- 1 -
Struktura biznes planu
W zależności od rodzaju biznes planu i głównych funkcji, które ma on spełnić będzie
preferowany nieco inny układ.
Układ biznes planu opracowanego z myślą o uzyskaniu kredytu będzie się również różnić od
biznes planu sporządzonego w celu publicznej emisji akcji.
Pewne różnice będą również wynikać ze specyficznych cech samego podmiotu.
Tak więc należy stwierdzić, że szczegółowy układ biznes planu jest uzależniony od:
1)
rodzaju firmy,
2)
celu sporządzania,
3)
od potencjalnych jego odbiorców.
- 2 -
Bez względu na cel sporządzenia, głównego adresata i rodzaj przedsiębiorstwa, biznes plan musi
zawierać:
1)
badanie przedsiębiorstwa (czyli „gdzie jesteśmy?” – analiza przedsiębiorstwa w otoczeniu),
2)
opracowanie zasadniczego planu („dokąd chcemy zmierzać?” – identyfikacja misji, wizji,
celów),
3)
plan wprowadzenia w życie („jak chcemy tam dotrzeć?” – sporządzenie harmonogramu
realizacji),
4)
oraz ocenę efektywności zamierzeń („jaka jest opłacalność celów, które chcemy
osiągnąć?” – analiza ekonomiczno – finansowa).
- 3 -
W typowej strukturze biznes planu występują zwykle takie elementy jak:
a)
wprowadzenie,
b)
podstawowe dane o przedsiębiorstwie i jego właścicielach,
c)
dane na temat planowanej inwestycji lub plany rozwoju przedsiębiorstwa w
przyszłości,
d)
analiza strategiczna,
e)
plan finansowy planowanego przedsięwzięcia lub - w przypadku nowo powstałego
przedsiębiorstwa - plan finansowy całego przedsiębiorstwa,
f)
wnioski i podsumowanie,
g)
załączniki.
- 4 -
We wprowadzeniu powinny być ujęte następujące kwestie:
−
nadrzędny cel sporządzania biznes planu,
−
krótka charakterystyka obranych do analizy metod,
−
wysokość środków finansowych potrzebnych na zrealizowanie zamierzeń.
- 5 -
Podstawowe dane o przedsiębiorstwie powinny obejmować wiadomości o branży w której działa
przedsiębiorstwo oraz wyrobach, które wytwarza. Oprócz tego ująć tu należy najważniejsze
wydarzenia z działalności podmiotu gospodarczego, przy czym szczególna waga powinna być
przywiązana do tych wydarzeń, które stawiają przedsiębiorstwo w pozytywnym świetle. W
interesie przedsiębiorstwa jest, aby zaprezentować się przed potencjalnymi dawcami kapitału z
jak najlepszej strony. W części tej powinna się także znaleźć krótka charakterystyka członków
zarządu (z uwypukleniem ich doświadczeń), głównych właścicieli i pracowników jak również
analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa z lat ubiegłych.
- 6 -
Przedstawiając inwestycję należy określić spodziewane efekty, a więc cel, dla którego ma zostać
podjęta oraz zakres, czyli jakie składniki rzeczowe i o jakiej wartości będą wymagane dla jej
przeprowadzenia. Istotne jest również zaprezentowanie harmonogramu realizacji składającego
się z terminów rozpoczęcia, czasu trwania oraz przewidywanych dat zakończenia
poszczególnych czynności wykonywanych w ramach przedsięwzięcia inwestycyjnego.
- 7 -
W punkcie dotyczącym analizy strategicznej zawarta winna zostać zarówno analiza wnętrza
(przede wszystkim analiza potencjału materialnego i ludzkiego) jak i analiza otoczenia (makro- i
mikro-) wraz z analizą marketingową przeprowadzoną w oparciu o mix marketingowy (czyli o
analizę produktu, dystrybucji, ceny, promocji i reklamy). Na podstawie tak dokonanej analizy
strategicznej powinny zostać zestawione szanse i zagrożenia wynikające z otoczenia z mocnymi
i słabymi stronami przedsiębiorstwa. Pozwala to z kolei określić przyszłą pozycję strategiczną
przedsiębiorstwa wraz z przewidywanym udziałem w rynku, co stanowi natomiast punkt
wyjścia dla prognozy przychodów i kosztów działalności. W tym punkcie powinna zostać
również określona (i uargumentowana) przyjęta strategia.
- 8 -
Plan finansowy powinien zawierać analizę podstawowych sprawozdań finansowych pro forma
(tj.: bilansu, rachunku zysków i strat oraz sprawozdania z przepływów środków pieniężnych)
wraz z komentarzem na jakiej podstawie dokonano prognoz. Oprócz tego powinna zostać
również w tym miejscu sporządzona tzw. analiza wskaźnikowa oraz dokonana ostateczna ocena
efektywności projektów inwestycyjnych na podstawie mierników NPV i IRR.
Z kolei wnioski i podsumowanie powinny zawierać najważniejsze konkluzje wynikające z
biznes planu i wyniki z przeprowadzonych analiz. W szczególności wnioski z analizy
strategicznej (z krótką argumentacją ich przesłanek) oraz ujęte ilościowo ostateczne mierniki
efektywności przedsięwzięcia takie jak NPV i IRR.
- 9 -
Ostatni punkt biznes planu stanowią zwykle załączniki. Do podstawowych załączników
dołączanych do biznes planu zaliczyć należy:
−
dane źródłowe do przeprowadzonej analizy strategicznej, jak np. szczegółowe wyniki i
opis metod badań rynkowych, raporty makroekonomiczne i branżowe,
−
opis procesu produkcyjnego,
−
schematy organizacyjne,
−
prezentację sprawozdań finansowych za ubiegłe lata zweryfikowanych przez biegłego
rewidenta,
−
CV kadry menedżerskiej wraz z kopiami dokumentów potwierdzających kwalifikacje,
−
materiały związane z prezentowanym planem finansowym, w tym m.in. szczegółowa
kalkulacja przychodów i kosztów, kosztorysy i cenniki, rozwiązania w zakresie
rachunkowości zarządczej,
−
ewentualne referencje dla przedsiębiorstwa.
- 10 -
Przykładowa struktura biznes planu na potrzeby wniosku kredytowego
Poniżej przedstawiono przykładową strukturę biznes planu sporządzanego przez nowo
powstające przedsiębiorstwa w celu uzyskania niezbędnych środków na sfinansowanie
inwestycji przez zaciągnięcie kredytu. Jest to najczęściej w praktyce sporządzany rodzaj biznes
planu, co wiąże się bezpośrednio ze współcześnie bardzo istotną rolą (omówionej wcześniej)
funkcji zewnętrznej tego dokumentu.
- 11 -
Typowa struktura takiego opracowania mogłaby wyglądać następująco:
1. Wprowadzenie
1.1 Cel sporządzenia biznes planu
1.2 Metodyka analiz
2. Streszczenie
3. Prezentacja zakładanego przedsiębiorstwa i programu inwestycyjnego
3.1 Informacja adresowa
3.2 Przedmiot działalności
3.3 Założyciele, główni właściciele i kluczowi pracownicy
3.4 Zakres rzeczowo – wartościowy inwestycji
3.5 Przewidywane źródła finansowania inwestycji
3.6 Harmonogram realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego
- 12 -
4. Analiza strategiczna
4.1 Analiza makrootoczenia
4.2 Analiza mikrootoczenia
4.3 Macierz EFE
4.4 Mix marketingowy (analiza silnych i słabych stron)
4.5 Pozostałe silne i słabe strony przedsiębiorstwa
4.6 Macierz IFE
4.7 Macierz SWOT
5. Plan finansowy przedsięwzięcia inwestycyjnego
5.1 Założenia do planu
5.2 Prezentacja planu finansowego
Załączniki
- 13 -
W ramach punktu 1.1 należy podać główne cele, dla których został sporządzony biznes plan, a
więc w omawianym przykładzie będzie to przede wszystkim pozyskanie w drodze kredytu
ś
rodków na sfinansowanie inwestycji służących uruchomieniu działalności przedsiębiorstwa.
W punkcie 1.2 z kolei powinno znaleźć się wyszczególnienie zastosowanych w biznes planie
metod analiz wraz z ich krótkim opisem (nie powinno w tym miejscu zamieszczać się
wniosków).
Streszczenie odpowiada treścią punktowi „wnioski i podsumowanie” omawianemu w
poprzednim podrozdziale niniejszego opracowania. Zamieszczone zaraz po wprowadzeniu ma
na celu zapoznanie odbiorcy z najważniejszymi wnioskami biznes planu, które są efektem analiz
i obliczeń zaprezentowanych szerzej w kolejnych rozdziałach.
- 14 -
Zasadniczo celem rozdziału 3 jest zaprezentowanie potencjalnego kredytobiorcy oraz sposobów
w jakie zamierza on zagospodarować środki finansowe, o które się ubiega.
W rozdziale informacja adresowa należy podać adres (siedzibę) spółki, gdzie jest ona
zarejestrowana. Jeśli siedziba spółki nie jest faktycznym miejscem działalności firmy należy
również wskazać adres, gdzie firma prowadzi działalność lub w przypadku, gdy
przedsiębiorstwo składa się z filii – również ich adresy.
Przedstawiając przedmiot działalności należy ogólnie określić w jakiej dziedzinie i w jaki
sposób przedsiębiorstwo ma zamiar prowadzić swoją działalność. Bardziej szczegółowa analiza
sposobów funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku, potencjalnych grup nabywców, itp.
znajdzie się w części poświęconej marketingowi.
- 15 -
W przypadku biznes planów nowo powstającego przedsiębiorstwa niemożliwe jest ani podanie
jego „osiągnięć” (czyli np. wyróżnień i medali oraz nagród przyznanych za produkowane
wyroby) ani potwierdzenie dobrej kondycji uzyskanymi wynikami finansowymi, a zatem istotne
jest, aby przedstawić nieco szerzej sylwetki głównych założycieli i właścicieli. Od właścicieli
bowiem w znaczący sposób będzie zależeć powodzenie przedsiębiorstwa na rynku oraz co się z
tym wiąże i bezpośrednio interesuje dawców kapitału – terminowość spłat kredytów wraz z
odsetkami. Tak więc należałoby uwypuklić tu sukcesy oraz przygotowanie merytoryczne i
praktyczne kluczowych menedżerów i właścicieli. Warto zamieścić w tym miejscu skrócone CV
właścicieli i menedżerów a w załącznikach zamieścić ich pełne wersje.
- 16 -
Zakres rzeczowo-wartościowy inwestycji dotyczy bezpośrednio sposobów wykorzystania
pozyskanych środków finansowych. Należy więc wymienić wszystkie istotne elementy
składowe wchodzące w skład przedsięwzięcia inwestycyjnego wraz z przewidywanymi
kosztami ich budowy, zakupu i instalacji.
Koszty budowy można wstępnie oszacować na podstawie kosztorysów. W szczególności gdy
zamierza się powierzyć wykonanie budowy firmie zewnętrznej uzyskany od niej kosztorys
wykonawczy jest wiarygodnym dokumentem określającym wysokość kosztów.
W przypadku zakupu istotnych z punktu widzenia przedsięwzięcia inwestycyjnego składników
majątkowych, ich oszacowanie powinno się również opierać na wiarygodnych źródłach, na
przykład przesłanych firmie ofertach. Wskazane by przy tym było aby swoje szacunki firma nie
opierała jedynie na jednej przypadkowo uzyskanej ofercie, gdyż ceny miedzy firmami mogą się
znacząco różnić. Formułując zapytanie ofertowe istotne jest podanie pełnej specyfikacji
produktu, a następnie otrzymane oferty sprawdzić pod katem spełnienia przez firmy tych
kryteriów.
- 17 -
Następnie należy określić rodzaje oraz udział poszczególnych przewidywanych źródeł
finansowania. Ważna jest analiza struktury przewidywanych źródeł finansowania. Strukturę
taką można wyznaczyć za pomocą następującego wskaźnika:
[ ]
%
100
⋅
+
=
Zob
KW
Zob
Z
o
gdzie:
Z
o
– wskaźnik zadłużenia ogólnego,
Zob
– wartość zobowiązań,
KW
– kapitał własny.
Szczególnie w przypadku podmiotów, które dopiero rozpoczynają swoją działalność
gospodarczą udział długu w całkowitej wartości kapitału nie powinien przekraczać 50%, a
optymalne zwykle dla takich firm jest kształtowanie stopy zadłużenia na poziomie ok. 30%.
Kwota uzyskana w zestawieniu rzeczowo-wartościowym inwestycji musi być równa
przewidywanym źródłom finansowania.
- 18 -
Kolejno powinien zostać zaprezentowany harmonogram realizacji inwestycji, ze wskazaniem
momentu początkowego poszczególnych czynności, czasu ich trwania oraz momentu
zakończenia. Harmonogram realizuje podstawowe zadanie biznes planu jakim jest prezentacja
działań niezbędnych do realizacji celu oraz określenie planu ich realizacji.
Aby określić plan realizacji działań należy:
1)
zidentyfikować działania
2)
określić kolejność ich wykonywania
3)
ustalić kiedy poszczególne działania będą się rozpoczynać,
4)
jak długo będą one trwać i w związku z tym kiedy ulegną zakończeniu.
Ostatecznie harmonogram realizacji pozwala określić całkowity czas przewidziany na realizację
(inwestycję w projekt).
- 19 -
Dla przejrzystości zaleca się sporządzanie harmonogramu w postaci graficznej według
przykładowego schematu przedstawionego poniżej.
Przykładowe czynności:
1.
Czynności formalno – administracyjne.
2.
Remont: malowanie, położenie wykładzin, montaż oświetlenia i luster.
3.
Rekrutacja pracowników
4.
Zakup maszyn i urządzeń
5.
Reklama i promocja: reklama w gazecie, roznoszenie ulotek
Czas w tygodniach
Czynności
1
2
3
4
5
1
2
3
4
5
6
7
8
9
- 20 -
Powyższy schemat ilustruje harmonogram wykonywania czynności niezbędnych do rozpoczęcia
działalności. Momentem początkowym na schemacie jest uzyskanie wstępnej opinii z banku o
przydzieleniu kredytu (uzyskanie tzw. promesy kredytowej). Właśnie wtedy, gdy firma ma już
zapewnione źródła finansowania może przystąpić do realizacji projektu.
Zwykle pierwszy etap tworzenia nowego podmiotu stanowi przeprowadzenie czynności
formalno – administracyjnych mających skutkować jego zarejestrowaniem. Do czynności takich
zaliczyć można:
wpis do ewidencji działalności gospodarczej, nadanie numeru REGON, nadanie
NIP, założenie konta, uzyskanie koncesji.
Uzyskanie niezbędnych pozwoleń i rejestracja podmiotu umożliwia przejście do kolejnych
działań zidentyfikowanych tu przykładowo jako remont lokalu, w którym będzie odbywała się
prowadzona działalność gospodarcza.
Po remoncie będzie już można przystąpić do zakupu niezbędnego wyposażenia i rekrytacji
pracowników. W przykładzie założono, że obie te czynności będą wykonywane równocześnie.
Ostatnią zidentyfikowaną czynnością było przeprowadzenie działań marketingowych.
- 21 -
Rozdział 4 stanowi analizę strategiczną przedsiębiorstwa. Analizę tę rozpoczyna się od analizy
makrootoczenia, w której to określa się „przyjazność” ogólnego klimatu przede wszystkim
gospodarczego i społecznego do prowadzenia działalności.
Kolejny punkt tego rozdziału stanowi analiza mikrootoczenia badająca potencjalne relacje
przedsiębiorstwa z konkurentami i kooperantami, jak również poddająca analizie rynek na
którym firma zamierza działać.
Punkt 4.3 stanowi za pomocą macierzy EFE podsumowanie analizy otoczenia.
W punkcie 4.4 następuje analiza wnętrza, którą zapoczątkowuje analiza marketingu mix.
W kolejnym punkcie przeprowadzana jest ocena silnych i słabych stron przedsiębiorstwa
wynikająca z posiadanych przez nią zasobów.
Macierz IFE wieńczy analizę wewnętrznego potencjału przedsiębiorstwa.
Z kolei macierz SWOT stanowi zwieńczenie całej analizy strategicznej.
Szczegółowa procedura przeprowadzania analizy strategicznej będzie przedmiotem kolejnych
lekcji.
- 22 -
W rozdziale piątym prezentowany jest plan finansowy składający standardowo się z :
1)
prezentacji założeń do planu ,
2)
prognozy przychodów ze sprzedaży,
3)
prognozy kosztów operacyjnych,
4)
prognozy odsetek i rat kapitałowych związanych z kredytem,
5)
prognozy zapotrzebowania na kapitał obrotowy netto,
6)
prognozy rachunku zysków i strat,
7)
prognozy rachunku przepływów pieniężnych,
8)
prognozy bilansu,
9)
wyznaczenia progu rentowności i marginesu bezpieczeństwa,
10)
oszacowania wskaźników efektywności projektu: NPV, IRR
Szczegółowa procedura sporządzania planu finansowego będzie przedmiotem kolejnych lekcji.
- 23 -
Źródła informacji wykorzystywane w tworzeniu Biznes Planu:
1.
Internet – strony internetowe np.:
a)
portali np. onetu, wirtualnej polski, interii,
b)
wortali ekonomicznych np. money.pl, bankier.pl, itp.
c)
codziennych gazet i czasopism,
d)
NBP i banków komercyjnych,
e)
biur i domów maklerskich,
f)
Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie,
g)
Sejmu, Ministerstwa Finansów,
h)
Ministerstwa Gospodarki,
i)
Ministerstwa Skarbu,
j)
Kancelarii Premiera,
k)
Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych,
l)
Rządowego Centrum Studiów Strategicznych
m)
Instytutów ekonomicznych: np. Instytutu im. A. Smitha, Instytutu Badań nad
Gospodarką Rynkową,
n)
ośrodków badania opinii publicznej np. OBOP, CBOS,
o)
baz firm np. Panorama Firm, telefoniczna TP.
- 24 -
2.
Prasa np:
a)
codzienna np.: „Puls Biznesu”, „Parkiet”, „Dziennik Gazeta Prawna”, „Rzeczpospolita”,
„Gazeta Wyborcza”;
b)
tygodniowa np.: „Wprost”, „Polityka”, „Newsweek”
3.
Telewizja i telegazeta
a)
programy ekonomiczne np.: „Bilans”, „Fakty, ludzie, pieniądze”, „Plus minus”, „Puls
biznesu”, „Firma”
b)
strony telegazety poświęcone wiadomościom gospodarczym.
4.
Prospekty emisyjne i memoranda informacyjne.
5.
Dane statystyczne z GUS-u.
6.
Biuletyny informacyjne np. o rynku pracy, GUS-u, Urzędu Ochrony Rynku i Konkurencji,
NBP i banków komercyjnych (np. PeKaO S.A., Banku Handlowego itp.), biur i domów
maklerskich