a1_wos

KOD ZDAJ¥CEGO

MWO-W1A1P-021

EGZAMIN MATURALNY

Z WIEDZY O

SPO£ECZEÑSTWIE

Arkusz I

Czas pracy 60 minut

Instrukcja dla zdaj¹cego

Proszê sprawdziæ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 8 stron.

Ewentualny brak nale¿y zg³osiæ przewodnicz¹cemu zespo³u

nadzoruj¹cego egzamin.

Proszê uwa¿nie czytaæ wszystkie polecenia.

Odpowiedzi trzeba zapisaæ czytelnie w miejscu na to

przeznaczonym przy ka¿dym zadaniu.

Proszê pisaæ tylko w kolorze niebieskim lub czarnym;

nie pisaæ o³ówkiem.

Nie wolno u¿ywaæ korektora.

B³êdne zapisy trzeba wyranie przekreliæ.

Wszelkie notatki nale¿y sporz¹dzaæ tylko w brudnopisie,

który nie bêdzie oceniany.

Obok ka¿dego zadania podana jest maksymalna liczba

punktów, któr¹ mo¿na uzyskaæ za jego poprawne

rozwi¹zanie.

Podczas egzamin

u mo¿na korzystaæ z tekstu Konstytucji RP.

10.

Do ostatniej kartki arkusza do³¹czona jest karta odpowiedzi,

któr¹ wype³nia egzaminator.

¯yczymy powodzenia!

ARKUSZ I

MAJ

ROK 2002

Za rozwi¹zanie

wszystkich zadañ

mo¿na otrzymaæ

30 punktów

(Wpisuje zdaj¹cy przed rozpoczêciem pracy)

PESEL ZDAJ¥CEGO

(Wpisuje zdaj¹cy przed

rozpoczêciem pracy)

Miejsce

na naklejkê

z kodem

Pobrano z www.arkuszematuralne.pl / Zobacz też www.ccrpg.pl ( Crimson Creation RPG )

Zadanie 1. (1 pkt)

Wymieñ g³ówne zasady bêd¹ce podstaw¹ wspó³czesnego pañstwa demokratycznego:

A. .................................... B. ..................................... C. ....................................

Zadanie 2. (1 pkt)

Podaj d

atê (tylko rok) oraz region Polski, gdzie mia³o miejsce opisane w piosence

wydarzenie.

Na drzwiach ponieli go wiêtojañsk¹
Naprzeciw glinom, naprzeciw tankom

Ch³opcy stoczniowcy pomcijcie druha

Janek Winiewski pad³

.......................................................................................................................................................

Zadanie 3. (1 pkt)

Który z poni¿szych aktów prawnych jest aktem wykonawczym ?
A. konstytucja,
B. ustawa,
C.

rozporz¹dzenie,

umowa miêdzynarodowa.

Zadanie 4. (1 pkt)

Powód to osoba:
A.

która jest stron¹ w karnym procesie s¹dowym,

która wszczyna proces przez wniesienie sprawy do s¹du,

sk³adaj¹ca zeznanie w s¹dzie na temat konkretnego wydarzenia,

upowa¿niona do podejmowania czynnoci prawnych w imieniu okrelonych osób.

Zadanie 5. (1 pkt)

Która z form prasowych powinna zawieraæ najmniej elementów interpretuj¹cych
fakty ?

A. felieton,
B. komentarz,
C. komunikat,
D. wywiad.

Zadanie 6. (1 pkt)

Decentralizacja w³adzy publicznej polega na:

du¿ej liczbie mianowanych urzêdników lokalnych,

hierarchicznej zale¿noci organów samorz¹dowych,

istnieniu szerokiego samorz¹du terytorialnego,

istnieniu du¿ej liczby szczebli administracji pañstwowej.

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

Zadanie 7. (1 pkt)

Uzupe³nij tekst, wstawiaj¹c w wykropkowane miejsca odpowiednie wyrazy i daty
(tylko rok).

Wybory do Sejmu i Senatu 4 czerwca ......... r. zakoñczy³y siê zwyciêstwem Solidarnoci,

poniewa¿ kandydaci opozycji zyskali zdecydowane poparcie spo³eczne i zdobyli 161

mandatów w ................... i 99 miejsc w ......................... Wybory doprowadzi³y do powo³ania

pierwszego niekomunistycznego rz¹du, którego premierem zosta³ .............................................
Realizowany przez

ten rz¹d plan, którego autorem by³ ............................................., rozpocz¹³

proces przemian gospodarczych w Polsce.

Zadanie 8. (2 pkt)

Rozwiñ skróty (podaj pe³ne nazwy instytucji) i wstaw odpowiednie z nich we w³aciwe

miejsce w tekcie poni¿ej.

•

NBP -...................................................................................................................................

•

MFW -.................................................................................................................................

•

PKB -...................................................................................................................................

•

ZUS -...................................................................................................................................

Rada Polityki Pieniê¿nej jest organem ........., który jest bankiem centralnym naszego kraju.

Realizuje on politykê pieniê¿n¹ pañstwa, ma wy³¹cznoæ na emisjê polskiej waluty, dba
o

wartoæ z³otówki. Przy realizacji tych zadañ musz¹ byæ brane pod uwagê ró¿ne czynniki,

takie jak wielkoæ inflacji, wzrost ..........., stan bilansu p³atniczego pañstwa. Czêsto

uwzglêdnia siê równie¿ opinie ekspertów zagranicznych z ............, czy Banku wiatowego.

Zadanie 9. (1 pkt)

Przyporz¹dkuj wymienione ni¿ej uprawnienia do instytucji.

1.

Naczelny S¹d Administracyjny A.

bada zgodnoæ przepisów prawa
wydawanych przez centralne organy

pañstwowe z ustaw¹ zasadnicz¹

Trybuna³ Stanu

B. rozpatruje skargi na decyzje

administracyjne

S¹d Najwy¿szy

C. rozpatruje rewizje nadzwyczajne

4. Try

buna³ Konstytucyjny

1 - .................. 2 - .................. 3 - ..................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

Zadanie 10. (1 pkt)

Przyporz¹dkuj typy partii do hase³, których mog³yby u¿yæ w swoich programach
wyborczych.

1. partie

konserwatywne

Wolny cz³owiek w wolnym kraju.

2. partie liberalne

Wolnoæ jest nie do pogodzenia z istnieniem

jakiejkolwiek w³adzy.

3. partie socjaldemokratyczne

C. Dobrobyt i praca dla wszystkich.

Pañstwo silne rodzin¹.

1 - ............. 2 - ............. 3 - .............

Zadanie 11. (1 pkt)

Przyporz¹dkuj organizacje miêdzynarodowe do w³aciwych dla nich celów dzia³ania.

1. NATO

A. utwor

zenie wspólnego rynku us³ug, pracy, towarów obejmuj¹cego

wszystkie pañstwa cz³onkowskie

2. MOP

B. interwencje zbrojne w sytuacji konfliktu

3. UNESCO

rozwój badañ naukowych i ochrona dziedzictwa kulturowego

D. rozwój ustawodawstwa pracy i ochrona praw pracowniczych

1 - .............. 2 - .............. 3 - ..............

Zadanie 12. (1 pkt)

Przyporz¹dkuj instytucje do odpowiadaj¹cych im kompetencji.

Europejski Trybuna³ Praw

Cz³owieka w Strasburgu

mog¹ siê do niego zwracaæ obywatele pañstw
sygnatariuszy Europejskiej Konwencji o

Ochronie Praw Cz³owieka i Obywatela

Miêdzynarodowy Trybuna³

Sprawiedliwoci w Hadze

B. rozpatruje indywidualne petycje osób

powo³uj¹cych siê na Miêdzynarodowy Pakt
Praw Osobistych i Politycznych

Komitet Praw Cz³owieka
w Genewie

s¹dzi zbrodniarzy wojennych i zbrodnie

przeciw ludzkoci

ocenia zgodnoæ prawa danego kraju z jego

konstytucj¹

1-............ 2-............ 3-...........

Zadanie 13. (1 pkt)

Wyjanij pojêcie podstawa opodatkowania.

......................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

Zadanie 14. (1 pkt)

Wyjanij, jakie wydarzenie historyczne przedstawia poni¿szy rysunek i podaj jego datê
(tylko rok).

...................................................................................................................................

...................................................................................................................................

Zadanie 15. (1 pkt)

Uzupe³nij uproszczony schemat przedstawiaj¹cy fragment trybu uchwalania ustawy,

wpisuj¹c odpowiednie instytucje w puste rubryki.

Nie zg³asza

Zg³asza poprawki lub

wniosek o odrzucenie

Marsza³ek Sejmu

Komisje Sejmowe

Sprawozdanie

G³osowanie na posiedzeniu

Trzecie czytanie na posiedzeniu Sejmu

G³osowanie

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

Zadanie 16. (2 pkt)

Przeczytaj poni¿szy cytat i odpowiedz na pytania.

[...] A jelibymy (czego Bo¿e uchowaj) co przeciw prawom, wolnociom, artyku³om,

kondycjom wykroczyli, albo czego nie wype³niali, tedy obywatele koronni obojga narodu od

pos³uszeñstwa i wiary nam powinnej wolne czynimy i panowania”

A. Z jakiego dokumentu pochodzi ten cytat?

......................................................................................................................................................

B. Jakie pra

wo obywateli zosta³o sformu³owane w tekcie ?

......................................................................................................................................................

Zadanie 17. (2 pkt)

Wyjanij termin: struktura spo³eczna.

.......................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................

Podaj dwa przyk³ady przemian w strukturze spo³ecznej III RP po 1989 roku.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 18. (3 pkt)

Wpisz pod biogramem nazwisko znanej postaci XX w.

•

Filozof i prawnik. Przez 20 lat pe³ni³ obowi¹zki radcy prawnego poza swoj¹ ojczyzn¹,

gdzie zetkn¹³ siê z dyskryminacja rasow¹. Po powrocie do kraju prowadzi³ dzia³alnoæ

polityczn¹ i spo³eczn¹, za co by³ wiêziony przez Anglików ³¹cznie przez 50 lat.

Propaguj¹c walkê bez przemocy zyska³ ogromny autorytet moralny i doprowadzi³ do

uwolnienia ojczyzny spod zale¿noci kolonialnej.

..............................................................................

•

Pisarz, dzia³acz opozycyjny w latach siedemdziesi¹tych i osiemdziesi¹tych, wspó³twórca

niezale¿nego ugrupowania Karta 77, aresztowany przez w³adze komunistyczne swego
kraju. W roku 1989 wybrany przez Zgromadzenie Federalne na stanowisko prezydenta.

.............................................................................

•

Polityk, premier i minister spraw zagrani

cznych. W 1950 r. przyczyni³ siê do przyjêcia

planu nazwanego jego imieniem. Doprowadzi³ do podpisania traktatu paryskiego

powo³uj¹cego do ¿ycia Europejsk¹ Wspólnotê Wêgla i Stali.

.............................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

Zadanie 19. (1 pkt)

Wyjanij, jaka jest ró¿nica w trybie obsadzania urzêdu wojewody i starosty.

................................................................................................................................................

Zadanie 20. (2 pkt)

Wymieñ po jednym przyk³adzie kompetencji prezydenta RP w zakresie:

•

w³adzy ustawodawczej.....................................................................................................

•

w³adzy wykonawczej........................................................................................................

•

w³adzy s¹downiczej..........................................................................................................

Zadanie 21. (1 pkt)

Nastêpuj¹ce wydarzenia u³ó¿ w kolejnoci chronologicznej, zaczynaj¹c
od najdawniejszego.

Przyjêcie Polski do NATO.

Zburzenie muru berliñskiego.

C. Podpisanie traktatu z Maastricht.
D.

Wybór Karola Wojty³y na papie¿a.

1.......... 2.......... 3.......... 4..........

Zadanie 22. (3 pkt)

Wyjanij krótko w jaki sposób proporcjonalna ordynacja wyborcza - bez wprowadzania
klauzuli zaporowej, (progu wybo

rczego) wp³ywa³aby na:

•

reprezentatywnoæ parlamentu................................................................................................

.................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................

•

stabilnoæ w³adzy wykonawczej............................................................................................

.................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................

•

system partyjny.......................................................................................................................

.................................................................................................................................................

................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz I

KOD ZDAJ¥CEGO

MWO-W2A1P-021

EGZAMIN MATURALNY

Z WIEDZY O

SPO£ECZEÑSTWIE

Arkusz II

Czas pracy 90 minut

Instrukcja dla zdaj¹cego

Proszê sprawdziæ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera
12

stron. Ewentualny brak nale¿y zg³osiæ przewodnicz¹cemu

zespo³u nadzoruj¹cego egzamin.

Proszê uwa¿nie czytaæ wszystkie polecenia.

Odpowiedzi trzeba zapisaæ czytelnie w miejscu na to

przeznaczonym przy ka¿dym zadaniu.

Proszê pisaæ tylko w kolorze niebieskim lub czarnym;

nie pisaæ o³ówkiem.

Nie wolno u¿ywaæ korektora.

B³êdne zapisy nale¿y wyranie przekreliæ. Wszelkie notatki

nale¿y sporz¹dzaæ tylko w brudnopisie, który nie bêdzie
oceniany.

Obok ka¿dego zadania podana jest maksymalna liczba

punktów, któr¹ mo¿na uzyskaæ za jego poprawne

rozwi¹zanie.

Podczas pis

ania mo¿na korzystaæ z tekstu Konstytucji RP.

Do ostatniej kartki arkusza do³¹czona jest karta odpowiedzi,

któr¹ wype³nia egzaminator.

¯yczymy powodzenia!

ARKUSZ II

MAJ

ROK 2002

Za rozwi¹zanie

wszystkich zadañ

mo¿na otrzymaæ

40 punktów

(Wpisuje zdaj¹cy przed rozpoczêciem pracy)

PESEL ZDAJ¥CEGO

(Wpisuje zdaj¹cy przed

rozpoczêciem pracy)

Miejsce

na naklejkê

z kodem

Zadanie 23. (9 pkt)

Zapoznaj siê z fragmentem Kodeksu Pracy i odpowiedz na podane ni¿ej pytania.

Art. 22. § 1. Przez nawi¹zanie stosunku pracy pracownik zobowi¹zuje siê do wykonywania

pracy okrelonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do
zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

§ 11. Zatrudnienie w warunkach okrelonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku

pracy, bez wzglêdu na nazwê zawartej przez strony umowy.

§ 2. Pracownikiem mo¿e byæ osoba, która ukoñczy³a 18 lat. Na warunkach okrelonych
w

dziale dziewi¹tym pracownikiem mo¿e byæ równie¿ osoba, która nie ukoñczy³a 18 lat.

(...)

Art. 25. § 1. Umowê o pracê zawiera siê na czas nie okrelony, na czas okrelony lub na czas

wykonania okrelonej pracy.
§ 2. Ka

¿da z umów, o których mowa w § 1, mo¿e byæ poprzedzona umow¹ o pracê na okres

próbny, nie przekraczaj¹cy 3 miesiêcy.

Art. 251. Zawarcie kolejnej umowy o pracê na czas okrelony jest równoznaczne w skutkach

prawnych z zawarciem umowy o pracê na czas nie okrelony, je¿eli poprzednio strony

dwukrotnie zawar³y umowê o pracê na czas okrelony na nastêpuj¹ce po sobie okresy, o ile

przerwa miêdzy rozwi¹zaniem poprzedniej a nawi¹zaniem kolejnej umowy o pracê nie

przekroczy³a jednego miesi¹ca.
(...)
Art. 29. § 1. Um

owa o pracê powinna byæ zawarta na pimie, z wyranym okreleniem

rodzaju i warunków umowy, a w szczególnoci powinna okrelaæ:

1) rodzaj pracy i miejsce jej wykonywania oraz termin rozpoczêcia pracy,

2) wynagrodzenie odpowiadaj¹ce rodzajowi pracy.
§ 3. Je

¿eli umowa o pracê nie zosta³a zawarta na pimie, pracodawca powinien niezw³ocznie,

nie póniej jednak ni¿ w ci¹gu 7 dni od dnia rozpoczêcia pracy, potwierdziæ pracownikowi na

pimie rodzaj umowy i jej warunki.

Art. 32. § 1. Ka¿da ze stron mo¿e rozwi¹zaæ za wypowiedzeniem umowê o pracê zawart¹ na:
1) okres próbny,
2) (uchylony),

3) czas nie okrelony.

§ 2. Rozwi¹zanie umowy o pracê nastêpuje z up³ywem okresu wypowiedzenia.

Art. 39. Pracodawca nie mo¿e wypowiedzieæ umowy o pracê pracownikowi, któremu brakuje

nie wiêcej ni¿ 2 lata do osi¹gniêcia wieku emerytalnego, je¿eli okres zatrudnienia umo¿liwia

mu uzyskanie prawa do emerytury z osi¹gniêciem tego wieku.
(...)

Art. 41. Pracodawca nie mo¿e wypowiedzieæ umowy o pracê w czasie urlopu pracownika,
a

tak¿e w czasie innej usprawiedliwionej nieobecnoci pracownika w pracy, je¿eli nie up³yn¹³

jeszcze okres uprawniaj¹cy do rozwi¹zania umowy o pracê bez wypowiedzenia.

Art. 41. § 1. W razie og³oszenia upad³oci lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje siê
przepisów art.

38, 39 i 41, ani przepisów szczególnych dotycz¹cych ochrony pracowników

przed wypowiedzeniem lub rozwi¹zaniem umowy o pracê.

§ 2. W razie og³oszenia upad³oci lub likwidacji pracodawcy, umowa o pracê zawarta na czas

okrelony lub na czas wykonania okrelonej pracy mo¿e byæ rozwi¹zana przez ka¿d¹ ze stron
za dwutygodniowym wypowiedzeniem. (...)

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Jaki rodzaj relacji miêdzy pracownikiem a pracodawc¹ jest w rozumieniu Kodeksu Pracy
stosunkiem pracy?

.......................................................................................................................................................

Ile razy pracodawca mo¿e zawrzeæ z tym samym pracownikiem umowê o pracê na czas

okrelony?

.......................................................................................................................................................

Co powinno byæ okrelone w umowie o pracê?

.......................................................................................................................................................

4. Pan Kowalski jest architektem w biurze projektowym Domy i Biurowce z Krakowa.

Domy i Biurowce wygra³y przetarg na zaprojektowanie nowej siedziby warszawskiej

firmy Produkcja i Handel. Pan Kowalski od tego czasu nie zajmuje siê niczym innym jak

tylko projektowaniem biurowca dla Produkcji i Handlu: przeniós³ siê do Warszawy,

godzinami rozmawia o swoim projekcie z zarz¹dem Produkcji i Handlu. Czy pana

Kowalskiego i firmê Produkcja i Handel ³¹czy stosunek pracy? Uzasadnij krótko swoj¹

odpowied.

.......................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Wkrótce po oddaniu nowej siedziby firma Produkcja i Handel popad³a w k³opoty

finansowe i zbankrutowa³a. Wszyscy jej pracownicy otrzymali wymówienia. Pani

Kamiñska w przysz³ym roku mia³a przejæ na emeryturê, za¿¹da³a wiêc od w³acicieli
Produkcji i Handlu odszkodowania za bezprawne zwolnienie z pracy pracownika, który

podlega szczególnej ochronie w okresie przedemerytalnym. Czy pani Kamiñska ma

szansê na odszkodowanie? Uzasadnij krótko swoj¹ odpowied.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 24. (12 pkt)

Przeanalizuj dane zawarte w tabelach i tekcie interpelacji i odpowiedz na podane ni¿ej
pytania.

Tabela 1. Procent uczniów, którzy w ci¹gu ostatnich 12 miesiêcy u¿ywali narkotyków lub

brali udzia³ w prywatkach z narkotykami - badania w pierwszych klasach szkó³

ponadpodstawowych w jednej z dzielnic du¿ego miasta.

1996 1998

U¿ywanie narkotyków w czasie ostatnich 12 mies. 14,2

16,7

Udzia³ w prywatkach z narkotykami w czasie ostatnich 12 mies. 38,2 47,6

Tabela 2. Procent uczniów, którzy wskazali miejs

ca, gdzie mo¿na kupiæ narkotyki - badania

ogólnopolskie w pierwszych i trzecich klasach szkó³ ponadpodstawowych.

Pierwsze klasy

Trzecie klasy

Nie znam takich miejsc

51,1

44,9

Ulica, park

20,5

24,2

Szko³a 24,1

28,9

Dyskoteka, bar

29,6

39,3

Mieszkanie dealera

18,3

19,1

Inne miejsce

5,0

4,4

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Tabela 3. Procent uczniów, którzy chocia¿ raz w ¿yciu u¿ywali narkotyków - badania

ogólnopolskie w pierwszych i trzecich klasach szkó³ ponadpodstawowych.

Pierwsze klasy

Trzecie klasy

1995

1999

1995

1999

Konopie 10,1

15,1

17,1

22,4

Amfetamina 2,9

7,4

2,8

10,5

LSD 1,9

4,0

2,7

3,5

Kokaina 0,8

1,9

0,8

1,8

Heroina 0,8

5,7

0,6

6,8

Ecstasy 0,8

2,8

0,6

2,7

Fragment interpelacji poselskiej nr 745 z 3 kadencji Sejmu.

Cyt.

Narkomania w naszym kraju nie jest ju¿ problemem marginalnym. Obecnie rynek

nark

obiznesu rozwin¹³ siê i swoje kolejne ofiary zdobywa w sposób podstêpny. Powszechnie

znany jest fakt, ¿e narkotyki rozprowadzane s¹ ju¿ w szko³ach podstawowych, kiedy to m³ody

cz³owiek podatny jest na wp³yw otoczenia. W³anie w okresie, kiedy nastolatek prze¿ywa

kryzys wartoci dotychczasowych autorytetów poszukuje nowych wartoci. Niestety, szko³y nie

reaguj¹ w odpowiedni sposób na nowe zjawisko. Nauczyciele czêsto przyznaj¹, ¿e problemu

nie dostrzega siê, nie wykazuje, poniewa¿ wp³ynê³oby to na obraz szko³y w oczach

spo³eczeñstwa czy dane statystyczne. Problem, wiêc nie istnieje w wiadomoci w³adz szko³y

[...]. W zwi¹zku z tym do szkó³ docieraj¹ dealerzy, którzy ½promuj¹½ narkotyk. Licz¹c na

ciekawoæ m³odzie¿y, czy chêæ zaimponowania rówienikom, bezp³atnie dostarczaj¹ narkotyki

do momentu, kiedy jednostka siê uzale¿nia.

Okrel, wynikaj¹ce z tabeli nr1 tendencje dostêpnoci i wielkoci spo¿ycia narkotyków.

.......................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Spo¿ycie których dwóch narkotyków wzros³o najbardziej (o ile procent?) w klasach
pierwszych i trzecich.

.......................................................................................................................................................

Na podstawie danych z tabeli i fragmentu interpelacji poselskiej wymieñ co najmniej

cztery przyczyny wzrostu spo¿ycia narkotyków.

.......................................................................................................................................

Napisz w imieniu Rady Rodziców petycjê do w³adz lokalnych, domagaj¹c¹ siê podjêcia

dzia³añ, chroni¹cych dzieci z waszej szko³y przed dealerami. Przedstaw w niej

postulowane dzia³ania.

.......................................................................................................................................

........................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

.......................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Zadanie 25. (11 pkt)

Zapoznaj siê z fragmentem tekstu Johna Lockea i odpowiedz na podane ni¿ej pytania.

§ 22. Naturalna wolnoæ cz³owieka sprowadza siê do bycia wolnym od jakiejkolwiek

nadrzêdnej w³adzy na ziemi i niepodlegania w zasadach swego postêpowania woli b¹d

w³adzy ustawodawczej ¿adnego cz³owieka, a tylko prawu natury. Wolnoæ cz³owieka w

spo³eczeñstwie sprowadza siê do niepodlegania ¿adnej innej w³adzy ustawodawczej, a tylko

tej powo³anej na mocy zgody we wspólnocie, ani te¿ panowaniu czyjekolwiek woli, ani

ograniczeniom jakiegokolwiek prawa innego ni¿ to, które uchwali legislatywa zgodnie z

pok³adanym w niej zaufaniem (...). Wolnoæ ludzi pod w³adz¹ rz¹du oznacza ¿ycie pod

rz¹dami sta³ych praw, powszechnych w tym spo³eczeñstwie i uchwalanych przez powo³an¹ w

nim w³adzê ustawodawcz¹. Jest to wolnoæ do kierowania moj¹ w³asn¹ wol¹ we wszystkich

sprawach, w których prawa tego nie zakazuj¹, oraz niepodlegania zmiennej, niepewnej,

nieznanej, arbitralnej woli innego cz³owieka. Natomiast wolnoæ natury nie zna innych

ograniczeñ poza prawem natury.

John Locke,

Dwa traktaty o rz¹dzie, Traktat drugi, Warszawa 1992.

Wymieñ dwie formy wolnoci przedstawione przez autora tekstu.

.......................................................................................................................................................

Scharakteryzuj koncepcjê wolnoci cz³owieka w spo³eczeñstwie, za któr¹ opowiada siê
John Locke.

.......................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Na podstawie tekstu przedstaw warunki realizacji wolnoci jednostki w ramach pañstwa.

.......................................................................................................................................................

Przytocz fragment tekstu, który wskazuje, ¿e John Locke by³ przeciwnikiem rz¹dów
absolutnych.

.......................................................................................................................................................

Krótko wyjanij, jakie jest znaczenie myli J. Lockea dla rozwoju pogl¹dów o pañstwie

i spo³eczeñstwie.

.......................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Zadanie 26. (8 pkt)

Dokonaj analizy wykresu i odpowiedz na podane ni¿ej pytania.

Wykres ilustruj¹cy wielkoæ nak³adów inwestycyjnych w Polsce wed³ug sektorów w³asnoci.

1. Okrel tendencje zmiany wielkoci nak³adów inwestycyjnych w sektorze publicznym.
.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

2a) P

rzedstaw, jak zmienia³y siê wielkoci nak³adów inwestycyjnych w sektorze prywatnym

w porównaniu z sektorem publicznym w okresie1989-1999.
.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

10000

20000

30000

40000

50000

60000

70000

80000

1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000

rok

nak³ady inwestycyjne w mln z³

sektor publiczny
sektor prywatny

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

2b) Wymieñ dwie przyczyny tych zmian w polskiej gospodarce.
.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

3. Wymieñ trzy ród³a finansowania inwestycji wykorzystywane przez przedsiêbiorstwa
prywatne:

a) ......................................................

b) ......................................................

c) ......................................................

Egzamin maturalny z wiedzy o spo³eczeñstwie

Arkusz II

Document Outline