background image

 
 

 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cz

ęść

 A:

          

 

Wypełnia WKK:

 

 

 

 

 

 

 

Cz

ęść

 B:

 

_________________________________________________________________________________________________________________________ 

Część A      (czas pracy – 60 minut) 

 
Zadanie 1.  

(5 pkt) 

 
Przeanalizuj rysunki i dla ka

Ŝ

dego z nich okre

ś

l, gdzie b

ę

d

ą

 wi

ę

ksze opady – w rejonie 









 czy 









.  

(Uwaga: zakładamy, 

Ŝ

e we wszystkich przypadkach wilgotno

ść

 powietrza jest wystarczaj

ą

ca,  

aby mógł wyst

ą

pi

ć

 opad).  

A/                                                             B/                                                        C/  

 

 
                  
           
 

D/                                                              E/ 

                                                                    

 

                           

 

 
 
 

 

Wi

ę

ksze opady wyst

ę

puj

ą

:   - na rys. A – w rejonie 

;          - na rys. B – w rejonie 

              - na rys. C – w rejonie  

;         - na rys. D – w rejonie 

;          - na rys. E – w rejonie 

.                                                       

 
 
Zadanie 2.  

 (5 pkt) 

 
Oblicz, w jakiej skali sporz

ą

dzono map

ę

, na której powierzchnia Polski jest równa 125,2 cm

2

. Otrzymany wynik przedstaw 

w postaci skali mianowanej, liczbowej i liniowej. 
 
Powierzchnia Polski (z dokładno

ś

ci

ą

 do 1 tys. km

2

): 313 tys. km

2

 

Miejsce na obliczenia: 

 
 
 
 
 
 
 
 
Skala mianowana: 

……………………………………………

      

 

 

Skala liczbowa: 

…………………………………………………

 

 
 
Skala liniowa:                                                 
 

nr zadania: 

5/a 

5/b 

Σ

 A 

maksymalnie pkt 

10 

12 

48 

punktacja 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8/I 

8/II 

8/III 

8/IV 

8/V 

9/a 

9/b 

Σ

 B 

 

10 

10 

53 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Suma punktów: 

 

zDolny Ślązak Gimnazjalista 

VII DOLNOŚLĄSKI KONKURS GEOGRAFICZNY  

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH 

III ETAP – FINAŁ WOJEWÓDZKI 

07.03.2009 r.

, godz. 10

00

 

Czas trwania 120 minut 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 
Zadanie 3.  

(7 pkt) 

 
Ustal, według jakiego geograficznego kryterium poł

ą

czono rzeki lub jeziora w ka

Ŝ

dym z podanych zestawów. 

(Uwaga: dla ka

Ŝ

dego zestawu okre

ś

l inne kryterium) 

 
A/  Missisipi, Nil, Huang-he - 

…………………………………………………………………………………………………………. 

 

B/  Syr-daria, Tarym, Wołga - 

……………………………………………………………………………………………………….. 

 
C/  Amazonka, Loara, Oranje - 

……………………………………………………………………………………………………… 

 
D/  Missouri, Madeira, Irtysz - 

………………………………………………………………………………………………………… 

 
E/  J. Aralskie, j. Eyre, Wielkie Jezioro Słone - 

………………………………………………………………………………… 

 
F/  j. Bajkał, j. Tanganika, j. Niasa (Malawi) - 

…………………………………………………………………………………... 

 
G/  J. Nasera, J. Zegrzy

ń

skie, j. Kariba - 

………………………………………………………………………………………… 

 

 
 
Zadanie 4.  

(10 pkt) 

 
Do ka

Ŝ

dej pary pa

ń

stw dopasuj wspóln

ą

 dla nich cech

ę

, wybran

ą

 z podanego zestawu (A do L). 

(Uwaga: ka

Ŝ

d

ą

 cech

ę

 mo

Ŝ

esz dopisa

ć

 tylko do jednej pary pa

ń

stw) 

 
Cechy pa

ń

stw:  

A.  pa

ń

stwa basenu Morza Bałtyckiego 

B.  pa

ń

stwa poło

Ŝ

one na południe od Zwrotnika Kozioro

Ŝ

ca 

C.  pa

ń

stwa, w których ponad 80% energii elektrycznej wytwarza si

ę

 w hydroelektrowniach 

D.  pa

ń

stwa poło

Ŝ

one na półwyspach 

E.  pa

ń

stwa, które przyst

ą

piły do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku 

F.  pa

ń

stwa, w których na cz

ęś

ci terytorium wyst

ę

puje zjawisko dni i nocy polarnych 

G.  pa

ń

stwa wyspiarskie 

H.  pa

ń

stwa nale

Ŝą

ce do 

ś

wiatowej czołówki producentów w

ę

gla kamiennego 

I. 

pa

ń

stwa poło

Ŝ

one na dwóch kontynentach 

J.  pa

ń

stwa, których terytoria przecina równik 

K.  pa

ń

stwa bez dost

ę

pu do morza 

L.  pa

ń

stwa basenu Morza 

Ś

ródziemnego 

 
Włochy i Szwecja -  

………..                               

Boliwia i Macedonia - 

………..    

 

Estonia i Finlandia - 

……….. 

 

Urugwaj i Nowa Zelandia - 

………..                 

Grecja i Tunezja - 

………..

                      Polska i Słowenia - 

………..                                 

 

Ekwador i Indonezja - 

………..                           

Filipiny i Sri Lanka - 

………..

  

 

 

Kazachstan i Turcja - 

……….. 

 

Chiny i Stany Zjednoczone Ameryki - 

……….. 

 
 

 
Zadanie 5.  

(6 pkt) 

 

a) Wpisz wymienione grupy ludno

ś

ci do wła

ś

ciwych kolumn tabeli. 

 

Berberowie, Buszmeni, Chińczycy, Eskimosi, Indianie, Kirgizi, Masajowie, Pigmeje, Polinezyjczycy, Słowianie

 

 

Główne odmiany człowieka 

europeidzi 

mongoloidzi 

negroidzi 

 

 

 
 
 
 
 
 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 
 

b) Poł

ą

cz grupy ludno

ś

ci z obszarami (krajami, regionami), w których głównie zamieszkuj

ą

,  

wybranymi spo

ś

ród nast

ę

puj

ą

cych: 

Armenia, Australia, Cejlon, Egipt, Haiti, Meksyk, Nowa Gwinea, Nowa Zelandia, 

północna Kanada, Półwysep Iberyjski, Skandynawia, Syberia 

 
 

Aborygeni -  

 …………………………………… 

Inuici -   

 

 …………………………………… 

Jakuci - 

 

 …………………………………… 

Koptowie -   

 …………………………………… 

Lapo

ń

czycy (Samowie) - …………………………………… 

Maorysi -    

…………………………………… 

Metysi -  

 

…………………………………… 

Ormianie -   

…………………………………… 

Papuasi -    

…………………………………… 

 
 
 
Zadanie 6.  

(12 pkt) 

 
Sformułuj po dwie przyczyny oraz po dwa skutki wymienionych zjawisk demograficznych. 
 
 
 

 

 
 
 
 
 

 

Eksplozja 

demograficzna 

w krajach  

rozwijaj

ą

cych si

ę

 

 

Ujemny współczynnik 

przyrostu naturalnego 

w krajach 

wysokorozwini

ę

tych 

1. 
 
 
2. 

1. 
 
 
2. 

 

1. 
 
 
2. 

 

1. 
 
 
2. 

 

1. 
 
 
2. 

 

SKUTKI 

PRZYCZYNY 

Migracje ze wsi  

do miast 

w krajach słabiej 

rozwini

ę

tych 

gospodarczo 

 

1. 
 
 
2. 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 
 
Zadanie 7.  

(3 pkt) 

 
Rozpoznaj, którego z wymienionych pa

ń

stw (regionów 

ś

wiata) dotycz

ą

 informacje przedstawione na diagramach  

w podpunktach a) i b) oraz kolumnach tabeli w podpunkcie c). Wpisz ich nazwy we wła

ś

ciwych miejscach. 

 
a) Struktura zatrudnienia  

- % udział pracuj

ą

cych w głównych sektorach gospodarki w ogólnej liczbie zatrudnionych                                        

• Chiny       •Kenia      •Stany Zjednoczone Ameryki 

 
 

          

        

 

 
 

   ............................     

    ............................       

  ............................ 

 
 
 
b) Struktura wyznaniowa 

- % udział wyznawców głównych religii w ogólnej liczbie ludno

ś

ci 

• Afryka        • Ameryka Łaci

ń

ska        • Azja (bez Rosji) 

 
 

 

 
         ............................             ............................             ............................ 
 
 
c) Demografia – wybrane zagadnienia 

• Japonia       • Nigeria       • Rosja 

 

                               

PA

Ń

STWO:  

 

 
 

……………..…….. 

 
 

……………..…….. 

 
 

……………..…….. 

przyrost naturalny 
 

25,0 ‰ 

1,0 ‰ 

- 3,9 ‰ 

współczynnik dzietno

ś

ci * 

 

5,4 

1,4 

1,3 

umieralno

ść

 niemowl

ą

t ** 

 

100 

18 

przeci

ę

tna długo

ść

 

Ŝ

ycia *** 

 

55 lat 

80 lat 

74 lata 

 
*   przeci

ę

tna liczba dzieci rodzonych przez kobiet

ę

 w ci

ą

gu jej 

Ŝ

ycia 

**  liczba zgonów niemowl

ą

t na 1000 

Ŝ

ywych urodze

ń

 

*** 

ś

rednia dla kobiet i m

ęŜ

czyzn 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

Część B      (czas pracy – 60 minut) 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

background image

 
 

 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

________________________________________________________________________________________ 

Część B      (czas pracy – 60 minut) 

 
Zadanie 8.  

ą

cznie - 33 pkt) 

 
Przeczytaj uwa

Ŝ

nie fragmenty tekstów prasowych, a nast

ę

pnie odpowiedz na pytania  

zwi

ą

zane z zasygnalizowanymi w nich problemami.  

 
I.       
„Gwałtownych  zmian  klimatycznych  zwi

ą

zanych  z  globalnym ociepleniem nie  da  si

ę

 ju

Ŝ

  prawdopodobnie  powstrzyma

ć

.  Mo

Ŝ

emy 

jedynie  spróbowa

ć

  spowolni

ć

  zachodz

ą

ce  obecnie  procesy.  (…)  Walka  z  ociepleniem  staje  si

ę

  modna  w

ś

ród  polityków  i  gwiazd  

show-biznesu.  Gubernator  Kalifornii  Arnold  Schwarzenegger  ma  auto  na  wodór,  a  piosenkarka  Sheryl  Crow  ogranicza  zu

Ŝ

ycie 

papieru…”                                                      

(9 pkt

1.  Który ze zwi

ą

zków chemicznych, według współczesnej wiedzy, jest w najwi

ę

kszym stopniu odpowiedzialny za 

zjawisko globalnego ocieplenia?  …………………………………………………….   

2.  Według  raportu  opublikowanego  po  dorocznym  szczycie  gospodarczym  G8,  w  ostatnich  latach  jednymi  

z najwi

ę

kszych „trucicieli” stały si

ę

 Chiny,  Indie  i Brazylia. Wyja

ś

nij, co to jest G8 oraz  dlaczego  w Chinach, Indiach  

i Brazylii zwi

ę

kszyło si

ę

 zanieczyszczenie powietrza. 

 
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

 

3.   Okre

ś

l dwie mo

Ŝ

liwe konsekwencje klimatyczne globalnego ocieplenia. 

- ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 

- ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 

 

4.  Jakich innych bezpo

ś

rednich lub po

ś

rednich skutków globalnego ocieplenia (poza zmianami klimatycznymi) mo

Ŝ

na 

si

ę

 spodziewa

ć

 w przyszło

ś

ci? Wymie

ń

 cztery przykłady. 

 

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

 

II.   „Globalne ocieplenie dodaje energii cyklonom tropikalnym. A poniewa

Ŝ

 Ziemia jest coraz gor

ę

tsza,w przyszło

ś

ci niszczycielska 

moc huraganów b

ę

dzie jeszcze wi

ę

ksza.” 

(4 pkt) 

1.  Z jakimi układami ci

ś

nienia zwi

ą

zane s

ą

 cyklony tropikalne? …………………………………………... 

2.  Wymie

ń

 przynajmniej cztery rejony, w których tworz

ą

 si

ę

 cyklony tropikalne (okre

ś

l je, posługuj

ą

c si

ę

 konkretnymi 

nazwami geograficznymi). 

 
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

 

3.  Wymie

ń

 trzy nazwy regionalne cyklonów tropikalnych, u

Ŝ

ywane w ró

Ŝ

nych rejonach 

ś

wiata. 

 

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 

zDolny Ślązak Gimnazjalista 

VII DOLNOŚLĄSKI KONKURS GEOGRAFICZNY  

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH 

III ETAP – FINAŁ WOJEWÓDZKI 

07.03.2009 r.

, godz. 10

00

 

Czas trwania 120 minut 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

III.  „W 2008 roku Mi

ę

dzynarodowa Unia Astronomiczna awansowała odkryt

ą

 w 2005 roku asteroid

ę

 2003EL61 do rangi planety. 

Nadała jej imi

ę

 Haumea, hawajskiej bogini ziemi i płodno

ś

ci. Haumea doł

ą

czyła do grupy planet karłowatych …” 

(4 pkt)                              

1.  Uzupełnij zdanie, wpisuj

ą

c liczb

ę

 wymienionych ciał niebieskich w Układzie Słonecznym: 

 

  W Układzie Słonecznym – według kategorii obowi

ą

zuj

ą

cych od sierpnia 2006 roku – znajduje si

ę

 

        obecnie ……. planet, ……… planet karłowatych oraz tzw. małe ciała Układu Słonecznego 
        (niekuliste planetoidy, asteroidy i komety). 

 

2.  Wymie

ń

 dwie istotne cechy wyró

Ŝ

niaj

ą

ce planety karłowate. 

 

 

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 

-  

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 

 

IV.  „Zagadka 

ź

ródeł  Amazonki,  podobnie jak  Nilu,  od  dawna  była  przedmiotem  nieko

ń

cz

ą

cych si

ę

  spekulacji i sporów akademickich. 

Ustalenie 

ź

ródłowego  odcinka  rzeki  głównej  zwykle  nastr

ę

cza  badaczom  du

Ŝ

o  trudno

ś

ci,  bo  rzadko  spełniane  s

ą

  równocze

ś

nie 

wszystkie  kryteria  hydrologiczne.  (…)  Od  czasów  Humboldta  za 

ź

ródłowy  dopływ  Amazonki  uwa

Ŝ

ano  Maranon.  

W 1934 roku pułkownik Gerardo Dinderas sformułował przesłank

ę

Ŝ

e jest nim Ukajali, dłu

Ŝ

sza, maj

ą

ca wi

ę

ksze  znaczenie w historii 

regionu rzeka i odgrywaj

ą

ca wi

ę

ksz

ą

 rol

ę

 w gospodarce. Teza  zyskała aprobat

ę

 geografów. (…) Towarzystwo Geograficzne w Limie 

rozstrzygn

ę

ło  kontrowersyjne  hipotezy  zwi

ą

zane  ze 

ź

ródłami  królowej  rzek,  zobowi

ą

zuj

ą

c  si

ę

  propagowa

ć

  raport  sporz

ą

dzony  przez 

wypraw

ę

  kierowan

ą

  przez  Jacka  Pałkiewicza  w  1996  roku.  Pocz

ą

tkiem  Amazonki  jest  strumie

ń

  Apacheta.(…)  Wiele 

ź

ródeł  podaje,  

Ŝ

e całkowita długo

ść

 Amazonki wynosi 6750 km, czyli o 79 km wi

ę

cej od Nilu” 

(8 pkt) 

1.  Wymie

ń

 po dwie najdłu

Ŝ

sze rzeki główne nast

ę

puj

ą

cych kontynentów: 

 

Azja: ……………………… i ………………………….; Europa: …………………… i ………………………; 

Afryka: ……………………… i ………………………..; Ameryka Północna: ……………………………….. 

i ……………………………….; Ameryka Południowa: ……………………….. i ……………………………. 

2.  Uzupełnij zdanie:  

  Potoki 

ź

ródłowe Amazonki bior

ą

 swój pocz

ą

tek w (nazwa ła

ń

cucha górskiego

…………………………………………..….

 

        na terenie (nazwa kraju

…………………………. …………………………….

 

3.  Znaczn

ą

 cz

ęść

 dorzecza Amazonki porastaj

ą

 tropikalne lasy równikowe, których powierzchnia coraz bardziej si

ę

 

kurczy. Wska

Ŝ

 dwie przyczyny zmniejszania si

ę

 obszarów le

ś

nych w Amazonii. 

 

-  

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

-

   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

 

V. Tereny, gdzie miał si

ę

 znajdowa

ć

 biblijny Eden, jeszcze przed 20 laty stanowiły jeden z najciekawszych ekosystemów na 

ś

wiecie. 

Na obszarze 20 tys. km

2

 wpisanym na listy 

Ś

wiatowego Dziedzictwa 

Ŝ

yły niezliczone gatunki ro

ś

lin, ryb i ptaków. (…) Mokradła były te

Ŝ

 

kolebk

ą

 najstarszych cywilizacji – to tutaj pierwsze miasta wznosili Sumerowie i Babilo

ń

czycy. Do lat 90. ubiegłego wieku tereny były 

g

ę

sto zaludnione przez Madanów, czyli Arabów z bagien, którzy 

Ŝ

yli w zgodzie z przyrod

ą

, kultywuj

ą

c tradycje sprzed tysi

ę

cy lat. (…) 

[W  1991  r.  Madanowie  przył

ą

czyli  si

ę

  do  rebelii  przeciwko  dyktatorowi  Saddamowi  Husseinowi]  (…)  Saddam  szybko  zdusił  rewolt

ę

,  

a  wielu  powsta

ń

ców  schroniło  si

ę

  na  niedost

ę

pnych  dla  czołgów  mokradłach.  Wtedy  Saddam  postanowił  osuszy

ć

  bagna  .  (…)  nie 

przebierał  w 

ś

rodkach.  (…)  jego  armia  bombardowała  domy  z  trzciny  pociskami  artyleryjskimi,  a  mokradła  zatruwano  chemikaliami. 

(…)  Po  upadku  Bagdadu  (…)  ONZ  uruchomił  za  japo

ń

skie  pieni

ą

dze  projekt  restauracji  mokradeł.  (…)  udało  si

ę

  ju

Ŝ

  przywróci

ć

  

37 proc. bagien. Powraca te

Ŝ

 ro

ś

linno

ść

.” 

(8 pkt

1.  Uzupełnij zdanie: 

  Tereny, o których mowa w tym tek

ś

cie, poło

Ŝ

one s

ą

 w (nazwa kraju

……………………………………………………….  

  u zbiegu dwóch rzek: 

………………………………….…….

 i 

…………………………………..………………. .

  

2.  Jak nazywa si

ę

 działaj

ą

ca pod egid

ą

 ONZ mi

ę

dzynarodowa organizacja, która patronuje  

      Li

ś

cie 

Ś

wiatowego Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego?  

 
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 

3.  Na Li

ś

cie 

Ś

wiatowego Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego znajduje si

ę

 ju

Ŝ

 trzyna

ś

cie  obiektów z terenu 

Polski.  

      Wymie

ń

 przynajmniej 10 z nich. 

 
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

Zadanie 9.  

ą

cznie - 20 pkt) 

 

„Krajobraz,  a  szczególnie  krajobraz  kulturowy  stanowi  wspólne  dzieło  natury  i  człowieka  (…)  Parki  krajobrazowe  s

ą

  przykładem 

obszarowej ochrony  zasobów przyrodniczych ale tak

Ŝ

e pełni

ą

 nie mniej wa

Ŝ

n

ą

 rol

ę

 piel

ę

gnacji dóbr kultury, dziedzictwa kulturowego  

–  zwłaszcza  historycznego.  (…)  Województwo  dolno

ś

l

ą

skie  obejmuje  swoim  obszarem  blisko  20 000  kilometrów  kwadratowych  (…) 

Ponad  10%  tego  obszaru  (…)  stanowi

ą

  parki krajobrazowe,  których  jest ł

ą

cznie  dwana

ś

cie.  Ró

Ŝ

norodno

ść

  typów  i  charakterów  tych 

parków  krajobrazowych  jest  najlepszym  przykładem  warto

ś

ci  przyrodniczych  województwa,  dokumentuj

ą

cych  wielorako

ść

 

ekosystemów.” 

Piotr 

Ś

nigucki, dyrektor Dolno

ś

l

ą

skiego Zespołu Parków Krajobrazowych 

 
Przeczytaj  uwa

Ŝ

nie  zamieszczone  teksty.  Rozpoznaj,  którego  parku  krajobrazowego  dotyczy  ka

Ŝ

dy  z  nich  i  zlokalizuj  

te obszary na mapce. Uzupełnij tabelk

ę

, wpisuj

ą

c we wła

ś

ciwych miejscach  

 

a) numer tekstu z informacjami o danym parku                                                                            (10 pkt
b) liter

ę

, któr

ą

 oznaczono ten park na mapce                                                                               (10 pkt) 

 

Nazwa parku 

krajobrazowego

 

Tekst 

- numer…

 

Lokalizacja - 

litera…

 

Nazwa parku 

krajobrazowego

 

Tekst 

- numer…

 

Lokalizacja - 

litera…

 

PK „Chełmy” 

 

 

 

Ksi

ąŜ

a

ń

ski PK 

 

 

 

PK „Dolina Baryczy” 

 

 

 

Przemkowski PK 

 

 

 

PK „Dolina Bystrzycy” 

 

 

 

Rudawski PK 

 

 

 

PK Doliny Bobru 

 

 

 

Ś

l

ęŜ

a

ń

ski PK 

 

 

 

PK Gór Sowich 

 

 

 

Ś

nie

Ŝ

nicki PK 

 

 

 

 

(Mapka i teksty opracowane w oparciu o: „Parki krajobrazowe województwa dolno

ś

l

ą

skiego”,  

Wydawnictwo Kartograficzne EKO-GRAF na podstawie materiałów DZPK, Wrocław, 2004) 

 

 

 
 

1/

  Granic

ę

  północno-wschodni

ą

  parku  tworzy  400-500  m  wysoko

ś

ci  kraw

ę

d

ź

,  wyznaczona  przebiegiem  sudeckiego 

uskoku  brze

Ŝ

nego.  Pod  wzgl

ę

dem  geologicznym  park  obejmuje  cz

ęść

  gnejsowego  bloku,  stanowi

ą

cego  najstarszy 

element budowy  Sudetów.  Wszystkie potoki płyn

ą

 gł

ę

bokimi, w

ą

skimi dolinami o stromych, cz

ę

sto skalistych  zboczach. 

Teren parku nale

Ŝ

y do obszarów stałego deficytu wody, do czego w niemałym stopniu przyczyniło si

ę

 górnictwo w

ę

glowe 

i znaczny stopie

ń

 urbanizacji regionu. W czasie ostatniej wojny Niemcy r

ę

kami wi

ęź

niów wykuli w skałach rozległy system 

sztolni.  
 

2/

 Charakterystyczn

ą

 cech

ą

 krajobrazu parku jest zró

Ŝ

nicowana morfologia grzbietów górskich, liczne wzniesienia  

i  kulminacje  oraz  towarzysz

ą

ce  im  skałki  b

ą

d

ź

  grupy  skalne.  Zachowało  si

ę

  tu  wiele 

ś

ladów  po  dawnej,  si

ę

gaj

ą

cej 

ś

redniowiecza działalno

ś

ci górniczej, zwi

ą

zanej z eksploatacj

ą

 złó

Ŝ

 rud miedzi, arsenu, ołowiu, srebra i 

Ŝ

elaza. 

W zwi

ą

zku  z rozwojem, zwłaszcza  w XVI/XVII  w., górnictwa i  hutnictwa nast

ą

piły  ogromne  zmiany  w szacie le

ś

nej tego 

obszaru.  
 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 
Wytrzebiono  naturalne  kompleksy  le

ś

ne  z  dominuj

ą

cym  udziałem  buka  i  jodły,  zast

ę

puj

ą

c  sukcesywnie  te  gatunki 

nasadzeniami 

ś

wierkowymi. Na terenie parku i jego otuliny wytyczono ponad 150 km szlaków turystycznych, z głównym 

w

ę

złem przy popularnym schronisku „Szwajcarka” w Górach Sokolich, wybudowanym w stylu tyrolskim. 

 

3/

 Małe spadki terenu umo

Ŝ

liwiły budowanie wielkich zbiorników wodnych tanim kosztem ju

Ŝ

  

ś

redniowieczu.  Obecnie  w  całym  parku  istniej

ą

  liczne  stawy  rybne  o  ł

ą

cznej  powierzchni  blisko  7 500  ha,  otoczone 

polami uprawnymi, ł

ą

kami lub lasami. W parku stwierdzono 34 gatunki ryb,  

w  tym  hodowane  karpie  w  odmianie  karp  lustrze

ń

,  a  tak

Ŝ

e  poza  nim  niewielkie  ilo

ś

ci  szczupaka,  lina,  amura  białego, 

tołpygi  białej  i  pstrej.  Najwi

ę

kszym  zainteresowaniem  ciesz

ą

  si

ę

  jednak  ptaki.  Stwierdzono  ich  tutaj  a

Ŝ

  277  gatunków,  

w tym 169 l

ę

gowych, z których wi

ę

kszo

ść

 cennych gatunków gniazduje w rezerwacie ornitologicznym. 

 

4/

  Szczyt  buduje  twarde,  odporne  na  wietrzenie  gabro.  Północno-zachodnie  i  zachodnie  stoki  s

ą

  zbudowane  

z  górnokarbo

ń

skich  granitów.  Rumowiska  skalne  pokrywaj

ą

ce  stoki  od  wysoko

ś

ci  300  m  n.p.m.  s

ą

  pozostało

ś

ci

ą

  po 

dwóch  zlodowaceniach skandynawskich, podczas których ten  obszar sterczał  ponad  l

ą

dolód jako nunatak. Teren parku 

jest  starym  obszarem  kulturowym,  bogatym  w  relikty  przeszło

ś

ci.  W  epoce  br

ą

zu  istniał  tu  o

ś

rodek  kultowy,  w  którym 

oddawano cze

ść

 bóstwu słonecznemu. 

 

5/

  Olbrzymie  szkody  gospodarcze,  jakie  spowodowała  powód

ź

  w  dniach  29-31  lipca  1897  r.,  stały  si

ę

  dla  ówczesnych 

władz  podstaw

ą

  do  prawnego  uregulowania  spraw  ochrony,  m.in.  tego  obszaru,  przed  kolejnymi  kataklizmami.  Prace 

przygotowawcze i organizacj

ę

 placu budowy dla zapory rozpocz

ę

to jesieni

ą

 1903 r., a cało

ść

 uko

ń

czono w 1912 r. Jest to 

obecnie najwi

ę

ksza budowla hydrotechniczna na 

Ś

l

ą

sku. Obszar parku od 

ś

redniowiecza nale

Ŝ

ał do ksi

ę

stwa 

ś

widnicko-

jaworskiego.  Do  najcenniejszych  obiektów  gotyckiego  budownictwa 

ś

wieckiego  nale

Ŝ

y  rycerska  wie

Ŝ

a  mieszkalna  

(z unikalnymi XIV-wiecznymi malowidłami 

ś

ciennymi o tematyce dworskiej). 

 

6/

  Obszar  parku  zbudowany  jest  z  górnodewo

ń

skich  i  dolnokarbo

ń

skich  skał  osadowych.  S

ą

  to  przewa

Ŝ

nie  zlepie

ń

ce  

i piaskowce. Strome zbocza dolin wy

Ŝ

łobionych przez przepływaj

ą

ce potoki dochodz

ą

 do 80 m wysoko

ś

ci. Miejscami s

ą

 

one  usiane  skałkami,  mi

ę

dzy  którymi  prowadz

ą

  malownicze 

ś

cie

Ŝ

ki  i  mostki  zawieszone  nad  przepa

ś

ciami.  Z  ro

ś

lin 

obj

ę

tych  całkowit

ą

  ochron

ą

  odnotowano  19  gatunków,  w  tym  najliczniej  reprezentowany  jest  cis  pospolity,  porastaj

ą

cy 

głównie  skaliste  zbocza  dolin.  Ro

ś

nie  tam  około  130  drzew,  mi

ę

dzy  innymi  blisko  400-letni  cis  „Bolko”.    W  sztolniach 

wykutych pod kompleksem zamkowo-pałcowym znajduje si

ę

 jedyne na Dolnym 

Ś

l

ą

sku obserwatorium sejsmologiczne.  

 

7/

  Generalnie  teren  parku  jest  nachylony  ku  północnemu  wschodowi.  Na  terenie  parku  znajduje  si

ę

  sztuczny  zbiornik 

retencyjny  o  powierzchni  9,2  km

2

.  Z  dna  zbiornika  prowadzona  jest  eksploatacja  kruszywa.  Jednym  z  głównych  zada

ń

jakie  ma  spełnia

ć

  zbiornik,  jest  polepszenie  warunków 

Ŝ

eglugowych  na  Odrze  w  okresach  niskich  stanów  wód.  Teren 

parku  ma  charakter  typowo  rolniczy,  nie  zlokalizowano  w  nim  wi

ę

kszego  przemysłu.  Nie  jest  jeszcze  dostatecznie 

zagospodarowany turystycznie i krajoznawczo, co spowodowane jest zarówno słabo rozwini

ę

t

ą

 baz

ą

 turystyczn

ą

,  

jak i niewielk

ą

 liczb

ą

 szlaków. 

 

8/

 Na całym obszarze parku spotyka si

ę

 bogactwo form morfologicznych: podszczytowe powierzchnie zrówna

ń

, gł

ę

boko 

wci

ę

te doliny potoków, wodospady, malownicze skałki, blokowiska na stokach  

i  niektórych  wierzchołkach,  a  na  obszarach  krasowych:  leje  krasowe,  ponory,  wywierzyska,  suche  dolinki  i  jaskinie.  Na 
tym obszarze biegnie główny europejski dział wód, rozdzielaj

ą

cy cieki nale

Ŝą

ce do zlewisk mórz: Bałtyckiego, Czarnego  

i Północnego. W

ś

ród niezmiernie rzadkich elementów flory  

na  szczególne  podkre

ś

lenie  zasługuje  wyst

ę

powanie  seslerii  tatrza

ń

skiej.  Ro

ś

lina  ta,  znana  dotychczas  w  Polsce  tylko  

z wysokogórskich i reglowych muraw naskalnych w Tatrach wapiennych, ma tu swoj

ą

 zachodni

ą

 granic

ę

 wyst

ę

powania. 

 

9/

 Na obszarze parku znajduje si

ę

 przeci

ę

cie współrz

ę

dnych geograficznych 51°N i 16°E. Liczne trzeciorz

ę

dowe pokrywy 

wulkaniczne  law  bazaltowych  z  charakterystycznym  odsłoni

ę

ciem  słupowym  tworz

ą

  główny  element  współczesnego 

krajobrazu  parku.  Zbiorowiska  le

ś

ne  wyró

Ŝ

niaj

ą

ce  park  spo

ś

ród  innych  na  Dolnym 

Ś

l

ą

sku  to  jaworzyna  górska  

z  j

ę

zycznikiem  zwyczajnym  i  paprotnikiem  kolczystym.  Obszar  ten  posiada  wielowiekowe  tradycje  górnicze  zwi

ą

zane  

z eksploatacj

ą

 metali (złoto, 

Ŝ

elazo, mied

ź

) i barytu. 

 

10/

  Centrum  parku  to  zalesiony  garb  morenowy,  zaj

ę

ty  głównie  przez  bory  sosnowe  porastaj

ą

ce  wydmy.  Na 

wierzchowinach wydm, szczególnie na byłych poligonach wojskowych, zachowały si

ę

 ogromne wrzosowiska. Bogata jest 

chiropterofauna,  zwi

ą

zana  ze  starymi  drzewami;  zim

ą

  nietoperze  wykorzystuj

ą

  zaadaptowane  bunkry  poradzieckie  jako 

swoje zimowiska. Na skraju parku ro

ś

nie słynny d

ą

b „Chrobry” – uwa

Ŝ

any za najstarszy d

ą

b szypułkowy w Polsce. 

 
 
 
 
_______________________________________________________________________________________________ 

(Fragmenty tekstów do zad. 8  zaczerpni

ę

to z artykułów, które ukazały si

ę

 w roku 2007 i 2008  

w nast

ę

puj

ą

cych gazetach i czasopismach: Angora, Dziennik, Gazeta Wyborcza) 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD 

 

Część B      (czas pracy – 60 minut) 

 

background image

 

Konkurs „zDolny 

Ś

l

ą

zak Gimnazjalista” 2008/2009, finał  VII Dolno

ś

l

ą

skiego Konkursu Geograficznego 

   

         Strona 

WPISZ SWÓJ KOD