornych   na   meticylinę),   Streptococcus   spp.,   Haemophilus   influenzae,   większość   pałeczek 
Enterobacteriaceae (zwłaszcza Proteus mirabilis, Escherichia coli, Klebsiella spp.), Neisseria spp., Moraxella 
catarrhalis.   Nie   działa   na   Pseudomonas   aeruginosa,   Enterococcus   spp.,   Bacteroides   fragilis,   Serratia   spp., 
Listeria monocytogenes. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 50%. T0,5 we krwi wynosi około 1,2 h. 
Przenika m.in. do kości, żółci, plwociny,  płynu opłucnowego, maziowego, ucha środkowego, a także przez 
barierę łożyska i do mleka matki. Osiąga zmienne stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym. Jest wydalany z 
moczem. 

Wskazania
Zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych, dróg moczowych, kości, stawów, tkanek miękkich, zakażenia 
ginekologiczno-położnicze, posocznica, rzeżączka, profilaktyka okołooperacyjna (m.in. w ortopedii, kardio- i 
torakochirurgii).   Może   być   stosowany   w   skojarzeniu   m.in.   z   antybiotykami   aminoglikozydowymi   lub 
metronidazolem.

Dawkowanie
Dorośli dożylnie lub domięśniowo 0,75 g co 8 h; w ciężkich zakażeniach dożylnie 1,5 g co 6-8 h. W rzeżączce 
domięśniowo   1,5   g  jednorazowo   w   2  wstrzyknięciach   po  0,75   g  w   każdy  pośladek.   Profilaktycznie   1,5  g 
dożylnie w momencie rozpoczęcia znieczulenia, a następnie 0,75 g po 8 i 16 h. Dzieci: noworodki dożylnie 
30-100 mg/kg m.c./dobę w 2-3 dawkach; od 2 m.ż. dożylnie lub domięśniowo 30-100 mg/kg m.c./dobę w 3-4 
dawkach   (zazwyczaj   podaje   się   50-60   mg/kg   m.c./dobę;   maksymalna   dawka   dobowa   wynosi   4   g).   W 
niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 10-20 ml/min podaje się 0,75 g co 12 h; poniżej 10 ml/min 0,75 g 
co 24 h.

Cefuroxime axetil

tabl. powl.: (0,125 g) 10 szt.; SL 10 szt. 
tabl. powl.: (0,25 g) 10 szt.; SL 10 szt. 
tabl. powl.: (0,5 g) 10 szt.; SL 10 szt.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna II generacji w postaci nieaktywnego estru cefuroksymu, który wskutek 
hydrolizy w błonie śluzowej uwalnia cefuroksym. Cefuroksym działa bakteriobójczo na bakterie Gram-dodatnie 
(m.in. Streptococcus spp., Staphylococcus spp. - z wyjątkiem szczepów opornych na meticylinę), oraz Gram-
ujemne   (m.in.   Haemophilus   influenzae   i   H.   parainfluenzae,   Moraxella   catarrhalis,   Neisseria   spp.,   Proteus 
mirabilis, Escherichia coli, Klebsiella spp., Enterobacter spp., Citrobacter spp. Nie działa na Enterococcus spp., 
Pseudomonas   aeruginosa,   Bacteroides   fragilis,   Serratia   spp.,   Acinetobacter   calcoaceticus,   Listeria 
monocytogenes. Obecność pokarmu zwiększa biodostępność preparatu; wchłanianie jest największe, jeśli lek 
podaje się bezpośrednio po posiłku. Stężenie maksymalne występuje po 2-3 h od podania. Wiązanie z białkami 
osocza   wynosi   30-50%.   T0,5   we   krwi   wynosi   1-2   h.   Cefuroksym   przenika   m.in.   do   oskrzeli,   płynu   ucha 
środkowego, opłucnowego, przez łożysko i do mleka matki. Jest wydalany w postaci czynnej z moczem. 

Wskazania
Zakażenia   dolnych   dróg   oddechowych   (zapalenie   oskrzeli   i   płuc),   zakażenia   górnych   dróg   oddechowych 
(zapalenie   ucha   środkowego,   nosa,   gardła,   zatok),   zakażenia   układu   moczowo-płciowego   (odmiedniczkowe 
zapalenie nerek, pęcherza i cewki moczowej, rzeżączka, niepowikłane rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej i 
szyjki macicy).

3

Dawkowanie
Doustnie (bezpośrednio po posiłku). Dorośli w większości zakażeń - 250 mg co 12 h; w zapaleniu oskrzeli i płuc 
- 500 mg co 12 h; w rzeżączce - 1 g jednorazowo. Dzieci od 5 r.ż. - 250 mg co 12 h. Uwaga. Tabletek nie należy 
kruszyć.

Cefaclor

kaps.: (0,25 g) 15 szt.; SL 15 szt. 
kaps.: (0,5 g) 15 szt.; SL 15 szt. 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g/5 ml) flakon 75 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 75 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,375 g/5 ml) flakon 75 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g) 15 saszetek 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g) 15 saszetek

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   II   generacji   do   podawania   doustnego.   Działa   bakteriobójczo   na 
Haemophilus influenzae (także szczepy oporne na ampicylinę), niektóre pałeczki Enterobacteriaceae (głównie 
Klebsiella pneumoniae i Proteus mirabilis), Neisseria gonorrhoeae, Moraxella (Branhamella) catarrhalis; nieco 
słabiej na Staphylococcus spp. (z wyjątkiem szczepów opornych na metycylinę) i Streptococcus spp. Nie działa 
na   Pseudomonas   aeruginosa,   Enterococcus   spp.,   Bacteroides   fragilis,   Serratia   spp.,   Proteus   indolo-dodatni. 
Dobrze   wchłania   się   z   przewodu   pokarmowego,   ale   wchłanianie   jest   większe   po   podaniu   leku   na   czczo. 
Wiązanie z białkami osocza wynosi 25%. T0,5 we krwi wynosi 35-55 min. Przenika m.in. do błony śluzowej 
oskrzeli, płynu ucha środkowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Nie przenika do płynu mózgowo-
rdzeniowego. Wydala się z moczem. 

Wskazania
Zakażenia  górnych  i  dolnych  dróg  oddechowych,  zapalenie  ucha  środkowego,  zakażenia  dróg moczowych, 
skóry, tkanek miękkich, rzeżączka.

Dawkowanie
Dorośli   i   dzieci   powyżej   6   r.ż.   doustnie   0,25   g   co   8   h,   w   cięższych   przypadkach   zapalenia   płuc   lub   w 
zakażeniach  wywołanych  przez  mniej wrażliwe bakterie  0,5 g co 8 h (nie przekraczać  dobowej  dawki  dla 
dorosłych - 4 g); w rzeżączce jednorazowo 3 g + 1 g probenecydu. Dzieci doustnie od 2 m.ż. 20 mg/kg m.c. na 
24 h w 3 dawkach; tj. zazwyczaj 2-6 r.ż. 0,125 g co 8 h. W zapaleniu ucha środkowego i cięższych przypadkach 
40 mg/kg m.c. na 24 h. W zapaleniu ucha  środkowego  i gardła  lek można podawać  co 12 h. Uwaga.  W 
niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 10-40 ml/min podaje się 30-50% dawki; poniżej 10 ml/min - 25% 
dawki.

Cefprozil

tabl. powl.: (0,25 g) 10 szt. 
tabl. powl.: (0,25 g) 20 szt. 
tabl. powl.: (0,5 g) 10 szt. 
tabl. powl.: (0,5 g) 20 szt. 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g/5 ml) flakon 60 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 60 ml

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna II generacji do podawania doustnego. Działa bakteriobójczo na bakterie 
Gram-dodatnie,   głównie   na   Streptococcus   spp.  i   Staphylococcus   spp.  (z   wyjątkiem   szczepów   opornych   na 
meticylinę).   Działa   także   na   bakterie   Gram-ujemne,   m.in.   Haemophilus   influenzae   i   Moraxella   catarrhalis 
(łącznie ze szczepami wytwarzającymi b-laktamazy), niektóre pałeczki Enterobacteriaceae (m.in. Escherichia 
coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis), Neisseria gonorrhoeae (łącznie ze szczepami wytwarzającymi b-
laktamazy),   Nie   działa   na   Enterococcus   spp.,   Listeria   monocytogenes,   Bacteroides   fragilis,   Pseudomonas 
aeruginosa, Acinetobacter spp., Serratia spp., Proteus vulgaris. Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego; 
wchłanianie jest niezależne od pokarmu. Wiązanie z białkami osocza wynosi 36%. T0,5 we krwi wynosi 1,3 h. 

4

Dobrze przenika do płynu ucha środkowego i migdałków podniebiennych. Nie przenika do płynu mózgowo-
rdzeniowego. Jest wydalany z moczem w postaci nie zmienionej (około 60%). 

Wskazania
Zakażenia górnych dróg oddechowych (zapalenie ucha środkowego, zatok, migdałków podniebiennych i gardła), 
zakażenia dolnych dróg oddechowych (ostre zapalenie oskrzeli, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, 
zapalenie płuc), zakażenia skóry i tkanek miękkich, niepowikłane zakażenia dolnych dróg moczowych (m.in. 
ostre zapalenie pęcherza moczowego).

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 12 r.ż. doustnie: w zapaleniu płuc i oskrzeli 500 mg co 12 h, w zapaleniu zatok 250-500 
mg co 12 h; w zapaleniu gardła i migdałków podniebiennych, zakażeniach skóry i tkanek miękkich oraz w 
niepowikłanych zakażeniach dróg moczowych 500 mg raz na dobę. Dzieci doustnie od 7 m.ż.: w zapaleniu ucha 
środkowego 30-40 mg/kg m.c./24 h w 2 dawkach; w zapaleniu zatok 15-30 mg/kg m.c./24 h w 2 dawkach; w 
zapaleniu gardła i migdałków podniebiennych oraz w zakażeniach skóry i tkanek miękkich 20 mg/kg m.c./24 h 
w jednej dawce. Uwaga. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny <30 ml/min podaje się pierwszą 
dawkę nie zmienioną, a następne dawki zmniejsza o połowę.

Cefamandole nafate

inj.: (0,5 g) 1 fiolka 
inj.: (1,0 g) 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna II generacji. Oporny na działanie b-laktamazy. Działa bakteriobójczo na 
Staphylococcus   spp.   (z   wyjątkiem   szczepów   opornych   na   metycylinę),   Streptococcus   spp.,   Haemophilus 
influenzae, Enterobacteriaceae, niektóre bakterie beztlenowe. Nie działa na Enterococcus spp., Pseudomonas 
aeruginosa, Bacteroides fragilis. Wiązanie z białkami osocza wynosi 65-85%. T0,5 we krwi wynosi 0,5-1 h. 
Przenika m.in. do kości, płynu maziowego, opłucnowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Nie przenika do 
płynu mózgowo-rdzeniowego. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia dróg oddechowych, moczowych, żółciowych, kości, stawów, skóry,  tkanek miękkich, posocznica 
gronkowcowa, profilaktyka zakażeń chirurgicznych w okresie okołooperacyjnym.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie w niepowikłanym zapaleniu płuc, zakażeniach skóry i tkanek miękkich 0,5-1 
g  co   6-8  h;   w   zakażeniach   dróg   moczowych   0,5-1   g  co   8   h.  W   cięższych   zakażeniach   1   g  co   4-6  h;   w 
zakażeniach   zagrażających   życiu   do   2   g   co   4   h.   Zapobiegawczo   1-2   g   przed   zabiegiem   chirurgicznym,   a 
następnie 1-2 g co 6-8 h w ciągu 24-72 h. Dzieci od 4 m.ż. domięśniowo lub dożylnie 50-100 mg/kg m.c. na 24 h 
w 3-6 dawkach; w ciężkich zakażeniach maksymalnie do 150 mg/kg m.c. na 24 h. Uwaga. W czasie leczenia 
należy kontrolować czynność nerek i wątroby. W niewydolności nerek po podaniu dawki wstępnej 1-2 g podaje 
się przy klirensie kreatyniny 2-10 ml/min: 0,5-0,75 g co 12 h; poniżej 2 ml/min: 0,25-0,5 g co 12 h.

Trzecia generacja

Cefotaxime sodium

inj.: (1,0 g) 1 fiolka
inj. doż.: (1,0 g) 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji o szerokim zakresie działania bakteriobójczego. Oporny na 
działanie b-laktamaz. Działa silnie na Enterobacteriaceae (m.in. Escherichia coli, Klebsiella spp., Proteus spp.), 
Haemophilus influenzae, Neisseria spp., Streptococcus spp. Nieco słabiej działa na Staphylococcus spp. Nie 
działa   na   Enterococcus   spp.,   szczepy   Staphylococcus   spp.   oporne   na   meticylinę,   Listeria   monocytogenes. 
Wiązanie z białkami osocza wynosi 20-40%. T0,5 we krwi wynosi około 1 h. Przenika m.in. do oskrzeli, płuc, 
żółci, przez łożysko i do mleka matki. W zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych szybko przenika do płynu 
mózgowo-rdzeniowego. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie do deacetylocefotaksymu, który w wyniku 

5

synergizmu   z   antybiotykiem   macierzystym   nasila   i   przedłuża   jego   działanie.   Jest   wydalany   z   moczem   i 
częściowo (20%) z kałem. 

Wskazania
Ciężkie   zakażenia   układu   oddechowego,   moczowego,   posocznica,   zapalenie   opon   mózgowo-rdzeniowych, 
zakażenia   skóry,   kości,   stawów,   zakażenia   w   obrębie   jamy   brzusznej   i   miednicy   mniejszej,   rzeżączka, 
profilaktyka okołooperacyjna. Może być stosowany w skojarzeniu m.in. z antybiotykami aminoglikozydowymi, 
metronidazolem, wankomycyną, ampicyliną.

Dawkowanie domięśniowe
Dorośli i dzieci powyżej 12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie 1-2 g co 8-12 h; w ciężkich zakażeniach do 12 g na 
dobę w 3-4 dawkach; w zakażeniach zagrażających życiu 2 g co 4 h. W posocznicy 1-2 g co 6-8 h; w zapaleniu 
opon   mózgowo-rdzeniowych   6   g   na   dobę;   w   ciężkim   zapaleniu   płuc   3-4   g   na   dobę;   w   zakażeniu   dróg 
moczowych (np. odmiedniczkowym zapaleniu nerek) 1 g co 12 h; w rzeżączce domięśniowo 1 g jednorazowo. 
Profilaktycznie   1   g  na   30-90   min   przed   zabiegiem   chirurgicznym;   w   zależności   od   wskazań   (np.  podczas 
zabiegu cesarskiego cięcia) dawkę można powtórzyć po 6 i 12 h. Dzieci: wcześniaki i noworodki poniżej 7 dni ż. 
dożylnie 50-100 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; noworodki powyżej 7 dni ż. dożylnie 75-150 mg/kg m.c. na 
24 h w 3 dawkach; dzieci od 2 m.ż. do 12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie 50-100 mg/kg m.c./dobę w 4 dawkach. 
W zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych niemowlętom i dzieciom podaje się dwukrotnie większe dawki. W 
niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 5-20 ml/min zaleca się zmniejszyć dawki o połowę; poniżej 5 ml/
min podaje się 0,5 g co 12 h. Uwaga. Nie podawać domięśniowo z lidokainą dzieciom do 2,5 r.ż.

Dawkowanie dożylne
Dorośli i dzieci powyżej 12 r.ż. dożylnie 1-2 g co 8-12 h; w ciężkich zakażeniach do 6 g na 24 h w 3 dawkach; w 
zakażeniach  zagrażających  życiu  2 g co 4 h. W posocznicy 1-2 g co 6-8 h;  w zapaleniu opon mózgowo-
rdzeniowych   6   g   na   24   h;   w   ciężkim   zapaleniu   płuc   3-4   g   na   24   h;   w   zakażeniu   dróg   moczowych   (np. 
odmiedniczkowym   zapaleniu   nerek)   1   g   co   12   h.   Profilaktycznie   1   g   na   30-90   min   przed   zabiegiem 
chirurgicznym, 1 g 30-120 min później i 1 g po 2 h od zakończenia zabiegu. Dzieci dożylnie: wcześniaki i 
noworodki poniżej 7 dni życia 50-100 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; noworodki powyżej 7 dni życia 75-150 
mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach; 2 m.ż.-12 r.ż. 50-100 mg/kg m.c. na 24 h w 3-4 dawkach. W zapaleniu opon 
mózgowo-rdzeniowych podaje się dwukrotnie większe dawki.

Cefoperazone sodium

inj.: (1,0 g) 1 fiolka z s.subst. 
inj.: (2,0 g) 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   III   generacji.   Działa   bakteriobójczo   na   Staphylococcus   spp.   (z 
wyjątkiem   szczepów   opornych   na   meticylinę),   Streptococcus   spp.,   Haemophilus   influenzae,   Neisseria 
gonorrhoeae, N. meningitidis, Enterobacteriaceae (m.in. Escherichia coli, Klebsiella spp., Proteus mirabilis), 
Pseudomonas   aeruginosa   i   niektóre   bakterie   beztlenowe.   Nie   działa   na   Enterococcus   spp.,   Listeria 
monocytogenes, Bacteroides fragilis. Wiąże się z białkami osocza w 82-93%. T0,5 we krwi wynosi około 2 h. 
Przenika m.in. do płuc, mięśni, żółci, płynu otrzewnowego, przez łożysko i do mleka matki. Słabo przenika do 
płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest wydalany w około 70% z żółcią i w około 30% z moczem. 

Wskazania
Ciężkie   zakażenia   dróg   oddechowych   wywołane   przez   Gram-ujemne   pałeczki,   zapalenie   otrzewnej   i   inne 
zakażenia   w   obrębie   jamy   brzusznej,   posocznica   i   bakteriemia   wywołane   przez   pałeczki   Gram-ujemne, 
zakażenia skóry i tkanek miękkich wywołane przez Pseudomonas aeruginosa, zakażenia w obrębie miednicy 
małej i inne zakażenia żeńskich narządów płciowych wywołane przez Neisseria gonorrhoeae, Escherichia coli, 
Bacteroides   spp.   (z   wyjątkiem   B.   fragilis),   Clostridium   spp.,   zakażenia   dróg   moczowych   wywołane   przez 
Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa. Profilaktyka zakażeń pooperacyjnych.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie 2-4 g/dobę w 2 dawkach; w ciężkich zakażeniach do 8 g/dobę w 2 dawkach 
lub do 12 g/dobę w 3 dawkach. Dzieci od 2 m.ż. domięśniowo lub dożylnie 50-200 mg/kg m.c./dobę w 2 
dawkach (noworodkom podaje się wyłącznie w zakażeniach zagrażających życiu - do 300 mg/kg m.c./dobę w 2 
dawkach). Uwaga. Nie podawać domięśniowo z lidokainą dzieciom do 2,5 r.ż.

6

Ceftazidime

inj.: (0,5 g) 1 fiolka 
inj.: (1,0 g) 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji. Oporny na działanie większości b-laktamaz. Działa silnie 
bakteriobójczo   na   Pseudomonas   aeruginosa   (także   szczepy   oporne   na   gentamycynę),   Acinetobacter   spp., 
Enterobacteriaceae   (zwłaszcza   Proteus   mirabilis,   Enterobacter   spp.,   Serratia   marcescens),   Haemophilus 
influenzae,   Neisseria   spp.;   ponadto   na   niektóre   bakterie   beztlenowe   i   Streptococcus   spp.   oraz   słabiej   na 
Staphylococcus  spp. Nie działa na Enterococcus  spp., Bacteroides  fragilis, Listeria monocytogenes, szczepy 
gronkowców oporne na meticylinę. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 10%. T0,5 we krwi wynosi około 
1,9   h.   Stężenie   terapeutyczne   w   krwi   utrzymuje   się   8-12   h.   Bardzo   dobrze   przenika   do   tkanek   i   płynów 
ustrojowych,   m.in.   do   kości,   płynu   otrzewnowego,   maziowego,   mięśni   macicy,   mięśnia   sercowego,   płynu 
opłucnowego   i   tkanki   płucnej,   płynu   mózgowo-rdzeniowego   zmienionego   zapalnie.   Przenika   przez   barierę 
łożyska i do mleka matki. Jest wydalany z moczem. 

Wskazania
Ciężkie   zakażenia   dolnych   dróg   oddechowych,   układu   moczowego,   posocznica,   zapalenie   opon   mózgowo-
rdzeniowych,   zakażenia   w   obrębie   jamy   brzusznej   (np.   zapalenie   otrzewnej,   dróg   żółciowych)   i   miednicy 
mniejszej, zakażenia gruczołu krokowego, skóry,  tkanek miękkich, kości, stawów, nosa, ucha i gardła. Jest 
również   stosowany   u   pacjentów   ze   zmniejszoną   odpornością,   mukowiscydozą,   zakażeniem   rozległych   ran 
oparzeniowych.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie zazwyczaj 1 g co 8-12 h; w bardzo ciężkich zakażeniach do 6 g na dobę w 
2-3 dawkach. W zakażeniach kości i stawów 2 g co 12 h; w zakażeniach zagrażających życiu 2 g co 8 h; w 
zakażeniach dróg moczowych 0,5-1 g co 12 h; w zapaleniu płuc i zakażeniach skóry 0,5-1 g co 8 h (u osób w 
podeszłym wieku nie przekraczać 3 g na dobę). W zapaleniu płuc wywołanym przez Pseudomonas aeruginosa u 
pacjentów z mukowiscydozą 100-150 mg/kg m.c./dobę w 3 dawkach (maksymalna dawka dobowa wynosi 9 g). 
Dzieci dożylnie lub domięśniowo (noworodki dożylnie) do 3 m.ż. 25-60 mg/kg m.c./dobę w 2 dawkach; 3 
m.ż.-12 r.ż. 30-100 mg/kg m.c./dobę w 2-3 dawkach. W zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, u dzieci z 
mukowiscydozą lub zmniejszoną odpornością do 150 mg/kg m.c./dobę w 3 dawkach (maksymalnie 6 g/dobę). W 
niewydolności nerek po podaniu dawki wstępnej 1 g podaje się: przy klirensie kreatyniny 30-50 ml/min - 1 g co 
12 h; 15-30 ml/min - 1 g co 24 h; 5-15 ml/min - 0,5 g co 24 h; poniżej 5 ml/min - 0,5 g co 48 h. Uwaga. Nie 
podawać domięśniowo z lidokainą dzieciom do 2,5 r.ż.

Ceftibuten

kaps.: (0,4 g) 5 szt. 
proszek do przyg. zawiesiny: (0,18 g/5 ml) flakon 30 ml

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji do podawania doustnego. Wyjątkowo oporny na działanie 
b-laktamazy (z wyjątkiem niektórych  b-laktamaz chromosomalnych, wytwarzanych  m.in. przez Enterobacter 
spp.,   Citrobacter   spp.,   Bacteroides   fragilis).   Mechanizm   działania   polega   na   hamowaniu   biosyntezy   ściany 
komórkowej bakterii. Działa silnie bakteriobójczo na bakterie Gram-ujemne, m.in. Klebsiella spp. (także K. 
pneumoniae   i   K.   oxytoca),   Escherichia   coli,   Proteus   mirabilis,   indolo-dodatnie   szczepy   Proteus   vulgaris, 
Salmonella spp., Shigella spp., Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis. Spośród bakterii Gram-dodatnich 
najsilniej działa na Streptococcus pyogenes. Zmienną wrażliwość wykazują Enterobacter spp., Citrobacter spp., 
Streptococcus  pneumoniae. Nie działa na Staphylococcus  spp, Enterococcus  spp., Pseudomonas  aeruginosa, 
Acinetobacter spp., Campylobacter spp., Listeria spp. i praktycznie na bakterie beztlenowe (w tym Bacteroides 
fragilis). Ceftibuten dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego (biodostępność wynosi 80-90%). W 62-65% 
wiąże się z białkami osocza. T0,5 wynosi 2-4 h. Dobrze przenika do tkanek i płynów ustrojowych, m.in. do płuc, 
oskrzeli, płynu ucha środkowego. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie (około 10%). Wydala się przede 
wszystkim z moczem, głównie w postaci nie zmienionej. 

Wskazania

7

Zakażenia górnych dróg oddechowych (zapalenie gardła, migdałków podniebiennych, zatok, ucha środkowego), 
zakażenia   dolnych   dróg   oddechowych   (ostre   zapalenie   oskrzeli   i   płuc,   zaostrzenie   przewlekłego   zapalenia 
oskrzeli), zakażenia dróg moczowych i przewodu pokarmowego.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci o m.c. powyżej 45 kg doustnie 0,4 g raz dziennie; w zapaleniu płuc 0,2 g co 12 h. Dzieci od 7 
m.ż. doustnie 9 mg/kg m.c. na dobę w jednej dawce; w ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego 9 
mg/kg m.c. na dobę w 2 dawkach podawanych co 12 h. (maksymalna dawka dobowa 0,4 g). Uwaga. Lek podaje 
się zazwyczaj przez 5-10 dni. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 30-50 ml/min podaje się 0,2 g 
raz dziennie lub 0,4 g co 48 h (co 2 dni); przy klirensie 5-30 ml/min - 0,1 g raz dziennie lub 0,4 g co 96 h (co 4 
dni).

Cefoperazone sodium

inj.: (0,5 g) 1 fiolka 
inj.: (1,0 g) 1 fiolka 
inj.: (2,0 g) 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji. Wrażliwy na działanie b-laktamazy. Działa bakteriobójczo 
na Staphylococcus  spp. (z wyjątkiem  szczepów opornych  na metycylinę), Streptococcus  spp., Haemophilus 
influenzae, Neisseria gonorrhoeae, N. meningitidis, Enterobacteriaceae (m.in. Escherichia coli, Klebsiella spp., 
Proteus mirabilis), Pseudomonas aeruginosa i niektóre bakterie beztlenowe. Nie działa na Enterococcus spp., 
Listeria monocytogenes, Bacteroides fragilis. Wiąże się nietrwale z białkami osocza w 80-90%. T0,5 we krwi 
wynosi około 2 h. Przenika m.in. do płuc, mięśni, żółci, płynu otrzewnowego, przez łożysko i do mleka matki. 
Osiąga zmienne stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych. Wydala się 
w około 70% z żółcią i w około 30% z moczem. 

Wskazania
Ciężkie   zakażenia   dróg   oddechowych,   moczowych,   zakażenia   w   obrębie   jamy   brzusznej   (np.   zapalenie 
otrzewnej,   dróg   żółciowych)   i   miednicy   małej,   posocznica,   zakażenia   skóry,   kości   i   stawów,   rzeżączka, 
profilaktycznie w chirurgii w okresie okołooperacyjnym.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie 1-2 g co 12 h; w ciężkich zakażeniach 8-12 g na 24 h 
w 2-4 dawkach. W rzeżączce domięśniowo 0,5 g jednorazowo. Dzieci 2 m.ż.-12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie 
50-200 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach.

Ceftriaxone sodium

inj.: (0,25 g) 5 fiolek z s.subst. 
inj.: (1,0 g) 5 fiolek z s.subst. 
inj.: (2,0 g) 5 fiolek z s.subst.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   III   generacji.   Działa   silnie   bakteriobójczo   m.in.   na   pałeczki 
Enterobacteriaceae, Neisseria spp., Haemophilus influenzae, Streptococcus spp., niektóre bakterie beztlenowe, 
słabiej na Staphylococcus  spp. (nie działa na szczepy oporne na metycylinę). Ma zmienne działanie wobec 
Bacteroides spp. i Pseudomonas aeruginosa. Nie działa na Enterococcus spp. i Listeria monocytogenes. Stężenie 
terapeutyczne w tkankach utrzymuje się do 24 h. Wiązanie z białkami osocza wynosi średnio 95%. T0,5 we krwi 
średnio 8 h. Przenika m.in. do kości, płuc, żółci, płynu maziowego, mózgowo-rdzeniowego, przez łożysko i do 
mleka matki. Nie jest metabolizowany. Wydala się w 30-60% z moczem, pozostała część z żółcią. 

Wskazania
Zakażenia   dróg   moczowych,   układu   oddechowego,   posocznica,   zapalenie   opon   mózgowo-rdzeniowych, 
zakażenia   w obrębie   jamy brzusznej,  zakażenia  kości, stawów,  skóry,  tkanek  miękkich  i  ran,  gonokokowe 
zakażenia narządów płciowych, borelioza, profilaktyka zakażeń chirurgicznych.

Dawkowanie

8

Dorośli i dzieci powyżej  12 r.ż. dożylnie lub domięśniowo 1-2 g na 24 h w 1-2 dawkach;  w zakażeniach 
zagrażających życiu dożylnie 4 g na 24 h w 2 dawkach (maksymalna dawka dobowa wynosi 4 g). Dzieci do 12 
r.ż. dożylnie lub domięśniowo 50-75 mg/kg m.c. na 24 h w 1-2 dawkach (maksymalna dawka dobowa wynosi 2 
g).   Uwaga.   Przy   długotrwałym   stosowaniu   należy   kontrolować   obraz   krwi.   U   pacjentów   z   ciężką 
niewydolnością nerek lub współistniejącą niewydolnością nerek i wątroby nie należy przekraczać 2 g na 24 h. 
Domięśniowo zaleca się podawać w 1% roztworze lidokainy, z wyjątkiem dzieci do 2,5 r.ż.

Cefodizime disodium

inj.: (1,0 g) 1 fiolka + rozp. 
inj.: (2,0 g) 1 fiolka + rozp.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji o szerokim zakresie działania bakteriobójczego. Oporny na 
działanie   większości   b-laktamaz.   Działa   silnie   na   Neisseria   gonorrhoeae,   N.   meningitidis,   Haemophilus 
influenzae,   Enterobacteriaceae   (zwłaszcza   Proteus   mirabilis,   Escherichia   coli,   Proteus   indolo-dodatni), 
Moraxella   catarrhalis,   Streptococcus   spp.,   Staphylococcus   aureus   (z   wyjątkiem   szczepów   opornych   na 
metycylinę). Ma zmienne działanie wobec Staphylococcus epidermidis, Bacteroides spp., Enterobacter spp. i 
Serratia   spp.   Nie   działa   na   Pseudomonas   aeruginosa,   Acinetobacter   spp.,   Enterococcus   spp.,   Listeria 
monocytogenes, Mycoplasma spp., Chlamydia spp. Wiąże się z białkami osocza w około 80%. T0,5 we krwi 
wynosi 2,4-3 h. Łatwo przenika do tkanek, osiągając duże stężenia m.in. w płucach i gruczole krokowym. Nie 
jest metabolizowany. Wydala się głównie z moczem w postaci nie zmienionej. 

Wskazania
Zakażenia dróg moczowych i zakażenia dolnych dróg oddechowych.

Dawkowanie
Domięśniowo   lub   dożylnie   w   niepowikłanych   zakażeniach   dolnych   dróg   moczowych   u   kobiet   1-2   g 
jednorazowo; w pozostałych zakażeniach układu moczowego 1-2 g raz dziennie lub w cięższych przypadkach 2 
g co 12 h. W zakażeniach dolnych dróg oddechowych 1-2 g co 12 h przez 10-14 dni. W niewydolności nerek, po 
podaniu nie zmienionej pierwszej dawki, następne dawki podaje się w zależności od klirensu kreatyniny: przy 
klirensie 10-30 ml/min podaje się 1-2 g na dobę; poniżej 10 ml/min 0,5-1 g na dobę.

Cefixime

tabl. powl.: (0,2 g) 10 szt. 
tabl. powl.: (0,2 g) 20 szt. 
proszek do przyg. zawiesiny: (0,1 g/5 ml) flakon 50 ml 
proszek do przyg. zawiesiny: (0,1 g/5 ml) flakon 100 ml

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   III   generacji   do   podawania   doustnego.   Jest   oporny   na   działanie 
większości   b-laktamaz.   Działa   bakteriobójczo   m.in.   na   Haemophilus   influenzae,   Moraxella   catarrhalis, 
Enterobacteriaceae   (z   wyjątkiem   pałeczek   wytwarzających   b-laktamazy   o   rozszerzonym   spektrum 
substratowym),  Streptococcus  spp. Nie działa na enterokoki, gronkowce,  Pseudomonas  aeruginosa,  bakterie 
beztlenowe,   Listeria   monocytogenes.   Biodostępność   po   podaniu   doustnym   wynosi   około   50%.   Stężenie 
maksymalne we krwi osiąga  po około 3-4 h. Z białkami osocza wiąże się w 60-70%. T0,5 wynosi  3-4 h. 
Szczególnie duże stężenie osiąga w migdałkach podniebiennych, zatokach, tkance płucnej. Jest wydalany w 
postaci nie zmienionej z moczem (około 20%) i częściowo z kałem. 

Wskazania
Ostre i przewlekłe zakażenia dróg oddechowych, nosa i uszu, zwłaszcza zapalenie ucha środkowego, migdałków 
podniebiennych   i   gardła.   Niepowikłane   zakażenia   układu   moczowego   wywołane   przez   E.   coli   i   Proteus 
mirabilis. Ostre rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci od 12 r.ż. doustnie zazwyczaj 400 mg dziennie w 1-2 dawkach; w niepowikłanej rzeżączce 400 
mg jednorazowo. Dzieci od 2 m.ż.: 8 mg/kg m.c./24 h w 1-2 dawkach; w ciężkich zakażeniach: do 12 mg/kg 
m.c./24 h w 2 dawkach. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny < 20 ml/min podaje się: dorosłym i 
dzieciom od 12 r.ż. - 200 mg raz dziennie; dzieciom do 12 r.ż. - 4 mg/kg m.c./24 h raz dziennie. Uwaga. Przy 

9

podawaniu   preparatu   w   postaci   zawiesiny   nie   należy   go   mieszać   z   sokiem   ani   mlekiem.   W   zakażeniach 
wywołanych przez b-hemolizujące paciorkowce lek podaje się przez co najmniej 10 dni. W niepowikłanych 
zakażeniach dróg moczowych u kobiet leczenie trwa 1-3 dni.

Cefetamet pivoxil

tabl. powl.: (0,25 g) 14 szt. 
tabl. powl.: (0,5 g) 14 szt.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, cefalosporyna III generacji do podawania doustnego w postaci nieaktywnego estru 
piwoksylowego. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi 35-55% i jest większa w obecności pokarmu. Po 
wchłonięciu z przewodu pokarmowego jest szybko hydrolizowany w błonie śluzowej jelita i wątrobie do postaci 
aktywnej - cefetametu. Działanie bakteriobójcze jest wynikiem hamowania syntezy ściany komórkowej bakterii. 
Cefetamet   działa   silnie   na   bakterie   Gram-ujemne,   zwłaszcza   większość   pałeczek   Enterobacteriaceae   (m.in. 
Klebsiella spp., Proteus mirabilis i P. vulgaris, Salmonella spp., Shigella spp., Escherichia coli), Haemophilus 
influenzae, Moraxella catarrhalis, Neisseria spp., Vibrio spp. Spośród bakterii Gram-dodatnich jest aktywny 
wobec   Streptococcus   spp.   Nie   działa   na   Staphylococcus   spp,   Enterococcus   spp.,   Pseudomonas   aeruginosa, 
Acinetobacter spp., Serratia spp., Enterobacter spp. i praktycznie na bakterie beztlenowe. Cefetamet jest oporny 
na działanie większości b-laktamaz. W 20-22% wiąże się z białkami osocza. T0,5 wynosi 2,2-2,5 h. Nie jest 
metabolizowany. W tkankach osiąga stężenia stanowiące około 50% stężenia we krwi. Jest wydalany z moczem 
w postaci nie zmienionej. 

Wskazania
Zakażenia   dolnych   i   górnych   dróg   oddechowych   (zwłaszcza   zapalenie   ucha   środkowego,   migdałków 
podniebiennych i zatok), niepowikłane zakażenia dróg moczowych, rzeżączka.

Dawkowanie
Dorośli doustnie 0,5 g co 12 h; w ciężkich zakażeniach 1 g co 12 h. W rzeżączce jednorazowo 1,0-1,5 g. Dzieci 
od 7. m.ż. doustnie 10-20 mg/kg m.c. na dobę w 2 dawkach. Uwaga. Lek podaje się tuż po posiłku. Przeciętny 
czas leczenia wynosi 7 dni (nie należy podawać dłużej niż przez 14 dni). W niewydolności nerek przy klirensie 
kreatyniny 40-80 ml/min podaje się 1/2 dawki; przy klirensie 10-40 ml/min - 1/4 dawki

Czwarta generacja

Cefepime dihydrochloride

inj.: (0,5 g) 1 fiolka z liof. 
inj.: (1,0 g) 1 fiolka z liof. 
inj.: (2,0 g) 1 fiolka z liof.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   cefalosporyna   IV   generacji   o   wyjątkowej   oporności   na   działanie   b-laktamaz   i 
szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego. Działa silnie bakteriobójczo na bakterie Gram-ujemne (m.in. 
Enterobacter spp., Serratia spp., Citrobacter spp., Escherichia coli, Klebsiella spp., Acinetobacter calcoaceticus, 
Proteus spp., Pseudomonas aeruginosa, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Neisseria spp.), oraz 
bakterie Gram-dodatnie (Staphylococcus spp. i Streptococcus spp. - w tym szczepy Streptococcus pneumoniae o 
zmniejszonej wrażliwości na penicylinę). Nie działa na Enterococcus spp., szczepy Staphylococcus spp. oporne 
na meticylinę, Bacteroides  fragilis, Xanthomonas maltophilia, Listeria monocytogenes, Clostridium difficile. 
Wiązanie z białkami osocza wynosi poniżej 19%. T0,5 we krwi wynosi 2 h. Cefepim szybko przenika do tkanek 
i płynów ustrojowych, osiągając stężenia terapeutyczne m.in. w moczu, żółci i pęcherzyku żółciowym, płynie 
otrzewnowym, błonie śluzowej oskrzeli, gruczole krokowym.  Jest metabolizowany w niewielkim stopniu w 
wątrobie oraz wydalany z moczem, głównie w postaci nie zmienionej (85%) oraz jako metabolity (7%). 

Wskazania
Do   stosowania   wyłącznie   w   lecznictwie   zamkniętym   w   zakażeniach   dolnych   dróg   oddechowych,   układu 
moczowego   (włącznie   z   odmiedniczkowym   zapaleniem   nerek),   zakażeniach   skóry   i   tkanek   miękkich, 
zakażeniach w obrębie jamy brzusznej i miednicy małej, posocznicy wywołanej przez Pseudomonas aeruginosa, 
Enterobacteriaceae, Staphylococcus aureus, zakażeniach u pacjentów z neutropenią.

10

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 13 r.ż. w pozaszpitalnych zakażeniach dróg oddechowych i niepowikłanym zapaleniu 
nerek dożylnie lub domięśniowo 1 g co 12 h. W posocznicy, bakteriemii, zapaleniu płuc o ciężkim przebiegu, 
powikłanych zakażeniach układu moczowego i zakażeniach dróg żółciowych dożylnie 2 g co 12 h. W ciężkich 
zakażeniach wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa oraz u pacjentów z neutropenią dożylnie 2 g co 8h.

Penicyliny oporne na b-laktamazę

Cloxacillin sodium

tabl. powl.: (0,5 g) 16 szt.; SL 16 szt.
inj.: (0,5 g) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol. 
inj.: (1,0 g) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   penicylina   o   budowie   izoksazolilowej   oporna   na   działanie   b-laktamazy.   Działa 
bakteriobójczo głównie na Staphylococcus spp. (z wyjątkiem szczepów opornych na metycylinę), nieco słabiej 
na Streptococcus spp. i Neisseria spp. Nie działa na pozostałe bakterie. Szczepy Staphylococcus spp. oporne na 
kloksacylinę   są   także   oporne   na   inne   antybiotyki   b-laktamowe.   Wchłania   się   niecałkowicie   z   przewodu 
pokarmowego. Obecność pokarmu zmniejsza wchłanianie. Wiązanie z białkami osocza wynosi 94%. T0,5 we 
krwi   wynosi   0,5   h.   Słabo   przenika   do   płynów   ustrojowych,   natomiast   osiąga   stężenia   terapeutyczne   w 
zmienionych zapalnie kościach, płynie maziowym, a także opłucnej i żółci. Przenika przez łożysko i do mleka 
matki. Wydala się głównie z moczem i częściowo z kałem. 

Wskazania
Zakażenia gronkowcowe skóry, tkanek miękkich, kości, stawów, zakażenia układu oddechowego i moczowego.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci od 7 r.ż. doustnie 0,5-1 g co 6 h na 1 h przed posiłkiem lub 2 h po jego spożyciu. Dzieci doustnie 
2-6 r.ż. 50-100 mg/kg m.c./dobę w 4 dawkach.

Dawkowanie domięśniowe i dożylne
Domięśniowo dorośli 0,5 g co 6 h. Dzieci 2-3 m.ż. 50 mg/kg m.c./dobę w 4 dawkach; 4 m.ż.- 6 r.ż. 50-100 
mg/kg m.c./dobę w 4 dawkach; od 7 r.ż. 0,25 g co 4-6 h. Dożylnie dorośli i dzieci od 13 r.ż. 0,5 g co 4-6 h. 
Dzieci dożylnie 2 m.ż.- 6 r.ż. 50-100 mg/kg m.c./dobę w 4 dawkach; 7-12 r.ż. 1-1,5 g/dobę w 4 dawkach.

Penicyliny o szerokim spektrum działania

Amoxicillin

kaps.: (0,25 g) 16 szt.; SL 16 szt. 
kaps.: (0,5 g) 16 szt.; SL 16 szt. 
tabl.: (1,0 g) 16 szt.; SL 16 szt. 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 60 ml; SL 60 ml 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,125 g) 10 saszetek 2,0 g 
granulat do przyg. zawiesiny: (0,25 g) 10 saszetek 2,0 g

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy z grupy aminopenicylin, wrażliwy na działanie b-laktamazy. Działa bakteriobójczo na 
Enterococcus   spp.,   Streptococcus   spp.,   Listeria   monocytogenes.   Jego   działanie   wobec   innych   bakterii   jest 
ograniczone do szczepów nie wytwarzających b-laktamazy, czyli jedynie do części szczepów Staphylococcus 
spp., Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Salmonella spp., Proteus mirabilis, Shigella spp., Neisseria spp. 
Nie działa na Pseudomonas aeruginosa, Bacteroides  fragilis, Citrobacter spp., Klebsiella spp., Serratia spp., 
indolo-dodatnie   szczepy   Proteus,   Enterobacter   spp.   Wykazuje   całkowitą   oporność   krzyżową   z   ampicyliną. 
Łatwo i niezależnie od obecności pokarmu wchłania się z przewodu pokarmowego. Osiąga w krwi ponad 2 razy 
większe stężenie (i dłużej się utrzymujące) niż ampicylina. Wiązanie z białkami osocza wynosi 17-20%. T0,5 we 
krwi wynosi  1-1,5 h. Bardzo dobrze przenika do płynu ucha środkowego, ponadto do płynu opłucnowego, 
otrzewnowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest 
częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

11

Wskazania
Zakażenia   wywołane   przez   bakterie   wrażliwe   na   amoksycylinę,   jak   ostre   i   przewlekłe   zakażenia   układu 
moczowego, niepowikłana rzeżączka, zakażenia górnych dróg oddechowych, ostre zapalenie ucha środkowego 
(lek z wyboru u dzieci), zakażenia dolnych dróg oddechowych (ostre zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, ropień 
płuca), borelioza, zakażenia układu pokarmowego (m.in. czerwonka bakteryjna, zakażenie dróg żółciowych, 
choroba   wrzodowa   żołądka   i   dwunastnicy   na   tle   zakażenia   Helicobacter   pylori),   zakażenia   skóry   i   tkanek 
miękkich   (liszajec,   ropnie,   zakażenia   ran),   leczenie   i   profilaktyka   zapalenia   wsierdzia   (w   skojarzeniu   z 
aminoglikozydami), profilaktyka gorączki reumatycznej, zakażenia ginekologiczne, listerioza, leptospiroza.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 10 r.ż. doustnie 0,25-0,5 g co 8 h; w cięższych zakażeniach do 6 g/dobę. W zakażeniach 
układu pokarmowego i zakażeniach ginekologicznych 1,5-2 g co 8 h lub 1-1,5 g co 6 h; w leptospirozie 0,5-0,75 
g co 6 h przez 6-12 dni; w zwalczaniu nosicielstwa Salmonella spp. 1,5-2 g co 8 h przez 2-4 tygodnie; w 
niepowikłanej   rzeżączce   3   g   jednorazowo;   w   profilaktyce   zapalenia   wsierdzia   jako   osłona   zabiegów 
stomatologicznych 3-4 g na 1 h przed zabiegiem, ewentualnie dawkę można powtórzyć po 8-9 h. Dzieci doustnie 
2 m.ż.- 3 r.ż. 50 mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach co 8 h; od 4 r.ż. 0,125-0,25 g co 8 h. Uwaga. W niewydolności 
nerek u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min podaje się zazwyczaj 0,5 g co 12 h.
Ampicillin

kaps.: (0,25 g) 16 szt.; SL 16 szt.
kaps.: (0,5 g) 16 szt.; SL 16 szt.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy z grupy aminopenicylin, wrażliwy na działanie b-laktamazy. Działa bakteriobójczo na 
Enterococcus   spp.,   Streptococcus   spp.,   Listeria   monocytogenes.   Jego   działanie   wobec   innych   bakterii   jest 
ograniczone do szczepów nie wytwarzających b-laktamazy, czyli jedynie do części szczepów Staphylococcus 
spp., Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Salmonella spp., Proteus mirabilis, Shigella spp., Neisseria spp. 
Nie działa na Pseudomonas aeruginosa, Bacteroides fragilis, Citrobacter spp., Klebsiella spp., Enterobacter spp., 
indolo-dodatnie   szczepy   Proteus,   Serratia   spp.   Wykazuje   całkowitą   oporność   krzyżową   z   amoksycyliną. 
Wchłanianie z przewodu pokarmowego wynosi około 40%; obecność pokarmu zmniejsza wchłanianie. Wiązanie 
z białkami osocza wynosi około 20%. T0,5 we krwi wynosi 1-1,5 h. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, 
maziowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Słabo przenika do oskrzeli i płynu mózgowo-rdzeniowego. 
Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się z moczem i kałem. 

Wskazania
Zakażenia dróg oddechowych, żółciowych,  moczowych i przewodu pokarmowego wywołane przez bakterie 
wrażliwe.

Dawkowanie
Dorośli doustnie 0,5-1 g co 6 h (maksymalnie 10 g na 24 h) na 1 h przed posiłkiem lub 2 h po jego spożyciu. W 
zakażeniach bakteriami Gram-ujemnymi 4-8 g na 24 h w 4 dawkach. Dzieci do 13 r.ż. doustnie 80-150 mg/kg 
m.c. na 24 h w 4 dawkach. Uwaga. W niewydolności nerek lub wątroby podaje się mniejsze dawki w dłuższych 
odstępach czasowych.

Azlocillin sodium

inj.: (1,0 g) 10 fiolek 
inj.: (5,0 g) 10 fiolek

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   penicylina   z   grupy   ureidopenicylin.   Działa   bakteriobójczo   szczególnie   silnie   na 
Pseudomonas   aeruginosa   (m.in.   szczepy   oporne   na   karbenicylinę),   ponadto   na   ziarniaki   Gram-dodatnie 
(zwłaszcza Enterococcus spp.) i Gram-ujemne, bakterie beztlenowe (m.in. Bacteroides fragilis) i nieco słabiej na 
pałeczki Enterobacteriacae. Wrażliwy na działanie b-laktamazy. Wiązanie z białkami osocza wynosi 20-40%. 
T0,5 we krwi wynosi 1 h. Przenika do wielu tkanek, także przez łożysko, do żółci i mleka matki. Słabo przenika 
do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się z moczem (głównie w 
postaci nie zmienionej) oraz z kałem. 

Wskazania

12

Ciężkie   zakażenia   wywołane   zwłaszcza   przez   Pseudomonas   aeruginosa   oraz   zakażenia   mieszane,   m.in. 
posocznica, zakażenia dróg moczowych, oddechowych, żółciowych, skóry i tkanek miękkich, kości i stawów, 
zapalenie otrzewnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.  Jest stosowany w skojarzeniu z antybiotykami 
aminoglikozydowymi lub cefalosporynami.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 14 r.ż. dożylnie 2 g co 8 h; w zakażeniach zagrażających życiu 5 g co 8 h (maksymalnie 
24 g na 24 h). Dzieci dożylnie: wcześniaki 100 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; noworodki poniżej 7 dni życia 
200 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; noworodki powyżej 7 dni życia i niemowlęta 300 mg/kg m.c. na 24 h w 3 
dawkach; 2-14 r.ż. 225 mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach. Uwaga. W niewydolności nerek u dorosłych przy 
klirensie kreatyniny 10-30 ml/min podaje się 1,5 g co 8-12 h (w ciężkich zakażeniach 2 g co 8 h); przy klirensie 
poniżej 10 ml/min: 1,5 g co 12 h (w ciężkich zakażeniach 2 g co 12 h).

Mezlocillin sodium

inj.: (2,0 g) 1 fiolka 
inj.: (5,0 g) 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   penicylina   z   grupy   ureidopenicylin.   Działa   bakteriobójczo   szczególnie   silnie   na 
Escherichia coli, Klebsiella spp., Enterobacter spp., Proteus indolo-dodatni, Serratia marcescens, Neisseria spp., 
Haemophilus influenzae, Enterococcus  spp. Działa także na Pseudomonas aeruginosa  i bakterie beztlenowe 
(m.in. Bacteroides spp.). Jest bardzo wrażliwy na działanie b-laktamazy. Wiązanie z białkami osocza wynosi 
20-40%. T0,5 we krwi wynosi 1 h. Przenika m.in. do oskrzeli, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Do płynu 
mózgowo-rdzeniowego   przenika   tylko   w   zapaleniu   opon   mózgowo-rdzeniowych.   Jest   częściowo 
metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Stosowany w monoterapii  lub w skojarzeniu z antybiotykami  aminoglikozydowymi  bądź b-laktamowymi  w 
ciężkich zakażeniach dróg oddechowych, dróg moczowych, posocznicy, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, 
kości   i   tkanek  miękkich,  zapaleniu  wsierdzia,   otrzewnej  i   innych   zakażeniach   w  obrębie   jamy  brzusznej   i 
miednicy małej, rzeżączce oraz profilaktycznie w chirurgii w okresie okołooperacyjnym.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 14 r.ż. dożylnie 2-3 g co 8 h; w zakażeniach zagrażających życiu 4-5 g co 8 h lub 10 g 
co 12 h (maksymalnie 24 g na 24 h). Domięśniowo 0,5-2 g co 4-8 h; w rzeżączce 1-2 g jednorazowo. Dzieci 
dożylnie: wcześniaki i noworodki 150 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; niemowlęta i dzieci do 14 r.ż. 225 
mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach (w ciężkich zakażeniach 300 mg/kg m.c. na 24 h w 4-6 dawkach). Uwaga. W 
niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min dawki należy zmniejszyć.

Carbenicillin sodium

inj.: (1,0 g) 1 fiolka; SL 1 fiolka

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   penicylina   z   grupy   karboksypenicylin   wrażliwa   na   działanie   b-laktamazy.   Działa 
bakteriobójczo m.in. na Pseudomonas aeruginosa (wiele szczepów jest opornych), niektóre szczepy Escherichia 
coli, Proteus indolo-dodatni, Haemophilus influenzae, Enterobacter spp., Neisseria spp., Bacteroides spp. (także 
B. fragilis). Słabiej działa na tlenowe i beztlenowe bakterie Gram-dodatnie. Nie działa na Enterococcus spp., 
Klebsiella spp., szczepy Staphylococcus spp. wytwarzające b-laktamazę. Wiązanie z białkami osocza wynosi 
50-60%. T0,5 we krwi wynosi 1-1,5 h. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, otrzewnowego, zmienionego 
zapalnie płynu mózgowo-rdzeniowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Jest częściowo metabolizowany w 
wątrobie. Wydala się głównie z moczem, osiągając w nim bardzo duże stężenia. 

Wskazania
Ciężkie zakażenia wywołane przez Pseudomonas aeruginosa (ze względu na oporność bakterii - w skojarzeniu z 
aminoglikozydami), m.in. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia, płuc, posocznica, zakażenia dróg 
moczowych, ropne zakażenia rozległych oparzeń; ponadto zakażenia wywołane przez Proteus spp., Escherichia 
coli i mieszane zakażenia w obrębie jamy brzusznej i miednicy małej.

13

Dawkowanie
Dorośli dożylnie 2-3 g co 6 h lub w cięższych zakażeniach 4-5 g co 4 h (w zakażeniach wywołanych przez 
Pseudomonas aeruginosa - maksymalnie do 30 g na dobę w 4-6 dawkach). Domięśniowo 1-2 g co 6 h. Dzieci 
dożylnie w zależności od ciężkości zakażenia: poniżej 7 dni ż. 200 mg/kg m.c./dobę w 2 dawkach; noworodki od 
7   dnia   ż.,   niemowlęta   i   dzieci   do   12   r.ż.   300-400   mg/kg   m.c./dobę   w   3-6   dawkach   (u   dzieci   od   2   r.ż. 
maksymalnie   600   mg/kg   m.c./dobę).   Domięśniowo   50-100   mg/kg   m.c./dobę   w   3-6   dawkach.   Uwaga. 
Domięśniowo nie przekraczać 2 g co 6 h. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny > 50 ml/min podaje 
się nie zmienioną dawkę co 8-12 h; przy klirensie 10-50 ml/min: co 12-24 h; < 10 ml/min: co 24-48 h.

Piperacillin

inj.: (1,0 g) 1 fiolka z s.subst. 
inj.: (2,0 g) 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, penicylina z grupy ureidopenicylin wrażliwa na działanie b-laktamazy. Działa bardzo 
silnie   bakteriobójczo   na   Pseudomonas   aeruginosa   i   pałeczki   Enterobacteriaceae   (z   wyjątkiem   opornych   na 
ampicylinę),   zwłaszcza   Klebsiella   pneumoniae,   Serratia   marcescens,   Enterobacter   spp.,   Citrobacter   spp.; 
ponadto na Haemophilus influenzae i Neisseria spp. oraz nieco słabiej na Bacteroides fragilis, Clostridium spp. i 
Gram-dodatnie ziarniaki, w tym Enterococcus spp. Wiązanie z białkami osocza wynosi 16-20%. T0,5 we krwi 
wynosi 1 h (u dzieci 0,5 h). Przenika m.in. do żółci (osiąga w niej bardzo duże stężenia), oskrzeli, mięśnia 
sercowego, gruczołu krokowego, przez łożysko, do zmienionego zapalnie płynu mózgowo-rdzeniowego i mleka 
matki. Wydala się głównie z moczem, częściowo z kałem. 

Wskazania
Stosowany   (często   w   skojarzeniu   z   antybiotykami   aminoglikozydowymi)   w   ciężkich   zakażeniach   dróg 
żółciowych,   zapaleniu   wsierdzia,   zakażeniach   stawów,   kości,   układu   oddechowego   (także   u   pacjentów   z 
mukowiscydozą, neutropenią), zakażeniach układu moczowo-płciowego, skóry i tkanek miękkich, posocznicy, 
zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, otrzewnej i innych zakażeniach w obrębie jamy brzusznej oraz miednicy 
małej; także profilaktycznie w chirurgii w okresie okołooperacyjnym.

Dawkowanie
Dorośli dożylnie 100-300 mg/kg m.c. na 24 h w 2-4 dawkach. Zazwyczaj podaje się 2 g co 6-8 h lub 4 g co 12 h;  
w bardzo ciężkich zakażeniach 3-4 g co 4-8 h; w zakażeniach zagrażających życiu (zwłaszcza Pseudomonas 
aeruginosa i Klebsiella spp.) 16-24 g na 24 h (maksymalna dawka dobowa wynosi 24 g). Domięśniowo 2 g co 
8-12   h   (maksymalnie   6-8   g   na   24   h,   ale   nie   więcej   niż   2   g   w   jedno   miejsce);   w   rzeżączce   2   g   (+   1   g 
probenecydu) jednorazowo. Dzieci dożylnie: noworodki i niemowlęta do 3 m.ż. 100-300 mg/kg m.c. na 24 h w 2 
dawkach; 3 m.ż.-14 r.ż. 100-300 mg/kg m.c. na 24 h w 3-4 dawkach. Domięśniowo powyżej 14 r.ż. 100-300 mg/
kg m.c. na 24 h w 3-4 dawkach (nie więcej niż 1 g jednorazowo w jedno miejsce). Uwaga. W niewydolności 
nerek przy klirensie kreatyniny poniżej 20 ml/min podaje się 3 g co 12 h (w ciężkich zakażeniach 4 g co 12 h).

Połączenia penicylin z inhibitorami b-laktamazy

Amoxicillin/clavulanic acid  Amoksiklav® 

inj.: (0,6 g) 5 fiolek z s.subst. 
inj.: (1,2 g) 5 fiolek z s.subst.
tabl. powl.: (0,375 g) 21 szt.; SL 21 szt. 
tabl. powl.: (0,625 g) 14 szt.; SL 21 szt. 
tabl. powl.: (0,625 g) 21 szt.; SL 21 szt. 
tabl.: (1,0 g) 14 szt.; SL 14 szt. 
syrop: (0,156 g/5 ml) flakon 100 ml 
syrop: (0,312 g/5 ml) flakon 100 ml

Działanie
Amoksycylina   jest   aminopenicyliną   wrażliwą   na   działanie   wielu   b-laktamaz;   kwas   klawulanowy   -   dzięki 
zjawisku inhibicji samobójczej - unieczynnia te enzymy. Połączenie obu związków rozszerzyło zakres działania 
bakteriobójczego  amoksycyliny  o szczepy bakterii  wytwarzające  te enzymy,  m.in. Haemophilus  influenzae, 
Escherichia coli, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus i S. epidermidis, Bacteroides fragilis, Proteus 
spp., Klebsiella pneumoniae, Neisseria spp. Ponadto lek działa na Streptococcus spp., Enterococcus spp., Listeria 

14

monocytogenes, Clostridium spp., Peptostreptococcus spp. Szybko i niezależnie od obecności pokarmu wchłania 
się z przewodu pokarmowego. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 20%. T0,5 we krwi wynosi 0,9-1,3 h. 
Przenika m.in. do oskrzeli, płuc, żółci, płynu ucha środkowego, przez łożysko i do mleka matki. W płynie 
mózgowo-rdzeniowym osiąga małe i zmienne stężenia. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się 
głównie z moczem, częściowo z kałem. 

Wskazania
Zakażenia   górnych   dróg   oddechowych   (m.in.   zaostrzenie   przewlekłego   zapalenia   zatok   i   zapalenie   ucha 
środkowego),   zakażenia   dolnych   dróg   oddechowych   (lek   z   wyboru   w   empirycznym   leczeniu   zakażeń 
bakteryjnych), zakażenia układu moczowo-płciowego (zwłaszcza zapalenie pęcherza moczowego, rzeżączka, 
odmiedniczkowe   zapalenie   nerek   wywołane   przez   Enterobacteriacae   i   enterokoki),   zakażenia   skóry,   tkanek 
miękkich, kości i stawów, zakażenia stomatologiczne, zakażenia położnicze (m.in. poronienie septyczne, 
posocznica połogowa), zakażenia w obrębie jamy brzusznej.

Dawkowanie
Syrop. Dzieci do 12 r.ż. doustnie 25-50 mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach. Tabletki. Dorośli i dzieci od 13 r.ż. 
doustnie: w zakażeniach o umiarkowanym nasileniu 0,375 g co 8 h lub 0,625g co 12 h; w ciężkich zakażeniach 
0,625 g co 8 h lub 1,0 g co 12 h. W zakażeniach stomatologicznych (np. w ropniu okołozębowym) 0,625 g co 12 
h przez 5 dni. Uwaga. Lek przyjmuje się na początku posiłku. Ze względu na zawartość aspartamu nie podawać 
syropu pacjentom z fenyloketonurią. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 10-30 ml/min podaje się 
0,625 g co 12 h; przy klirensie poniżej 10 ml/min - 0,625 g co 24 h. U pacjentów z upośledzoną czynnością 
wątroby należy regularnie kontrolować jej stan.

Dawkowanie iniekcji
Dorośli i dzieci od 13 r.ż. dożylnie 1,2 g co 8 h; w ciężkich zakażeniach co 6 h. Dzieci dożylnie: wcześniaki i 
noworodki poniżej 7 dni życia 60 mg/kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; noworodki powyżej 7 dni życia i dzieci do 
12 r.ż. 90 mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach (w ciężkich zakażeniach powyżej 4 m.ż. można podać 120 mg/kg 
m.c. na 24 h w 4 dawkach). W ciężkiej niewydolności wątroby lub niewydolności nerek (klirens kreatyniny 
10-30 ml/min) pierwsza dawka wynosi 1,2 g, a następnie podaje się 0,6 g co 12 h; przy klirensie poniżej 10 
ml/min dawkę podtrzymującą podaje się co 24 h.

Piperacillin/tazobactam   Tazocin ® 

inj.: (2,25 g) 1 fiolka 
inj.: (4,5 g) 1 fiolka

Działanie
Połączenie antybiotyku b-laktamowego o szerokim zakresie działania z inhibitoremb-laktamazy, tazobaktamem. 
Piperacylina jest ureidopenicyliną wrażliwą na działanie wielu b-laktamaz, natomiast tazobaktam unieczynnia je. 
Połączenie   obu   związków   rozszerzyło   znacznie   zakres   działania   bakteriobójczego   piperacyliny   o   szczepy 
bakterii   wytwarzające   b-laktamazy.   Preparat   Tazocin   jest   aktywny   wobec   wielu   bakterii   Gram-dodatnich   i 
Gram-ujemnych, tlenowych i beztlenowych. Działa bardzo silnie bakteriobójczo na Pseudomonas aeruginosa i 
pałeczki   Enterobacteriaceae   (zwłaszcza   Klebsiella   pneumoniae,   Serratia   marcescens,   Enterobacter   spp., 
Citrobacter   spp.);   ponadto   na   Haemophilus   influenzae,   Moraxella   catarrhalis,   Enterococcus   faecalis, 
Staphylococcus aureus i S. epidermidis, Streptococcus spp., Bacteroides fragilis, Clostridium spp. Wiązanie z 
białkami osocza wynosi około 20%. T0,5 we krwi wynosi 0,7-1,2 h. Antybiotyk przenika do tkanek i płynów 
ustrojowych, m.in. do żółci (osiąga w niej bardzo duże stężenia), oskrzeli, mięśnia sercowego, kości, mięśni, 
błony   śluzowej   jelit,   gruczołu   krokowego,   przez   łożysko,   do   zmienionego   zapalnie   płynu   mózgowo-
rdzeniowego i mleka matki. Wydala się głównie z moczem w postaci nie zmienionej, częściowo z kałem. 

Wskazania
Zakażenia dróg oddechowych (w tym szpitalne zapalenie płuc), zakażenia w obrębie jamy brzusznej i miednicy 
małej, zakażenia kości i stawów, układu moczowo-płciowego, skóry i tkanek miękkich, posocznica, ciężkie 
zakażenia u pacjentów z neutropenią.

Dawkowanie
Dorośli   i   dzieci   od   13   r.ż.   dożylnie   zazwyczaj   4,5   g   co   8   h   (maksymalnie   18   g   na   dobę).   Uwaga.   W 
niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny poniżej 20 ml/min podaje się 4,5 g co 12 h.

Ticarcillin/clavulanic acid    Timentin®

15

inj.: (1,6 g) 10 fiolek 
inj.: (3,2 g) 10 fiolek

Działanie
Tykarcylina   jest   karboksypenicyliną   wrażliwą   na   działanie   wielu   b-laktamaz;   kwas   klawulanowy   -   silnym 
inhibitorem   unieczynniającym   te   enzymy.   Połączenie   obu   związków   rozszerzyło   zakres   działania 
bakteriobójczego tykarcyliny o szczepy bakterii wytwarzające b-laktamazę, m.in. Proteus spp. (także szczepy 
indolo-dodatnie),   Escherichia   coli,   Haemophilus   influenzae,   rodzaje   Staphylococcus,   Enterobacter,   Serratia, 
Bacteroides (także B. fragilis). Antybiotyk działa także silnie na szczepy Pseudomonas aeruginosa wrażliwe na 
tykarcylinę.   Wiązanie   z   białkami   osocza   wynosi:   tykarcylina-45%;   kwas   klawulanowy-25%.   T0,5   we   krwi 
wynosi około 1,5 h. Timentin przenika do płynów ustrojowych, osiągając bardzo duże stężenia zwłaszcza w 
żółci. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się z moczem. 

Wskazania
Posocznica,   zapalenie   otrzewnej,   zakażenia   kości,   stawów,   skóry   i   tkanek   miękkich,   układu   moczowego   i 
oddechowego - przede wszystkim u pacjentów z obniżoną odpornością.

Dawkowanie
Dorośli dożylnie 3,2 g co 6-8 h (maksymalnie 3,2 g co 4 h). Dzieci dożylnie: wcześniaki i noworodki 160 mg/kg 
m.c. na 24 h w 2 dawkach; od 2 m.ż. 240-320 mg/kg m.c. na 24 h w 3 dawkach. Uwaga. Lek podaje się we 
wlewie   kroplowym   trwającym   20-30  min.  W  niewydolności  nerek  przy klirensie   kreatyniny  10-30  ml/min 
podaje się 1,6 g co 8 h; przy klirensie poniżej 10 ml/min - 1,6 g co 12 h.

Sultamicillin    Unasyn® 

tabl.: (0,375 g) 12 szt.; SL 12 szt. 
proszek do przyg. zawiesiny: (0,25 g/5 ml) flakon 70 ml

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, podwójny ester ampicyliny i sulbaktamu. Ampicylina jest aminopenicyliną wrażliwą 
na działanie wielu b-laktamaz, zaś sulbaktam silnym inhibitorem, unieczynniającym te enzymy. Dzięki temu 
sultamycylina ma zakres działania bakteriobójczego ampicyliny, poszerzony o szczepy bakterii wytwarzające b-
laktamazę. Działa m.in. na Staphylococcus spp., Streptococcus spp, Enterococcus spp., Moraxella catarrhalis, 
Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Klebsiella spp., Bacteroides spp.  (także B. fragilis), Acinetobacter 
calcoaceticus, Neisseria gonorrhoeae.  Po podaniu doustnym ulega hydrolizie podczas wchłaniania z przewodu 
pokarmowego, uwalniając sulbaktam i ampicylinę, która osiąga w krwi 2 razy większe stężenia niż po podaniu 
równoważnej dawki ampicyliny. Obecność pokarmu nie wpływa na wchłanianie sultamycyliny. Biodostępność 
doustnie podanego Unasynu wynosi około 80% w porównaniu z dożylnym podaniem preparatu Unasyn im/iv. 
T0,5 we krwi wynosi: ampicylina - 1 h; sulbaktam - 45 min. Lek osiąga duże stężenia we krwi i tkankach. Jest 
częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych, skóry i tkanek miękkich, dróg moczowych, rzeżączka; także 
kontynuacja leczenia rozpoczętego pozajelitowym podawaniem Unasynu.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci o m.c. powyżej 30 kg doustnie 0,375-0,75 g co 12 h. W niepowikłanej rzeżączce jednorazowo 
2,25 g (+ 1 g probenecydu). Dzieci o m.c. do 30 kg doustnie 25-50 mg/kg m.c./dobę w 2 dawkach. Uwaga. W 
niewydolności   nerek   przy   klirensie   kreatyniny   poniżej   30   ml/min   wydłuża   się   odstęp   między   dawkami, 
analogicznie jak w przypadku ampicyliny.  Podczas  długotrwałego  stosowania należy kontrolować czynność 
nerek i wątroby.

Ampicillin/sulbactam

inj.: (0,75 g) 1 amp.; SL 1 amp. 
inj.: (1,5 g) 1 amp.; SL 1 amp. 
inj.: (3,0 g) 1 amp.; SL 1 amp.

Działanie

16

Ampicylina   jest   aminopenicyliną   wrażliwą   na   działanie   wielu   b-laktamaz;   sulbaktam   –   inhibitorem 
unieczynniającym   te   enzymy.   Połączenie   obu   związków   rozszerzyło   zakres   działania   bakteriobójczego 
ampicyliny   o   szczepy   bakterii   wytwarzające   b-laktamazę,   m.in.   Staphylococcus   aureus   i   Staphylococcus 
epidermidis,   Moraxella   catarrhalis,   Haemophilus   influenzae,   Escherichia   coli,   Klebsiella   pneumoniae, 
Bacteroides fragilis, Acinetobacter calcoaceticus, Neisseria gonorrhoeae. Ponadto lek działa na Streptococcus 
spp., Enterococcus spp., Listeria monocytogenes. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 20%. T0,5 we krwi 
wynosi 1 h. Po podaniu dożylnym lub domięśniowym osiąga duże stężenie we krwi i tkankach. Jest częściowo 
metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia dróg moczowych, skóry,  tkanek miękkich, kości i stawów, dróg oddechowych,  jamy brzusznej i 
miednicy małej, posocznica, profilaktycznie w chirurgii w okresie okołooperacyjnym, rzeżączka.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie 1,5-12 g/dobę w 3-4 dawkach (maksymalna dawka dobowa wynosi 12 g, tj. 8 
g ampicyliny i 4 g sulbaktamu); w niepowikłanej rzeżączce 1,5 g (+ 1 g probenecydu). Zapobiegawczo 1,5-3 g 
przed   zabiegiem   chirurgicznym,   a   następnie   co   6-8   h   w   ciągu   24   h   po   zabiegu.   Dzieci   domięśniowo   lub 
dożylnie:  noworodki  do 7 dni życia  150 mg/kg m.c./dobę w 2 dawkach;  noworodki  powyżej  7 dni życia, 
niemowlęta i dzieci starsze 150 mg/kg m.c./dobę w 3-4 dawkach (w ciężkich zakażeniach u dzieci od 12 r.ż. 
podaje się maksymalnie do 12 g/dobę). Uwaga. W niewydolności nerek wydłuża się odstęp między dawkami. 
Przy klirensie kreatyniny wynoszącym 15-30 ml/min dawki podaje się co 12 h; 5-15 ml/min - co 24 h. Podczas 
długotrwałego stosowania należy kontrolować czynność nerek i wątroby.

Penicyliny wrażliwe na b-laktamazę

Benzathine benzylpenicillin

inj.: (600 000 j.m.) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol. 
inj.: (1 200 000 j.m.) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   pochodna   penicyliny   benzylowej   o   wyjątkowo   długotrwałym   działaniu.   Działa 
bakteriobójczo m.in. na Streptococcus spp. (z wyjątkiem szczepów Streptococcus pneumoniae opornych także 
na inne antybiotyki), Staphylococcus  spp. (szczepy nie wytwarzające b-laktamazy), Listeria monocytogenes, 
Bacillus anthracis, niektóre szczepy Clostridium spp., Bacteroides spp. (z wyjątkiem B. fragilis), Treponema 
pallidum, Actinomyces spp. Wiązanie z białkami osocza wynosi 45-65%. Osiąga w krwi znacznie mniejsze 
stężenia niż benzylopenicylina, lecz jej działanie utrzymuje się przez tydzień lub dłużej. Przenika m.in. do płynu 
opłucnowego,   osierdziowego,   żółci,   przez   łożysko   i   do   mleka   matki.   Jest   częściowo   metabolizowany   w 
wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia   paciorkowcowe   (m.in.   angina,   zapalenie   migdałków   podniebiennych,   zatok   obocznych   nosa), 
profilaktyka  choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia, nosicielstwo błonicy, kiła. W ostrych lub ciężkich 
zakażeniach jego podanie powinno być zawsze poprzedzone leczeniem penicyliną benzylową. Dzieciom podaje 
się niemal wyłącznie w profilaktyce choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo 1 200 000 j.m. co 7 dni lub 2 400 000 j.m. co 14 dni (w profilaktyce choroby reumatycznej 
co 4 tyg.) po ewentualnym uprzednim wykonaniu próby uczuleniowej. We wczesnej kile jednorazowo 2 400 000 
j.m.  (w  razie  potrzeby dawkę   powtórzyć  po  7 dniach).   Profilaktycznie  przed  zabiegiem  chirurgicznym   lub 
stomatologicznym 600 000 j.m. jednorazowo. Dzieci domięśniowo 2-3 r.ż. 600 000 j.m. co 7-14 dni; od 4 r.ż. 1 
200 000 j.m. co 14-21 dni.

Phenoxymethylpenicillin potassium

tabl. powl.: (500 000 j.m.) 12 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (500 000 j.m.) 30 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (1 000 000 j.m.) 12 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (1 000 000 j.m.) 30 szt.; SL 12 szt. 
tabl. powl.: (1 500 000 j.m.) 12 szt.; SL 12 szt. 

17

tabl. powl.: (1 500 000 j.m.) 30 szt.; SL 12 szt. 
zawiesina: (750 000 j.m./5 ml) flakon 60 ml; SL 60 ml

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy   do   stosowania   doustnego,   penicylina   wrażliwa   na   działanie   b-laktamazy.   Działa 
bakteriobójczo głównie na Streptococcus  spp. i szczepy Staphylococcus  spp. nie wytwarzające b-laktamazy. 
Znacznie słabiej działa na bakterie Gram-ujemne. Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego szybko przenika do 
krwi i tkanek. Wiązanie z białkami osocza wynosi 80%. T0,5 we krwi wynosi 0,5 h. Przenika m.in. do płynu 
opłucnowego, nerek, wątroby, przez łożysko i do mleka matki. Nie przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. 
Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Paciorkowcowe   zakażenia   dróg   oddechowych   (zwłaszcza   zapalenie   gardła   i   migdałków   podniebiennych), 
płonica, róża. Profilaktyka gorączki reumatycznej i zapalenia wsierdzia. Borelioza.

Dawkowanie
Dorośli   i   dzieci   powyżej   14   r.ż.   doustnie   1   000   000-1   500   000   j.   m.   co   8   h.   Dzieci   w   zakażeniach 
paciorkowcowych   50   000-100   000   j.m./kg   m.c./dobę   w   2-3   dawkach.   Zazwyczaj   dzieciom   podaje   się: 
niemowlęta do 12 m.ż. 1/4 miarki zawiesiny (około 188 000 j.m.) co 8 h; 2-6 r.ż. 1/2 miarki zawiesiny (około 
375 000 j.m.) co 8 h; 7-14 r.ż. 500 000-750 000 j.m. co 8-12 h. Uwaga. W zakażeniach paciorkowcowych lek 
podaje się co najmniej przez 10 dni.

Benzylpenicillin sodium

inj.: (1 000 000 j.m.) 10 fiolek 
inj.: (1 000 000 j.m.) 100 fiolek 
inj.: (5 000 000 j.m.) 10 fiolek 
inj.: (5 000 000 j.m.) 50 fiolek 
inj.: (10 000 000 j.m.) 10 fiolek 
inj.: (10 000 000 j.m.) 25 fiolek

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, penicylina wrażliwa na działanie b-laktamazy (penicylinazy). Działa bakteriobójczo 
m.in.   na   Streptococcus   spp.   (z   wyjątkiem   szczepów   Streptococcus   pneumoniae   opornych   także   na   inne 
antybiotyki),  szczepy Neisseria gonorrhoeae i Staphylococcus  spp. nie wytwarzające  b-laktamazy,  Neisseria 
meningitidis, Listeria monocytogenes, Bacillus anthracis, Clostridium spp., Treponema pallidum, Actinomyces 
bovis. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, osierdziowego, żółci, przez barierę łożyska i do mleka matki. 
Podana w wysokich dawkach osiąga stężenia terapeutyczne także w zastawkach mięśnia sercowego, tkance 
kostnej, płynie mózgowo-rdzeniowym i ropniach. Z białkami osocza wiąże się w 55%. T0,5 we krwi wynosi u 
dorosłych 0,5 h; u wcześniaków i noworodków - 3 h. Około 50-80% jest wydalane z moczem; około 5% - z 
kałem. 

Wskazania
Zakażenia  wywołane  przez  Streptococcus  spp., m.in. posocznica,  ropniak, ciężkie zapalenie płuc, zapalenie 
osierdzia i wsierdzia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych  (niektóre szczepy paciorkowców z grupy D są 
wrażliwe   na   wysokie   stężenia   benzylopenicyliny).   Zakażenia   wywołane   przez   Streptococcus   pneumoniae 
(występują  szczepy o zmniejszonej wrażliwości lub oporne zarówno na penicyliny,  jak i inne antybiotyki). 
Zakażenia wywołane przez szczepy Staphylococcus spp. nie wytwarzające b-laktamazy. Wąglik, promienica, 
tężec i inne zakażenia wywołane przez Clostridium spp. (z wyjątkiem C. difficile), błonica, listerioza, zapalenie 
wsierdzia (wywołane przez Erysipelothrix insidiosa, Neisseria meningitidis i N. gonorrhoeae), fuzospirochetoza, 
posocznica i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych  (w tym  wywołane przez N. meningitidis), rzeżączkowe 
zapalenie stawów, kiła (włącznie z kiłą wrodzoną).

Dawkowanie
Domięśniowo: (maksymalnie do 10 mln j.m.) wstrzykując głęboko w górny zewnętrzny kwadrant pośladka i 
zmieniając za każdym razem miejsce iniekcji; nie podawać jednorazowo więcej niż 5 ml; nie wstrzykiwać w 
pobliżu   nerwu   lub   tętnicy.   Dożylnie:   bezpośrednio   lub   we   wlewie   kroplowym.   Preparat   podaje   się   w   2-3 
dawkach/dobę. Dorośli i dzieci powyżej 12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie 1-5 mln j.m./dobę; wysoka dawka: 
10-40   mln   j.m./dobę.   W   bakteryjnym   zapaleniu   wsierdzia:   10-80   mln   j.m./dobę   (w   skojarzeniu   z 
aminoglikozydami); w ropnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych: maksymalnie do 20-30 mln j.m./dobę. 

18

Dzieci: wcześniaki i noworodki dożylnie 30 000 j.m.-100 000 j.m./kg m.c./dobę, wysoka dawka (dożylnie): 200 
000-500 000 j.m./kg m.c./dobę; dzieci 2 m.ż. - 12 r.ż. domięśniowo lub dożylnie (niemowlęta dożylnie): 30 
000-100 000 j.m./kg m.c./dobę, wysoka dawka (dożylnie): 100 000-500 000 j.m./kg m.c./dobę (maksymalnie do 
1 mln j.m./kg m.c./dobę). W ropnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci: maksymalnie do 12 mln 
j.m./dobę. Uwaga. Roztwory do iniekcji należy przygotować tuż przed podaniem. Wysokie dawki podaje się 
wyłącznie  we wlewie dożylnym;  także noworodkom  i niemowlętom zaleca  się podawać  dożylnie.  Podczas 
leczenia trwającego ponad 5 dni należy kontrolować stężenie elektrolitów we krwi, morfologię oraz czynność 
nerek. Jeśli uzasadnia to stan pacjenta, preparat można podać doopłucnowo w dawce do 200 000 j.m. (5 000 
j.m./ml); dostawowo w dawce do 100 000 j.m. (25 000 j.m./ml) lub do jam ciała. Nie podawać miejscowo na 
skórę, błony śluzowe oraz w postaci aerozolu.

Benzylpenicillin procaine

inj.: (1 200 000 j.m.) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol. 
inj.: (2 400 000 j.m.) 5 fiolek z s.subst.; SL 5 fiol.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy, pochodna penicyliny benzylowej o przedłużonym  działaniu. Działa bakteriobójczo 
m.in.   na   Streptococcus   spp.   (z   wyjątkiem   szczepów   Streptococcus   pneumoniae   opornych   także   na   inne 
antybiotyki), Neisseria spp. (pojawiły się już szczepy oporne), Staphylococcus spp. (szczepy nie wytwarzające 
b-laktamazy), Listeria monocytogenes, Bacillus anthracis, niektóre szczepy Clostridium spp., Bacteroides spp. (z 
wyjątkiem B. fragilis), Treponema pallidum, Actinomyces spp. Wiązanie z białkami osocza wynosi 45-65%. 
T0,5 we krwi wynosi 6 h. Osiąga w krwi znacznie mniejsze stężenia niż benzylopenicylina, lecz utrzymują się 
one przez 12-24 h. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, osierdziowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. 
Jest częściowo metabolizowana w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia paciorkowcowe (m.in. angina, zapalenie migdałków podniebiennych, zatok obocznych nosa, płuc), 
profilaktyka choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia, nosicielstwo błonicy, rzeżączka, kiła. W ostrych lub 
ciężkich   zakażeniach   jego   podanie   powinno   być   zawsze   poprzedzone   leczeniem   penicyliną   benzylową. 
Dzieciom podaje się wyłącznie w profilaktyce choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia oraz leczeniu kiły.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo, po ewentualnym wykonaniu próby uczuleniowej, 600 000-1 200 000 j.m. na 24 h w 1-2 
dawkach   (dawki   można   zwiększyć   do   2   400   000   j.m.).   W   rzeżączce   jednorazowo   4   800   000   j.m.   (i   1   g 
probenecydu); we wczesnej kile 600 000 j.m. na 24 h przez 8-10 dni. Dzieci powyżej 24 m.ż. domięśniowo 25 
000-50 000 j.m./kg m.c. na 24 h w 2 dawkach; od 4 r.ż. 600 000-1 200 000 j.m. na 24 h w 1 dawce. Uwaga. Nie 
masować miejsca wstrzyknięcia.

prep.złoż. ( Benzylpenicillin procaine,  Benzylpenicillin potassium )   Polbicillinum®

inj.: (400 000 j.m.) 1 fiolka z s.subst. 
inj.: (800 000 j.m.) 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy,   mieszanina   dwóch   penicylin;   benzylopenicylina   potasowa   umożliwia   szybkie 
osiągnięcie stężenia terapeutycznego w tkankach, natomiast benzylopenicylina prokainowa utrzymuje je przez 
około   24   h.   Działa   bakteriobójczo   m.in.   na   Streptococcus   spp.   (z   wyjątkiem   szczepów   Streptococcus 
pneumoniae   opornych   także   na   inne   antybiotyki),   Neisseria   spp.(pojawiły   się   już   szczepy   oporne), 
Staphylococcus   spp.   (szczepy   nie   wytwarzające   b-laktamazy),   Listeria   monocytogenes,   Bacillus   anthracis, 
niektóre   szczepy   Clostridium   spp.,   Bacteroides   spp.   (z   wyjątkiem   B.   fragilis),   Treponema   pallidum, 
Actinomyces   spp.   Wiązanie   z   białkami   osocza   wynosi   45-65%.   Przenika   m.in.   do   płynu   opłucnowego, 
osierdziowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się 
głównie z moczem. 

Wskazania
Zakażenia paciorkowcowe (m.in. angina, zapalenie migdałków podniebiennych, zatok obocznych nosa, oskrzeli, 
płuc, róża), rzeżączka, kiła. Dzieciom podaje się niemal wyłącznie w profilaktyce zapalenia wsierdzia i choroby 
reumatycznej.

19

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo (po ewentualnym uprzednim wykonaniu próby uczuleniowej) 800 000 - 1 200 000 j.m. na 
24 h w 1 dawce (maksymalnie 2 400 000 j.m. na 24 h w 1-2 dawkach). Dzieci domięśniowo powyżej 24 m.ż. 25 
000 - 50 000 j.m./kg m.c. na 24 h w 1-2 dawkach; od 4 r.ż. 800 000 - 1 200 000 j.m. na 24 h w 1 dawce.

Phenoxymethylpenicillin

tabl.: (400 000 j.m.) 10 szt.; SL 10 szt.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy   do   stosowania   doustnego,   penicylina   wrażliwa   na   działanie   b-laktamazy.   Działa 
bakteriobójczo głównie na Streptococcus spp. i Staphylococcus spp. (szczepy nie wytwarzające b-laktamazy). 
Znacznie   słabiej   działa   na   bakterie   Gram-ujemne.   Wchłanianie   z   przewodu   pokarmowego   jest   zmienne   i 
niecałkowite; w obecności pokarmu jeszcze się zmniejsza. Wiązanie z białkami osocza wynosi 80%. T0,5 we 
krwi wynosi 0,5 h. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, nerek, wątroby, przez łożysko i do mleka matki. Nie 
przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z 
moczem. 

Wskazania
Zakażenia   dróg   oddechowych   o   niepowikłanym   przebiegu   (zwłaszcza   zapalenie   gardła   i   migdałków 
podniebiennych), angina Plaut-Vincenta, róża, profilaktyka choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia.

Dawkowanie
Dorośli i dzieci od 13 r.ż. doustnie 400 000 - 800 000 j. m. co 8 h na 1 h przed posiłkiem lub 2 h po jego 
spożyciu.   Dzieci   7-12   r.ż.   doustnie   400   000   j.   m.   co   6   h.   Uwaga.   Zalecaną   obecnie   dawką 
fenoksymetylopenicyliny w zakażeniach paciorkowcowych u dzieci jest 50 000 - 100 000 j.m./kg m.c./24 h w 
2-3 dawkach.

Karbapenemy

Meropenem

inj. doż.: (0,5 g) 10 fiolek 
inj. doż.: (1,0 g) 10 fiolek

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy z grupy karbapenemów o wyjątkowo szerokim zakresie działania bakteriobójczego 
wobec   większości   tlenowych   i   beztlenowych   bakterii   Gram-dodatnich   i   Gram-ujemnych.   Jest   oporny   na 
działanie większości b-laktamaz oraz nerkowej dehydropeptydazy I (w przeciwieństwie do imipenemu). Posiada 
duże powinowactwo do białek PBP oraz wykazuje efekt poantybiotykowy (PAE). Szczególnie silnie działa na 
Pseudomonas aeruginosa, ponadto wykazuje silne działanie na Enterobacteriaceae (Escherichia coli, Klebsiella 
spp., Proteus spp., Enterobacter spp., Serratia marcescens, Citrobacter spp.), Bacteroides spp. (także B. fragilis), 
Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Neisseria spp., Streptococcus pyogenes i S. pneumoniae (także 
szczepy   oporne   na   penicylinę),   Listeria   monocytogenes,   Staphylococcus   spp.(   w   tym   szczepy   koagulazo-
ujemne). Nie działa na szczepy Staphylococcus epidermidis i S. aureus oporne na metycylinę, Enterococcus 
faecium, Chlamydia, Mycoplasma spp. Meropenem wiąże się z białkami osocza zaledwie w 2%. T0,5 we krwi 
wynosi 1 h (u dzieci poniżej 2 r.ż. 1,5-2,3 h). Lek przenika do większości tkanek i płynów ustrojowych (w tym 
także do zmienionego zapalnie płynu mózgowo-rdzeniowego), osiągając w nich stężenia terapeutyczne. Jest 
częściowo metabolizowany w wątrobie do nieaktywnego mikrobiologicznie metabolitu. Około 70% dawki jest 
wydalane z moczem w postaci nie zmienionej w ciągu 12 h. 

Wskazania
Meronem   stosuje   się   (po   wykonaniu   antybiogramu)   w   monoterapii   lub   w   skojarzeniu   z   innymi   lekami 
przeciwbakteryjnymi w ciężkich zakażeniach, m.in. zapaleniu płuc (także szpitalnym), zakażeniach w obrębie 
jamy   brzusznej   i   miednicy   małej,   zapaleniu   opon   mózgowo-rdzeniowych,   posocznicy,   zakażeniach   układu 
moczowego, skóry i tkanek miękkich. Ponadto (wyłącznie u dorosłych) w monoterapii zakażeń przebiegających 
z   neutropenią   oraz   w   sytuacji,   gdy   nie   jest   możliwe   wykonanie   antybiogramu   (w   skojarzeniu   z   lekami 
przeciwwirusowymi i przeciwgrzybiczymi).

Dawkowanie

20

Dorośli i dzieci o m.c. powyżej 50 kg dożylnie 0,5 g co 8 h w zapaleniu płuc, zakażeniach układu moczowego, 
rozrodczego,   skóry   i   tkanek   miękkich.   W   zapaleniu   otrzewnej,   zakażeniach   wewnątrzszpitalnych   oraz   u 
pacjentów z neutropenią lub posocznicą 1 g co 8 h. W zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych 2 g co 8 h. Dzieci 
od 4 m.ż. dożylnie 30-60 mg/kg m.c./dobę w 3 dawkach co 8 h; w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych 120 
mg/kg m.c./dobę w 3 dawkach. Uwaga. Lek podaje się w bezpośrednim dożylnym wstrzyknięciu (5 min) lub we 
wlewie dożylnym  (15-30 min), po uprzednim rozcieńczeniu zawartości fiolki w wodzie do wstrzyknięć lub 
innym rozpuszczalniku do wlewów i.v. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny 26-50 ml/min podaje 
się nie zmienioną dawkę co 12 h; 10-25 ml/min: połowę dawki co 12 h; poniżej 10 ml/min: połowę dawki co 24 
h.   W   zakażeniach   Pseudomonas   aeruginosa   zaleca   się   regularne   przeprowadzanie   testów   wrażliwości   na 
meropenem.

Imipenem/cilastatin sodium     Tienam®

inj. doż.: 5 flakonów z s.subst. 
inj. dom.: 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk b-laktamowy z grupy karbapenemów o wyjątkowo szerokim zakresie działania bakteriobójczego 
(bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, tlenowe i beztlenowe). Nie działa na szczepy Staphylococcus spp. 
oporne   na   metycylinę,   Chlamydia,   Mycoplasma   spp.,   Enterococcus   faecium;   także   niektóre   szczepy 
Pseudomonas   aeruginosa   mogą   być   oporne.   Imipenem   jest   wyjątkowo   oporny   na   działanie   b-laktamaz, 
natomiast   rozkłada   go   nerkowa   dehydropeptydaza   I,   której   inhibitorem   jest   cilastatyna.   Połączenie   jej   z 
imipenemem chroni antybiotyk przed unieczynnieniem. Wiązanie imipenemu z białkami osocza wynosi 20%; 
cilastatyny - 40%. T0,5 we krwi wynosi 1 h. Lek przenika do tkanek i płynów ustrojowych, osiągając w nich 
stężenia terapeutyczne; jedynie w płynie mózgowo-rdzeniowym jego stężenia są zmienne. Zarówno imipenem 
jak i cilastatyna są wydalane z moczem (głównie w postaci nie zmienionej i częściowo w postaci metabolitów). 

Wskazania
Ciężkie zakażenia, jak posocznica (postać dożylna), zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, zakażenia w obrębie 
jamy brzusznej i miednicy małej, zakażenia kości, stawów, skóry, dróg moczowych. Zaleca się go zwłaszcza w 
zakażeniach mieszanych oraz opornych na leczenie innymi antybiotykami. W ciężkich zakażeniach wywołanych 
przez   Pseudomonas   aeruginosa   można   podawać   preparat   Tienam   i.v.   w   skojarzeniu   z   antybiotykami 
aminoglikozydowymi.

Dawkowanie
Tienam i.v.: dorośli i dzieci o m.c. większej niż 40 kg dożylnie 1-2 g na 24 h w 3-4 wlewach dożylnych po 0,5 g 
trwających po 20-30 min. (nie należy przekraczać dawki dobowej 4 g). W ciężkich zakażeniach Pseudomonas 
aeruginosa 1 g co 6-8 h (we wlewie dożylnym trwającym 40-60 min). Dzieci od 3 m.ż. i m.c. do 40 kg - dożylnie 
60 mg/kg m.c. na 24 h w 4 dawkach (nie należy przekraczać dawki dobowej 2 g). Tienam i.m. (nie może być 
podawany dożylnie): dorośli domięśniowo 0,5-0,75 g co 12 h. W gonokokowym zapaleniu cewki moczowej lub 
szyjki macicy 0,5 g jednorazowo. Maksymalna dawka dobowa - 1,5 g. Uwaga. W niewydolności nerek dawka 
wymaga modyfikacji w zależności od ciężkości zakażenia i stopnia niewydolności nerek.

Monobaktamy

Aztreonam

inj.: (0,5 g) 1 fiolka z s.subst. 
inj.: (1,0 g) 1 fiolka z s.subst.

Działanie
Antybiotyk   b-laktamowy   z   grupy   monobaktamów.   Działa   silnie   bakteriobójczo   na   tlenowe   bakterie   Gram-
ujemne, m.in. na pałeczki Enterobacteriaceae, Haemophilus influenzae, Neisseria spp., Pseudomonas aeruginosa. 
Nie działa na bakterie beztlenowe oraz Gram-dodatnie. Wyjątkowo oporny na działanie b-laktamazy. Nie daje 
krzyżowych reakcji uczuleniowych z penicylinami i cefalosporynami. Wiązanie z białkami osocza wynosi 56%. 
T0,5   we   krwi   wynosi   1,5-2   h.   Przenika   m.in.   do   kości,   płynu   maziowego,   otrzewnowego,   opłucnowego, 
mózgowo-rdzeniowego. Wydala się głównie z moczem. 

21

Wskazania
Zakażenia   o   ciężkim   przebiegu:   zakażenia   dróg   moczowych,   oddechowych,   zapalenie   opon   mózgowo-
rdzeniowych, posocznica, zakażenia kości, stawów, skóry (także oparzenia) i tkanek miękkich, zakażenia w 
obrębie jamy brzusznej i miednicy małej, rzeżączka, zapalenie gruczołu sterczowego. Jest szczególnie zalecany 
u   pacjentów   uczulonych   na   inne   antybiotyki   b-laktamowe.   W   zakażeniach   mieszanych   jest   łączony   z 
metronidazolem,   klindamycyną,   wankomycyną,   amikacyną,   penicylinami   w   celu   rozszerzenia   spektrum 
przeciwbakteryjnego.

Dawkowanie
Dorośli domięśniowo lub dożylnie w zakażeniach dróg moczowych 0,5-1 g co 8-12 h; w zapaleniu pęcherza 
moczowego i rzeżączce 1 g jednorazowo. W cięższych zakażeniach układowych dożylnie 1-2 g co 8-12 h; w 
bardzo ciężkich zakażeniach (np. Pseudomonas aeruginosa) 2 g co 6-8 h. Dzieci dożylnie lub domięśniowo 
(noworodki dożylnie): noworodki powyżej 7 dni życia i niemowlęta do 12 m.ż. 90-120 mg/kg m.c. na 24 h w 3-4 
dawkach; dzieci od 2 r.ż. 150-200 mg/kg m.c. na 24 h w 3-4 dawkach (maksymalnie 8 g na 24 h). Uwaga. Lek 
stosuje się wyłącznie po wykonaniu antybiogramu. W niewydolności nerek (po podaniu dawki wstępnej) przy 
klirensie kreatyniny 10-30 ml/min podaje się 1/2 dawki; poniżej 10 ml/min - 1/4 dawki. Należy kontrolować 
obraz krwi i czynność wątroby (w przypadku jej niewydolności). Nie łączyć w roztworze z innymi lekami.

22