background image

 

Podstawa prawna

wpis znajdzie się w trzecim dziale Krajowego Rejestru Sądowego.

RACHUNKOWOŚĆ

i AUDYT

Podstawa prawna

RADZI

 

 

 

 

 

 

Firma będzie musiała poinformować o dniu 

kończącym jej rok obrotowy

Agnieszka Pokojska
agnieszka.pokojska@infor.pl

Chodzi tu o ustawę z 28 listopada 2014 r. 

nowelizującą m.in. kodeks spółek handlo-

wych, która czeka na podpis prezydenta. 

Przy tej okazji zostanie również zmieniona 

ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym. 

To natomiast oznacza, że od 15 stycznia 

przyszłego roku w trzecim dziale rejestru 

przedsiębiorców pojawią się nowe dane, 

m.in. o dniu kończącym rok obrotowy. 

Nie będzie też już wystarczająca sama 

wzmianka  o  złożeniu  sprawozdania  fi-

nansowego. Przy tej okazji trzeba będzie 

też podać datę złożenia rocznego raportu 

i wskazać rok obrotowy. 

Z kolej przedsiębiorcy, którzy nie mają 

obowiązku sporządzenia i złożenia spra-

wozdania finansowego, będą musieli wpi-

sywać wzmiankę o tym w trzecim dziale. 

Dlatego  pojawi  się  również  zmiana 

w ustawie o rachunkowości. Zgodnie z no-

wym przepisem (art. 70a) spółki jawne osób 

fizycznych i spółki partnerskie, które nie 

prowadzą ksiąg rachunkowych, bo nie mu-

szą (nie przekroczyły przychodów o rów-

nowartości 1,2 mln euro), i nie robią tego 

dobrowolnie, będą musiały składać do KRS 

oświadczenie o braku obowiązku sporzą-

dzania i składania sprawozdań. Kierowni-

cy takich jednostek będą mieli na to sześć 

miesięcy od końca roku obrotowego (tj. za 

2014 rok do końca czerwca 2015 r.).

Kiedy złożyć

Również podmioty figurujące w rejestrze, 

które prowadzą pełne księgi, nie muszą 

się spieszyć z wpisaniem do KRS informa-

cji o roku obrotowym. Wniosek w tej spra-

wie będą musiały złożyć wraz z pierwszym 

wnioskiem o wpis wzmianki o złożeniu 

sprawozdania finansowego. A więc gdy rok 

obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, 

będzie to przy składaniu sprawozdania 

za 2014 rok. Roczne raporty składa się do 

KRS w ciągu 15 dni od ich zatwierdzenia 

(tj. 6 miesięcy od dnia bilansowego). Czyli 

gdy rok obrotowy pokrywa się z kalenda-

rzowym, jest na to czas maksymalnie do 

15 lipca. 

Co ważne, za przekazanie informacji 

o roku obrotowym nie trzeba będzie płacić. 

Opłata zostanie pobrana tylko od wniosku 

o wpis wzmianki o złożeniu sprawozdania 

finansowego – 40 zł i za ogłoszenie wpisu 

w Monitorze Sądowym i Gospodarczym 

– 100 zł.  Tak samo będzie, gdy wniosek 

o umieszczenie danych o dniu kończącym 

rok obrotowy zostanie złożony oddzielnie.  

Jeżeli jednak taka informacja w ogóle nie 

zostanie wpisana do rejestru w terminie 

12 miesięcy od dnia wejścia w życie zmian 

(tj. do 15 stycznia 2016 r.), sąd rejestrowy 

dokona jej wpisu z urzędu. 

Sąd wymierza grzywny

Dane o roku obrotowym są potrzebne, aby 

w przyszłości system teleinformatyczny 

KRS miał możliwość automatycznego ge-

nerowania informacji, że podmiot wpisany 

do rejestru nie wywiązał się z obowiązku 

złożenia sprawozdania pomimo upływu 

terminu. Dzięki temu sądy rejestrowe będą 

mogły skuteczniej egzekwować ten obo-

wiązek. 

Już dziś bowiem, jeżeli podmiot nie skła-

da sprawozdań do KRS, sąd może wszcząć 

postępowanie przymuszające. Polega ono 

na wezwaniu do złożenia dokumentów 

przewidzianych przepisami ustaw o ra-

chunkowości i KRS. W razie niewykonania 

obowiązków w wyznaczonym (siedmiodnio-

wym) terminie sąd nakłada grzywnę na 

obowiązane osoby. W jednym postanowie-

niu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyż-

szą niż 1000 zł. Grzywna w tej wysokości 

może zostać wymierzona trzykrotnie. Gdy 

to nie przyniesie efektu, sąd może pona-

wiać jej nakładanie już bez ograniczenia 

kwotowego. W praktyce zdarza się, że są 

to kwoty opiewające na kilkadziesiąt ty-

sięcy złotych.

Także do urzędu

Podmioty sporządzające sprawozdania za 

2014 rok muszą też pamiętać o ich przeka-

zaniu fi skusowi. Od 1 stycznia 2015 r. zacznie 

obowiązywać art. 80b kodeksu karnego skar-

bowego. A to oznacza, że niedopełnienie tego 

obowiązku będzie traktowane jak wykrocze-

nie skarbowe zgrożone grzywną. W 2015 roku 

co do zasady będzie można nałożyć karę od 

175 zł do 35 000 zł. Wysokość grzywny jest 

bowiem uzależniona od minimalnego wy-

nagrodzenia ( w 2015 roku – 1750 zł) i może 

wynosić od jednej dziesiątej tej kwoty do jej 

dwudziestokrotności.

Przy tym należy pamiętać, że termin 

składania sprawozdań do urzędu nie jest 

jednolity.  Osoby  fizyczne  prowadzące 

księgi rachunkowe muszą je dostarczyć 

fiskusowi wraz z deklaracją podatkową, 

tj. najpóźniej 30 kwietnia (art. 45 ustawy 

o PIT). Z kolei podatnik CIT ma obowią-

zek przekazania dokumentów do urzędu 

skarbowego w ciągu dziesięciu dni od daty 

zatwierdzenia rocznego sprawozdania fi-

nansowego (art. 27 ust. 2 ustawy o CIT).

Podstawa prawna

Ustawa z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy – Kodeks 

spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw – czeka 

na podpis prezydenta.

Ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądo-

wym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1203 ze zm.). 

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 330 ze zm.). 

Ustawa z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podat-

ku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku 

dochodowym od osób fi zycznych oraz niektórych innych 

ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1328). 

Ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy 

(t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.). 

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym 

od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.). 

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób 

fi zycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Taki 

wpis znajdzie się w trzecim dziale Krajowego Rejestru Sądowego.

 Pod groźbą kary wymagać tego będą 

przepisy nowelizacji, która wejdzie w życie 15 stycznia 2015 r.

Poniedziałek

15 grudnia 2014 

nr 242 (3883) 

gazetaprawna.pl 

DZIENNIK.PL    FORSAL.PL

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ

i AUDYT

 AUDYT

 AUDYT

 AUDYT

 AUDYT

D O D A T E K   D L A   P R E N U M E R A T O R Ó W

Dowiedziałam się, że dla jednostek samorządu tery-
torialnego wprowadzono dodatkowy obowiązek 
przekazywania sprawozdań miesięcznych za listopad 
za pośrednictwem regionalnej izby obrachunkowej do 
Ministerstwa Finansów. O które sprawozdania chodzi? 
Jak należy to prawidłowo przeprowadzić? Kiedy upływa 
termin?

J

ednostki samorządu 

terytorialnego po 

raz pierwszy w tym 

roku sprawozdania 

Rb-27S oraz Rb-28S 

za listopad 2014 r. 

przekazują za pośred-

nictwem regionalnej 

izby obrachunkowej 

do Ministerstwa 

Finansów. Przypomi-

namy, że Rb-27S to 

sprawozdanie z 

wykonania planu 

dochodów budżeto-

wych samorządowej 

jednostki budżetowej/

jednostki samorządu 

terytorialnego. Rb-28S 

zaś to sprawozdanie 

z wykonania planu 

wydatków budżeto-

wych samorządowej 

jednostki budżetowej/

jednostki samorządu 

terytorialnego. 

W załączniku nr 44 

rozporządzenia mi-

nistra finansów 

z 16 stycznia 2014 r. 

w sprawie sprawoz-

dawczości budżeto-

wej określono terminy 

przekazywania spra-

wozdań oraz od-

biorców sprawozdań 

w zakresie budżetów 

jednostek samorzą-

du terytorialnego. 

Zgodnie z nim spra-

wozdania miesięcz-

ne Rb-27S i Rb-28S 

za listopad zarządy 

jednostek samorządu 

terytorialnego prze-

kazują w terminie 

do 22 grudnia 2014 r. 

do właściwych regio-

nalnych izb obrachun-

kowych. 

Należy pamiętać, że 

zgodnie z par. 12 roz-

porządzenia  są one 

przekazywane przez 

zarządy jednostek sa-

morządu terytorial-

nego do właściwych 

regionalnych izb obra-

chunkowych w formie 

dokumentu elektro-

nicznego i powinny 

być opatrzone bez-

piecznym podpi-

sem elektronicznym 

w rozumieniu ustawy 

z 18 września 2001 r. 

o podpisie elektronicz-

nym weryfikowanym 

za pomocą ważnego 

kwalifikowanego cer-

tyfikatu.

Sprawozdanie mie-

sięczne Rb-27S za li-

stopad sporządzane 

jest w szczegółowości: 

dział, rozdział, para-

graf, plan (po zmia-

nach) oraz dochody 

wykonane. 

Natomiast sprawoz-

danie Rb-28S za li-

stopad sporządzane 

jest w szczegółowości: 

dział, rozdział, para-

graf, plan (po zmia-

nach) oraz wydatki 

wykonane. Sprawozda-

nie miesięczne Rb-27S 

i Rb-28S za listopad 

sporządza się narasta-

jąco za kolejne miesią-

ce roku budżetowego, 

czyli powinny zawie-

rać dane od 1 stycznia 

2014 r. do 30 listopada 

2014 r. 

Przypominamy 

również, że zgodnie 

z par. 24 załączni-

ka nr 39 w przypadku 

stwierdzenia niepra-

widłowości w złożo-

nych sprawozdaniach 

miesięcznych Rb-27S 

i Rb-28S za listopad 

korekt tych sprawoz-

dań zarząd jednostki 

samorządu teryto-

rialnego nie przeka-

zuje do regionalnej 

izby obrachunko-

wej, a tym samym nie 

są one przekazywa-

ne do Ministerstwa 

Finansów. Popraw-

ne dane uwzględ-

nia się odpowiednio 

w sprawozdaniach 

sporządzanych za naj-

bliższy okres spra-

wozdawczy.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra 

fi nansów z 16 stycznia 2014 r. 

w sprawie sprawozdawczości 

budżetowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 119).

Ustawa z 18 września 2001 r. 

o podpisie elektronicznym (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 262).

EKSPERT 

RADZI

Jak przekazać sprawozdania Rb-27S i Rb-28S za listopad

KRYSTYNA GĄSIOREK 

specjalistka 

z zakresu sprawozdawczości 

budżetowej

Kalendarium

W związku z rozliczeniem ksiąg za 2014 rok trzeba w 2015 roku wykonać następujące 

czynności w terminie do:

26 marca – sporządzić zestawienie obrotów i sald,

31 marca – sporządzić jednostkowe i skonsolidowane sprawozdania fi nansowe, 

30 kwietnia – złożyć sprawozdanie fi nansowe wraz z zeznaniem podatkowym do urzę-

du skarbowego w przypadku osób fi zycznych, 

30 czerwca – przyjąć roczne sprawozdanie fi nansowe (robi to organ zatwierdzający), 

10 lipca (tj. w ciągu 10 dni od zatwierdzenia sprawozdania) – złożyć sprawozdanie 

fi nansowe do urzędu skarbowego w przypadku osób prawnych,

15 lipca (tj. w ciągu 15 dni od zatwierdzenia sprawozdania) – złożyć sprawozdanie 

fi nansowe w rejestrze sądowym (koszt 140 zł), a w przypadku podmiotów, których spra-

wozdania są poddawane obowiązkowemu badaniu i nie podlegają publikacji w KRS, 

do Monitora Sądowego i Gospodarczego (koszt 500 zł). 

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               1 / 4

background image

 

sprawozdania 

D2

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

 

gazetaprawna.pl

Tomasz Diering 
starszy konsultant  
w Dziale Rewizji Finansowej BDO, 
biuro w Poznaniu

Jednostki gospodarcze działające w otocze-

niu konkurencyjnym muszą stale dostoso-

wywać się do zmiennych warunków ekono-

micznych. Przedsiębiorstwa, które weryfikują 

swoją działalność na podstawie wskaźników 

rentowności oraz płynności swoich aktywów, 

stale dążą do poprawy efektywności funk-

cjonowania. Różne cele powodują, że ocze-

kiwania i wymagania odbiorców informacji 

finansowej są coraz większe i zdecydowanie 

bardziej szczegółowe. Posiadanie informacji 

na temat rachunku przepływów pieniężnych 

pozwala na lepsze zorientowanie się w sfe-

rze zarządzania finansami jednostki gospo-

darczej. Sytuacja ta dotyczy przede wszyst-

kim środków pieniężnych wpływających do 

jednostki bądź wypływających z niej. Znając 

możliwości rachunku przepływów pienięż-

nych, możemy wspomóc system zarządzania 

podmiotu gospodarczego przez interpretację 

takich parametrów jak płynność finansowa, 

wypłacalność lub elastyczność finansowa. 

Ważne wielkości ekonomiczne

W porównaniu z płynnością finansową 

zysk w krótkim okresie jest tylko bezwar-

tościową wielkością ekonomiczną. Wiele 

jednostek gospodarczych w swojej historii, 

mimo dodatnich wyników finansowych, 

nie mogło poradzić sobie z regulowaniem 

bieżących zobowiązań. Wszystko przez 

to, że spółki mogą do woli manipulować 

swoim wynikiem za pomocą prostych na-

rzędzi rachunkowych. Okazuje się, że zysk 

ekonomiczny w krótkim okresie nie musi 

występować równolegle z płynnością fi-

nansową. 

Płynność finansowa to zdolność przedsię-

biorstwa do przekształcenia aktywów niepie-

niężnych w gotówkę. Inaczej mówiąc, jest to 

zdolność przedsiębiorstwa do dokonywania 

zakupów wszelkiego rodzaju towarów i usług 

wtedy, gdy są one potrzebne do zaspokajania 

potrzeb produkcyjnych, jak też zdolność do 

regulowania wszelkiego rodzaju zobowiązań 

finansowych.

W odróżnieniu od zysku widocznego na po-

ziomie bilansu wzrost lub spadek środków 

pieniężnych ma charakter obiektywny, po-

nieważ powstaje tylko jako różnica między 

rzeczywistymi wpływami i wydatkami gotów-

kowymi. Jak pokazuje praktyka, niekoniecznie 

musi okazać się to prawdą. Trzeba pamiętać, 

że może nastąpić zmiana w bilansie środków 

pieniężnych, np. wycena nieruchomości, ale 

w rzeczywistości przepływ może wcale nie 

wystąpić. 

Potrzeba sporządzania rachunków prze-

pływów pieniężnych wynika również z nie-

doskonałości  podstawowych  elementów 

sprawozdania finansowego – bilansu oraz 

rachunku zysków i strat. Przewaga rachunku 

środków pieniężnych nad pozostałymi skład-

nikami sprawozdania wynika między inny-

mi z tego, że jest on mniej podatny na ma-

nipulacje dzięki zastosowaniu określonych 

wariantów polityki rachunkowości. Ważnym 

celem sporządzania rachunku przepływu 

środków pieniężnych jest określenie zdol-

ności jednostki od pozyskiwania gotówki. 

Wartość poznawcza rachunku przepływu 

środków pieniężnych polega m.in. na wy-

pełnieniu luki w dostarczonym przez bilans 

i rachunek wyników wiernym obrazie sytu-

acji finansowej przedsiębiorstwa. To właśnie 

rachunek przepływów pieniężnych najlepiej 

oddaje sytuację panującą w jednostce w da-

nym okresie. Dzięki podziałowi na trzy rodza-

je działalności można lepiej ocenić jej efekty 

pieniężne. Należy jednak pamiętać, że war-

tość poznawcza rachunku przepływów pie-

niężnych jest zależna od wybranej metody 

jego prezentacji. 

Możliwe metody

Metoda bezpośrednia polega na zaprezento-

waniu poszczególnych grup rzeczywistych 

wpływów i wydatków pieniężnych. W przy-

padku tej metody w przepływach z działalno-

ści operacyjnej wykazuje się przede wszyst-

kim:

 

wpływy ze sprzedaży,

 

wypływy z tytułu dostaw i usług,

 

wypływy z tytułu wynagrodzeń,

 

wypływy z tytułu podatków i opłat.

Z kolei metoda pośrednia polega na wyj-

ściu z zysku netto i wprowadzeniu odpowied-

nich korekt tak, aby wyeliminować wszystkie 

elementy, które wpłynęły na wynik finan-

sowy, a nie miały charakteru pieniężnego. 

Podstawowe zasady dokonywania korekt są 

następujące:

 

zmniejszenie niepieniężnych aktywów 

bieżących jest dodawane do wyniku fi-

nansowego;

 

zwiększenie niepieniężnych aktywów bie-

żących jest odejmowane od wyniku finan-

sowego;

 

zmniejszenie zobowiązań jest odejmowane 

od wyniku finansowego;

 

zwiększenie zobowiązań jest dodawane do 

wyniku finansowego;

 

koszty niemające odzwierciedlenia w od-

pływie środków pieniężnych są dodawa-

ne z powrotem do wyniku finansowego 

(np. amortyzacja za dany okres);

 

przychody niemające odzwierciedlenia 

w przepływach finansowych są odejmo-

wane od wyniku finansowego.

Obie  metody  sporządzania  rachunku 

przepływów pieniężnych mają pewne za-

lety i wady. W 

tabeli 1

 zaprezentowano naj-

częściej zgłaszane opinie na temat plusów 

i minusów stosowanych metod.

Analiza rachunku przepływów pieniężnych 

ma największe znaczenie tylko wtedy, gdy 

odbiorca ma wiedzę do umiejętnego opero-

wania poszczególnymi elementami informa-

cji o przepływach. Całościowy obraz analizy 

rachunku przepływów pieniężnych można 

wykazać tylko wtedy, gdy: dane będą anali-

Cash flow może służyć do dokładniejszej oceny sytuacji 

finansowej przedsiębiorstwa

Zysk nie jest jedynym warunkiem kontynuowania działalności spółki. Równie ważne są przepływy pieniężne, 

które określają jej 

wypłacalność i płynność finansową

 oraz zdolność do terminowego regulowania zobowiązań

Tabela 1.

 Wady i zalety metod

Metoda bezpośrednia

Metoda pośrednia

Zalety

Przedstawienie aktualnych źródeł  
wykorzystania środków pieniężnych.
1) Zaprezentowanie różnic między  
osiągniętym wynikiem a faktem  
posiadania gotówki. 
2) Łatwość weryfikowania kwot  
pieniężnych w sposób obiektywny.
3) Przejrzystość w prezentowaniu 
wpływów i wydatków.
4) Łatwość w konstruowaniu wniosków.
5) Brak wpływu polityki bilansowej  
na cash flow.

1) Większa dostępność informacji  
dla oceny przyszłych przepływów  
pieniężnych. 
2) Prezentacja powiązań między częściami 
sprawozdania finansowego.
3) Zaprezentowanie różnic między  
osiągniętym wynikiem a faktem  
posiadania gotówki. 
4) Korzystanie z danych zawartych 
w sprawozdaniu finansowym. 

Wady

1) Powstanie dodatkowych kosztów  
związanych z pozyskaniem informacji.
2) Pracochłonność kształtowania cash 
flow (tylko wtedy, gdy system nie jest 
zautomatyzowany).

1) Ograniczona czytelność.
2) Konieczne korekty.
3) Subiektywizm w kreowaniu polityki 
bilansowej.

Tabela 2.

 Różne kombinacje rachunku przepływu środków

Warianty

Działalność

operacyjna

inwestycyjna

finansowa

1

+

+

+

2

+

_

_

3

+

+

_

4

+

_

+

5

_

+

+

6

_

_

+

7

_

+

_

8

_

_

_

Wariant 1. Sytuacja występuje bardzo rzadko i zazwyczaj trwa krótko. Wariant charakte-

rystyczny dla jednostki o wysokiej płynności. Spółka pozyskuje znaczące środki z wszystkich 

trzech rodzajów działalności. Szczególnie ważne są dodatnie przepływy z działalności opera-

cyjnej. Wpływy inwestycyjne świadczą o wyzbywaniu się przez przedsiębiorstwo np. aktywów 

trwałych. Dodatnie wpływy finansowe sugerują, że pozyskiwane są dodatkowe środki własne 

lub kapitał obcy. Jednostka gospodarcza skupia się na kumulowaniu środków w celu podjęcia 

nowych przedsięwzięć lub przejęcia innego przedsiębiorstwa. Ocenia się, że wariant ten cha-

rakteryzuje przedsiębiorstwa o bardzo wysokiej płynności finansowej, co może być związane 

z przygotowaniem nowych inwestycji lub przejęciem innych jednostek. W tym miejscu moż-

na zadać sobie pytanie, czy jednostka w przyszłości da radę spłacić zadłużenie i czy przyszła 

działalność operacyjna będzie efektywna.

Wariant 2. W tym przypadku spółka środkami wypracowanymi z działalności operacyj-

nej finansuje całą działalność. Sytuacja ta jest prawidłowa i pozwala na budowanie majątku 

przedsiębiorstwa. Trzeba natomiast odnotować, że tempo rozwoju firmy będzie ograniczone 

wydatkowaniem części środków pozyskanych z działalności operacyjnej na regulowanie zo-

bowiązań finansowych. Taka struktura cash flow charakteryzuje przede wszystkim przedsię-

biorstwa, które mają ustabilizowane tempo rozwoju. Sytuacja ta może również świadczyć, że  

spółce nie zależy na dalszym przyśpieszaniu tempa rozwoju, gdyż mogłoby to prowadzić do 

nadprodukcji, pociągającej za sobą pogorszenie parametrów rentowności. Ocenia się również, 

że wariant ten charakteryzuje przedsiębiorstwa o wysokiej rentowności, gdyż prowadzone 

inwestycje oraz spłata zobowiązań finansowych pokrywane są z zysku wypracowanego przez 

działalność operacyjną.

Wariant 3. Spółka generuje środki z działalności operacyjnej, co należy ocenić pozytywnie. 

Zjawiskiem negatywnym jest to, że środki pochodzące z działalności operacyjnej prawdopo-

dobnie nie wystarczają do obsługi zadłużenia i spółka musi posiłkować się sprzedażą mająt-

ku. Korzystną sytuacją w krótkim terminie jest sprzedaż majątku i spłata zadłużenia z tych 

środków. Występowanie dodatnich przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej i in-

westycyjnej może sugerować, że spółka jest w trakcie restrukturyzacji. Byłaby to sytuacja 

pozytywna. Z innej strony utrzymująca się dłuższy czas zależność może dotyczyć sytuacji, 

w której wpływy z bieżącej działalności nie wystarczają na spłatę zobowiązań finansowych.

Wariant 4. Atutem są dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. Ujemne 

wartości przepływów inwestycyjnych świadczą o przeprowadzanych inwestycjach w przed-

siębiorstwie. Dodatkowymi środkami finansowymi są wpływy finansowe. Dodatni strumień 

przepływów operacyjnych nie wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków inwestycyjnych. 

Trzeba wspomagać je kapitałem obcym. Przypadek ten jest charakterystyczny dla przedsię-

biorstw rozwijających się. Czas inwestycji jest odpowiedni, gdyż jednostka osiąga dodatnie 

przepływy operacyjne, jednocześnie ma zdolność do pozyskiwania dalszych kapitałów.

Wariant 5. Ze wstępnej analizy może wynikać, że spółka ma problemy finansowe. Sytuacja 

utrzymującego się zbyt długo okresu ujemnych przepływów operacyjnych i jednocześnie ko-

nieczność sprzedaży części majątku spółki nie sprzyja kontynuowaniu działalności gospodar-

czej. Spółka ma jednak zdolność do finansowania z zewnętrznych źródeł. W optymistycznym 

scenariuszu spółka przechodzi obecnie restrukturyzację, a następnie w efekcie przeprowadzo-

nych działań wejdzie w fazę generowania środków z działalności operacyjnej.

Wariant 6. Przedsiębiorstwo musi dopłacać do swojej działalności, czego wynikiem są ujem-

ne wartości przepływów operacyjnych. Ujemne są także przepływy inwestycyjne, co świadczy 

o przeprowadzanych inwestycjach. Obie działalności są pokrywane środkami z przepływów 

finansowych. Pozyskiwane są dodatkowe kapitały. Sytuacja jest charakterystyczna dla młodych 

przedsiębiorstw. Inwestycje zostały podjęte jednak zbyt późno, gdyż trzeba się wspomagać 

dodatkowym kapitałem. Elementem decydującym dla dalszego funkcjonowania przedsiębior-

stwa będą inwestycje. Od ich efektywności zależy przyszłe utrzymanie płynności w jednostce. 

Wariant 7. Ujemne przepływy z działalności operacyjnej świadczą, że przedsiębiorstwo 

potrzebuje wsparcia dodatkowymi środkami. Są one pozyskiwane z działalności inwestycyj-

nej poprzez sprzedaż aktywów trwałych oraz inwestycji krótkoterminowych. Przepływy te są 

charakterystyczne dla przedsiębiorstwa borykającego się z trudnościami finansowymi. Z pod-

stawowej działalności osiąga ujemne przepływy, spłaca zobowiązania i pozyskuje dodatkowe 

środki z wyprzedaży aktywów. Zarząd powinien zastanowić się nad gruntowną restruktury-

zacją przedsiębiorstwa. Sytuacja jest jednak bardzo trudna, gdyż jednostka osiąga ujemne 

wartości przepływów operacyjnych.

Wariant 8. Jest to sytuacja dość nietypowa z punktu widzenia prowadzonej działalności 

gospodarczej. Negatywnie oceniamy to, iż przedsiębiorstwo nie potrafi generować dodatniego 

salda z działalności operacyjnej oraz w celu poprawy efektów działalności nie posiłkuje się ze-

wnętrznymi źródłami finansowania. Korzystne jest to, iż spółka nie wyzbywa się majątku. Być 

może zgromadzone wcześniej zasoby gotówki są znaczące, a zarząd ma plany, które skłaniają 

go do dalszego inwestowania w majątek. Jeżeli sytuacja ta utrzyma się dłuższy czas, z pewno-

ścią doprowadzi do utraty płynności i bankructwa spółki. Jednak ze względu na nietypowość 

tej sytuacji możliwe są różne scenariusze dalszego rozwoju sytuacji.

sprawozdania 

D2

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

gazetaprawna.pl

Tomasz Diering
starszy konsultant 
w Dziale Rewizji Finansowej BDO, 
biuro w Poznaniu

Jednostki gospodarcze działające w otocze-

niu konkurencyjnym muszą stale dostoso-

wywać się do zmiennych warunków ekono-

micznych. Przedsiębiorstwa, które weryfikują 

swoją działalność na podstawie wskaźników 

rentowności oraz płynności swoich aktywów, 

stale dążą do poprawy efektywności funk-

cjonowania. Różne cele powodują, że ocze-

kiwania i wymagania odbiorców informacji 

finansowej są coraz większe i zdecydowanie 

bardziej szczegółowe. Posiadanie informacji 

na temat rachunku przepływów pieniężnych 

pozwala na lepsze zorientowanie się w sfe-

rze zarządzania finansami jednostki gospo-

darczej. Sytuacja ta dotyczy przede wszyst-

kim środków pieniężnych wpływających do 

jednostki bądź wypływających z niej. Znając 

możliwości rachunku przepływów pienięż-

nych, możemy wspomóc system zarządzania 

podmiotu gospodarczego przez interpretację 

takich parametrów jak płynność finansowa, 

wypłacalność lub elastyczność finansowa. 

Ważne wielkości ekonomiczne

W porównaniu z płynnością finansową 

zysk w krótkim okresie jest tylko bezwar-

tościową wielkością ekonomiczną. Wiele 

jednostek gospodarczych w swojej historii, 

mimo dodatnich wyników finansowych, 

nie mogło poradzić sobie z regulowaniem 

bieżących zobowiązań. Wszystko przez 

to, że spółki mogą do woli manipulować 

swoim wynikiem za pomocą prostych na-

rzędzi rachunkowych. Okazuje się, że zysk 

ekonomiczny w krótkim okresie nie musi 

występować równolegle z płynnością fi-

nansową. 

Płynność finansowa to zdolność przedsię-

biorstwa do przekształcenia aktywów niepie-

niężnych w gotówkę. Inaczej mówiąc, jest to 

zdolność przedsiębiorstwa do dokonywania 

zakupów wszelkiego rodzaju towarów i usług 

wtedy, gdy są one potrzebne do zaspokajania 

potrzeb produkcyjnych, jak też zdolność do 

regulowania wszelkiego rodzaju zobowiązań 

finansowych.

W odróżnieniu od zysku widocznego na po-

ziomie bilansu wzrost lub spadek środków 

pieniężnych ma charakter obiektywny, po-

nieważ powstaje tylko jako różnica między 

rzeczywistymi wpływami i wydatkami gotów-

kowymi. Jak pokazuje praktyka, niekoniecznie 

musi okazać się to prawdą. Trzeba pamiętać, 

że może nastąpić zmiana w bilansie środków 

pieniężnych, np. wycena nieruchomości, ale 

w rzeczywistości przepływ może wcale nie 

wystąpić. 

Potrzeba sporządzania rachunków prze-

pływów pieniężnych wynika również z nie-

doskonałości  podstawowych  elementów 

sprawozdania finansowego – bilansu oraz 

rachunku zysków i strat. Przewaga rachunku 

środków pieniężnych nad pozostałymi skład-

nikami sprawozdania wynika między inny-

mi z tego, że jest on mniej podatny na ma-

nipulacje dzięki zastosowaniu określonych 

wariantów polityki rachunkowości. Ważnym 

celem sporządzania rachunku przepływu 

środków pieniężnych jest określenie zdol-

ności jednostki od pozyskiwania gotówki. 

Wartość poznawcza rachunku przepływu 

środków pieniężnych polega m.in. na wy-

pełnieniu luki w dostarczonym przez bilans 

i rachunek wyników wiernym obrazie sytu-

acji finansowej przedsiębiorstwa. To właśnie 

rachunek przepływów pieniężnych najlepiej 

oddaje sytuację panującą w jednostce w da-

nym okresie. Dzięki podziałowi na trzy rodza-

je działalności można lepiej ocenić jej efekty 

pieniężne. Należy jednak pamiętać, że war-

tość poznawcza rachunku przepływów pie-

niężnych jest zależna od wybranej metody 

jego prezentacji. 

Możliwe metody

Metoda bezpośrednia polega na zaprezento-

waniu poszczególnych grup rzeczywistych 

wpływów i wydatków pieniężnych. W przy-

padku tej metody w przepływach z działalno-

ści operacyjnej wykazuje się przede wszyst-

kim:

wpływy ze sprzedaży,

wypływy z tytułu dostaw i usług,

wypływy z tytułu wynagrodzeń,

wypływy z tytułu podatków i opłat.

Z kolei metoda pośrednia polega na wyj-

ściu z zysku netto i wprowadzeniu odpowied-

nich korekt tak, aby wyeliminować wszystkie 

elementy, które wpłynęły na wynik finan-

sowy, a nie miały charakteru pieniężnego. 

Podstawowe zasady dokonywania korekt są 

następujące:

zmniejszenie niepieniężnych aktywów 

bieżących jest dodawane do wyniku fi-

nansowego;

zwiększenie niepieniężnych aktywów bie-

żących jest odejmowane od wyniku finan-

sowego;

zmniejszenie zobowiązań jest odejmowane 

od wyniku finansowego;

zwiększenie zobowiązań jest dodawane do 

wyniku finansowego;

koszty niemające odzwierciedlenia w od-

pływie środków pieniężnych są dodawa-

ne z powrotem do wyniku finansowego 

(np. amortyzacja za dany okres);

przychody niemające odzwierciedlenia 

w przepływach finansowych są odejmo-

wane od wyniku finansowego.

Obie  metody  sporządzania  rachunku 

przepływów pieniężnych mają pewne za-

lety i wady. W 

tabeli 1

 zaprezentowano naj-

częściej zgłaszane opinie na temat plusów 

i minusów stosowanych metod.

Analiza rachunku przepływów pieniężnych 

ma największe znaczenie tylko wtedy, gdy 

odbiorca ma wiedzę do umiejętnego opero-

wania poszczególnymi elementami informa-

cji o przepływach. Całościowy obraz analizy 

rachunku przepływów pieniężnych można 

wykazać tylko wtedy, gdy: dane będą anali-

Cash flow może służyć do dokładniejszej oceny sytuacji 

finansowej przedsiębiorstwa

Zysk nie jest jedynym warunkiem kontynuowania działalności spółki. Równie ważne są przepływy pieniężne, 

które określają jej 

wypłacalność i płynność finansową

 oraz zdolność do terminowego regulowania zobowiązań

Tabela 1.

 Wady i zalety metod

Metoda bezpośrednia

Metoda pośrednia

Zalety

Przedstawienie aktualnych źródeł 
wykorzystania środków pieniężnych.
1) Zaprezentowanie różnic między 
osiągniętym wynikiem a faktem 
posiadania gotówki. 
2) Łatwość weryfikowania kwot 
pieniężnych w sposób obiektywny.
3) Przejrzystość w prezentowaniu 
wpływów i wydatków.
4) Łatwość w konstruowaniu wniosków.
5) Brak wpływu polityki bilansowej 
na cash flow.

1) Większa dostępność informacji 
dla oceny przyszłych przepływów 
pieniężnych. 
2) Prezentacja powiązań między częściami 
sprawozdania finansowego.
3) Zaprezentowanie różnic między 
osiągniętym wynikiem a faktem 
posiadania gotówki. 
4) Korzystanie z danych zawartych 
w sprawozdaniu finansowym. 

Wady

1) Powstanie dodatkowych kosztów 
związanych z pozyskaniem informacji.
2) Pracochłonność kształtowania cash 
flow (tylko wtedy, gdy system nie jest 
zautomatyzowany).

1) Ograniczona czytelność.
2) Konieczne korekty.
3) Subiektywizm w kreowaniu polityki 
bilansowej.

Tabela 2.

 Różne kombinacje rachunku przepływu środków

Warianty

Działalność

operacyjna

inwestycyjna

finansowa

1

+

+

+

2

+

_

_

3

+

+

_

4

+

_

+

5

_

+

+

6

_

_

+

7

_

+

_

8

_

_

_

Wariant 1. Sytuacja występuje bardzo rzadko i zazwyczaj trwa krótko. Wariant charakte-

rystyczny dla jednostki o wysokiej płynności. Spółka pozyskuje znaczące środki z wszystkich 

trzech rodzajów działalności. Szczególnie ważne są dodatnie przepływy z działalności opera-

cyjnej. Wpływy inwestycyjne świadczą o wyzbywaniu się przez przedsiębiorstwo np. aktywów 

trwałych. Dodatnie wpływy finansowe sugerują, że pozyskiwane są dodatkowe środki własne 

lub kapitał obcy. Jednostka gospodarcza skupia się na kumulowaniu środków w celu podjęcia 

nowych przedsięwzięć lub przejęcia innego przedsiębiorstwa. Ocenia się, że wariant ten cha-

rakteryzuje przedsiębiorstwa o bardzo wysokiej płynności finansowej, co może być związane 

z przygotowaniem nowych inwestycji lub przejęciem innych jednostek. W tym miejscu moż-

na zadać sobie pytanie, czy jednostka w przyszłości da radę spłacić zadłużenie i czy przyszła 

działalność operacyjna będzie efektywna.

Wariant 2. W tym przypadku spółka środkami wypracowanymi z działalności operacyj-

nej finansuje całą działalność. Sytuacja ta jest prawidłowa i pozwala na budowanie majątku 

przedsiębiorstwa. Trzeba natomiast odnotować, że tempo rozwoju firmy będzie ograniczone 

wydatkowaniem części środków pozyskanych z działalności operacyjnej na regulowanie zo-

bowiązań finansowych. Taka struktura cash flow charakteryzuje przede wszystkim przedsię-

biorstwa, które mają ustabilizowane tempo rozwoju. Sytuacja ta może również świadczyć, że  

spółce nie zależy na dalszym przyśpieszaniu tempa rozwoju, gdyż mogłoby to prowadzić do 

nadprodukcji, pociągającej za sobą pogorszenie parametrów rentowności. Ocenia się również, 

że wariant ten charakteryzuje przedsiębiorstwa o wysokiej rentowności, gdyż prowadzone 

inwestycje oraz spłata zobowiązań finansowych pokrywane są z zysku wypracowanego przez 

działalność operacyjną.

Wariant 3. Spółka generuje środki z działalności operacyjnej, co należy ocenić pozytywnie. 

Zjawiskiem negatywnym jest to, że środki pochodzące z działalności operacyjnej prawdopo-

dobnie nie wystarczają do obsługi zadłużenia i spółka musi posiłkować się sprzedażą mająt-

ku. Korzystną sytuacją w krótkim terminie jest sprzedaż majątku i spłata zadłużenia z tych 

środków. Występowanie dodatnich przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej i in-

westycyjnej może sugerować, że spółka jest w trakcie restrukturyzacji. Byłaby to sytuacja 

pozytywna. Z innej strony utrzymująca się dłuższy czas zależność może dotyczyć sytuacji, 

w której wpływy z bieżącej działalności nie wystarczają na spłatę zobowiązań finansowych.

Wariant 4. Atutem są dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. Ujemne 

wartości przepływów inwestycyjnych świadczą o przeprowadzanych inwestycjach w przed-

siębiorstwie. Dodatkowymi środkami finansowymi są wpływy finansowe. Dodatni strumień 

przepływów operacyjnych nie wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków inwestycyjnych. 

Trzeba wspomagać je kapitałem obcym. Przypadek ten jest charakterystyczny dla przedsię-

biorstw rozwijających się. Czas inwestycji jest odpowiedni, gdyż jednostka osiąga dodatnie 

przepływy operacyjne, jednocześnie ma zdolność do pozyskiwania dalszych kapitałów.

Wariant 5. Ze wstępnej analizy może wynikać, że spółka ma problemy finansowe. Sytuacja 

utrzymującego się zbyt długo okresu ujemnych przepływów operacyjnych i jednocześnie ko-

nieczność sprzedaży części majątku spółki nie sprzyja kontynuowaniu działalności gospodar-

czej. Spółka ma jednak zdolność do finansowania z zewnętrznych źródeł. W optymistycznym 

scenariuszu spółka przechodzi obecnie restrukturyzację, a następnie w efekcie przeprowadzo-

nych działań wejdzie w fazę generowania środków z działalności operacyjnej.

Wariant 6. Przedsiębiorstwo musi dopłacać do swojej działalności, czego wynikiem są ujem-

ne wartości przepływów operacyjnych. Ujemne są także przepływy inwestycyjne, co świadczy 

o przeprowadzanych inwestycjach. Obie działalności są pokrywane środkami z przepływów 

finansowych. Pozyskiwane są dodatkowe kapitały. Sytuacja jest charakterystyczna dla młodych 

przedsiębiorstw. Inwestycje zostały podjęte jednak zbyt późno, gdyż trzeba się wspomagać 

dodatkowym kapitałem. Elementem decydującym dla dalszego funkcjonowania przedsiębior-

stwa będą inwestycje. Od ich efektywności zależy przyszłe utrzymanie płynności w jednostce. 

Wariant 7. Ujemne przepływy z działalności operacyjnej świadczą, że przedsiębiorstwo 

potrzebuje wsparcia dodatkowymi środkami. Są one pozyskiwane z działalności inwestycyj-

nej poprzez sprzedaż aktywów trwałych oraz inwestycji krótkoterminowych. Przepływy te są 

charakterystyczne dla przedsiębiorstwa borykającego się z trudnościami finansowymi. Z pod-

stawowej działalności osiąga ujemne przepływy, spłaca zobowiązania i pozyskuje dodatkowe 

środki z wyprzedaży aktywów. Zarząd powinien zastanowić się nad gruntowną restruktury-

zacją przedsiębiorstwa. Sytuacja jest jednak bardzo trudna, gdyż jednostka osiąga ujemne 

wartości przepływów operacyjnych.

Wariant 8. Jest to sytuacja dość nietypowa z punktu widzenia prowadzonej działalności 

gospodarczej. Negatywnie oceniamy to, iż przedsiębiorstwo nie potrafi generować dodatniego 

salda z działalności operacyjnej oraz w celu poprawy efektów działalności nie posiłkuje się ze-

wnętrznymi źródłami finansowania. Korzystne jest to, iż spółka nie wyzbywa się majątku. Być 

może zgromadzone wcześniej zasoby gotówki są znaczące, a zarząd ma plany, które skłaniają 

go do dalszego inwestowania w majątek. Jeżeli sytuacja ta utrzyma się dłuższy czas, z pewno-

ścią doprowadzi do utraty płynności i bankructwa spółki. Jednak ze względu na nietypowość 

tej sytuacji możliwe są różne scenariusze dalszego rozwoju sytuacji.

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               2 / 4

background image

 

ewidencja 

D3

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

 

gazetaprawna.pl

zowane równocześnie z pozostałymi infor-

macjami finansowymi, możliwa jest obser-

wacja kształtowania się określonych trendów 

oraz wnioski są oparte na rzetelnych, moż-

liwych do porównania i zinterpretowania 

informacjach.

Analiza wyniku finansowego netto jed-

nostki gospodarczej ma pewne ograniczenia. 

Wśród najważniejszych należy wymienić za-

sadę memoriału oraz indywidualnie dobrane 

metody wyceny aktywów i pasywów składa-

jące się na politykę rachunkowości jednostki. 

Pełną ocenę przedsiębiorstwa zapewnia po-

równanie wyniku finansowego z rachunkiem 

przepływu środków pieniężnych. 

Rachunek przepływu środków pieniężnych 

umożliwia ustalenie proporcji wypływów i wy-

datków w poszczególnych segmentach spra-

wozdania: działalności operacyjnej, inwesty-

cyjnej oraz finansowej. Przepływy pieniężne 

w każdym z tych obszarów przenikają się wza-

jemnie. Ostatecznym celem działalności finan-

sowej i inwestycyjnej jest takie ukształtowanie 

aktywów, aby uzyskać nadwyżkowe przepływy 

operacyjne. Osiem możliwych kombinacji ra-

chunku przepływu środków pieniężnych za-

prezentowano w 

tabeli 2

Nie można wyciągnąć wniosków na temat 

kondycji finansowej jednostki po wstępnej 

analizie wyników rachunku przepływów pie-

niężnych bez wnikliwej oceny poszczególnych 

kategorii wpływów i wydatków oraz przy-

czyn ich zmian w poszczególnych segmen-

tach. W sytuacji gdy przyczyny zmian stanu 

środków pieniężnych są typowe, otrzymane 

wyniki będą odzwierciedlały rzeczywistość, 

jednak tak uproszczona analiza nie zda eg-

zaminu, gdy w jednostce wystąpią mniej ty-

powe zdarzenia. 

[przykład]

Relacja z wynikiem finansowym

Kolejną możliwą do dokonania analizą jest 

ocena przepływów pieniężnych netto z po-

szczególnych segmentów działalności. Po-

lega ono na zestawieniu dwóch wielkości: 

wyniku finansowego netto oraz przepływów 

pieniężnych neto. 

Tabela 3

 zawiera możliwe 

kombinacje tej sytuacji. 

Przedsiębiorstwo może osiągać dodatni 

wynik finansowy netto i jednocześnie wy-

pracowywać nadwyżkę z przepływów ope-

racyjnych lub też zgłaszać na nie zapotrze-

bowanie (wariant 1 i 2). Odwrotna sytuacja 

może wynikać przy stracie netto – przepływy 

z działalności operacyjnej mogą być dodatnie 

i ujemne (wariant 3 i 4). Najkorzystniejszą 

sytuacją jest wariant 1, gdy jednostka osiąga 

zysk netto oraz generuje dodatnie przepływy 

operacyjne. Najgorsza jest sytuacja w warian-

cie 4, gdy przedsiębiorstwo generuje stratę 

kasową i memoriałową. Często dokonuje się 

rozważań nad tym, który wariant (1 czy 2) 

jest korzystniejszy dla jednostki gospodar-

czej. Nie ulega wątpliwości, że lepiej jest mieć 

stratę na papierze, ale gotówkę w kieszeni – i 

to w dodatku generowaną przez działalność 

podstawową (operacyjną) – niż operować pa-

pierowym zyskiem, mając niedobory gotów-

ki już na poziomie działalności operacyjnej. 

Kluczowa ocena sytuacji

Podsumowując, rachunek przepływów 

pieniężnych jest kolejnym narzędziem, 

które może służyć do dokładniejszej oce-

ny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. 

Cash flow powinien utwierdzić odbior-

ców sprawozdania finansowego w prze-

konaniu, że miarą przetrwania jednostki 

gospodarczej nie jest wygospodarowany 

przez nią zysk.  

W praktyce okazuje się, że zysk przed-

stawiony w sprawozdaniu finansowym to 

tzw. zysk papierowy, który nie jest jedynym 

warunkiem kontynuowania sprawnej dzia-

łalności gospodarczej przez spółkę. Rów-

nie ważne są przepływy pieniężne, które 

określają wypłacalność spółki, jej płynność 

finansową oraz zdolność do terminowego 

regulowania zobowiązań. 

Podstawa prawna 

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości  

(t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 330 ze zm.).

Tabela 3.

 Relacja między wynikiem finansowym netto  

a przepływami pieniężnymi netto z działalności operacyjnej

Wyszczególnienie

Warianty

1

2

3

4

Wynik finansowy netto

+

+

Przepływy z działalności 
operacyjnej

+

+

PRZYKŁAD 

Przedsiębiorstwo produkcyjne

Przedsiębiorstwo produkcyjne w latach 2011–2012 znajdowało się w wariancie numer 4. Jest to 
bardzo pożądany wariant i utrzymywanie go w dłuższym terminie pozytywnie wpływa na wizeru-
nek przedsiębiorstwa. Spółka ma dodatnie przepływy operacyjne, które inwestuje, wspomagając się 
inwestycjami z pożyczek (dodatnia wartość z działalności finansowej). W latach 2009–2010 spółka 
znajdowała się w wariancie 2 (spłacała zobowiązania). Spółka mogła w tym okresie pochwalić się 
bardzo dobrą rentownością (zyski netto), a odbiorcy zewnętrzni jej sprawozdania finansowego 
uważali ją za jednostkę stabilną i dojrzałą. W analizowanych okresach spółka potrafiła również 
magazynować część zysków (suma wszystkich działalności była dodatnia). Zysk był zawsze 
dodatni, zarówno na papierze (zyski netto), jak i w kasie.

Analiza rachunku przepływów pieniężnych

Rok

Działalność 

operacyjna

Działalność 

inwestycyjna

Działalność 

finansowa

Suma

2012

+

_

+

+

2011

+

_

+

+

2010

+

_

_

+

2009

+

_

_

+

Spółka nie podlegała obligatoryjnemu ba-

daniu przez biegłego rewidenta i korzystała 

z uproszczeń dotyczących ewidencji umów 

leasingowych polegających na traktowaniu 

tych umów zgodnie z prawem podatkowym. 

Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 

2014  jest pierwszym sprawozdaniem bada-

nym przez audytora. Kierownik jednostki 

podjął decyzję, iż umowy będą przekształ-

cane z leasingu operacyjnego na finansowy. 

Jak teraz należy postąpić?

Karolina Pawlak   
specjalistka z zakresu rachunkowości

Kryteria klasyfikowania umów leasingowych 

jako operacyjnych bądź finansowych są różne 

w ustawach podatkowych i w prawie bilan-

sowym. W rezultacie często ta sama umowa 

leasingowa jest odmiennie klasyfikowana 

przez ustawy podatkowe i prawo bilansowe. 

Rozbieżność prawa bilansowego i podatko-

wego w tym aspekcie komplikuje ewidencję 

rachunkową i podatkową podmiotów gospo-

darczych. Ustawodawca wprowadził jednak 

pewne udogodnienie dla jednostek niepod-

legających obligatoryjnemu badaniu przez 

biegłego rewidenta. Artykuł 3 ust. 6 ustawy 

o rachunkowości mówi, iż w przypadku gdy 

roczne sprawozdanie finansowe korzysta-

jącego nie podlega obowiązkowi badania 

i ogłaszania w myśl art. 64 ust.1, to może on 

dokonywać kwalifikacji umów leasingowych 

według zasad określonych w przepisach po-

datkowych.

Spółki, które nie podlegają obowiązkowi 

badania, aby ułatwić sobie sposób ewidencji 

umów leasingowych, bardzo często korzysta-

ją z tego udogodnienia. Dla potrzeb podat-

kowych traktują wszystkie umowy leasin-

gu operacyjnego jako operacyjne bilansowo, 

nawet gdy z punktu widzenia art. 3 ust. 4 i 5 

ustawy o rachunkowości powinny być trak-

towane jako leasing finansowy. Traktowanie 

wszystkich opisanych wyżej umów jako umo-

wy leasingu operacyjnego przez większość 

wyżej opisanych jednostek jest prawidłowe 

z punktu widzenia ustawy o rachunkowości. 

Spółki muszą jednak pamiętać o nadrzęd-

nej zasadzie określonej w art. 4 ust. 4 ustawy 

o rachunkowości, która mówi, że jednostka 

w ramach przyjętych zasad (polityki) rachun-

kowości może stosować uproszczenia tylko 

wtedy, gdy nie wywierają one istotnego wpły-

wu na obraz sytuacji majątkowej i finanso-

wej jednostki oraz na jej wynik finansowy.

Oznacza to, że jednostki powinny oce-

nić we własnym zakresie, czy traktowanie 

umów leasingu, które księgowo mieszczą 

się w definicji leasingu finansowego, jako 

leasingu operacyjnego, ma znaczący wpływ 

na sumę bilansową jednostki bądź na jej wy-

nik finansowy. W praktyce powinny one po-

równać wartość wszystkich przedmiotów 

takich umów do sumy bilansowej, a także 

ocenić, w jakim stopniu zmieni się struktura 

i wielkość kosztów w przypadku potraktowa-

nia leasingu operacyjnego jako finansowego. 

Jeżeli zmiana struktury aktywów i kosztów 

jest znacząca, a umowy leasingu spełniają 

wytyczne zawarte w art. 3 ust. 4 i 5 ustawy 

o rachunkowości, to jednostka jest zobligo-

wana do wprowadzenia leasingu do ksiąg 

rachunkowych.

W momencie gdy sprawozdanie jednostki 

zostaje poddane obligatoryjnemu badaniu 

przez audytora, podmiot ten traci prawo do 

stosowania uproszczeń. Zgodnie ze wskazów-

kami zawartymi w Krajowym Standardzie 

Rachunkowości nr 7 utrata uproszczeń jest 

zmianą polityki rachunkowości, którą należy 

wprowadzić w sposób retrospektywny, oczy-

wiście i w tym wypadku podmioty powinny 

przeanalizować wpływ zmiany polityki ra-

chunkowości w związku z utratą prawa do 

stosowania uproszczenia. Jeśli ocenią ten 

wpływ jako znaczący, bezwzględnie należy 

dokonać przekształcenia sposobu ujmowania 

umowy – z leasingu operacyjnego na leasing 

finansowy. W konsekwencji przedmiot le-

asingu będzie ujmowany jako środek trwały 

podlegający amortyzacji. Ujmowane będzie 

także zobowiązanie finansowe.

Retrospektywne  wprowadzenie  zmian 

oznacza, że spółka musi wprowadzić środki 

trwałe oraz zobowiązanie finansowe do ewi-

dencji w taki sposób, jakby były one wprowa-

dzone w latach poprzednich. Różnica wyni-

kająca z innej wartości amortyzacji i usług 

obcych w latach poprzedzających rok obro-

towy powinna być odnoszona na wynik z lat 

poprzednich. 

Podstawa prawna 

Ustawa  z 29 września 1994 r. o rachunkowości  

(t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

Utrata prawa do uproszczeń wpływa na ujęcie  

umowy leasingu operacyjnego

WAŻNE

 

 

Jednostki, których sprawozdania 

finansowe nie są poddawane obligatoryjnie 

badaniu przez biegłego rewidenta, mogą 

stosować wiele uproszczeń związanych  

z ujmowaniem m.in. umów leasingowych

PRZYKŁAD

Pierwsze badanie   

Spółka ABC, która nie podlegała obligatoryjnemu badaniu przez biegłego rewidenta, korzystała 
z uproszczeń dotyczących ewidencji umów leasingowych polegających na traktowaniu tych umów 
zgodnie z prawem podatkowym. Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2014  jest pierwszym 
sprawozdaniem badanym przez audytora. Kierownik jednostki podjął decyzję, że umowy będą prze-
kształcane z leasingu operacyjnego na finansowy.
Jedna z umów leasingowych została podpisana w lipcu 2012 r. i dotyczyła środka trwałego o wartości 
początkowej 94 426,23 zł. Do umowy leasingu został załączony harmonogram opłat leasingowych, który 
dzieli raty leasingowe na części kapitałowe i odsetkowe.

 

  

Zobowiązania  

Umorzenie

 

Środki trwałe 

z tytułu leasingu 

środków trwałych

 

1) 94 426,23 

 

2b) 22 396,95 

94 426,23 (1 

 

26 754,10 (2a

 

 

 

3a) 17 629,39 

 

 

18 885,25 (3c

 

 

 

 

  

   

 

Usługi obce 

Koszty finansowe 

Amortyzacja 

 

 

17 629,39 (3a 

3b) 5 712,77 

 

3c) 18 885,25 

 

 

5 712,77 (3b 

 

 

 

 

 

 

 

Rozliczenie wyniku  

   

  finansowego za lata ubiegłe 

  

 

 

2a) 26 754,10  22 396,95 (2b 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Objaśnienia do schematu:
1. Ewidencja środka trwałego (wartość początkowa) w kwocie 94 426,23 zł: strona Wn konta Środki 
trwałe, strona Ma konta Zobowiązania z tytułu leasingu;
2a. Rozliczenie amortyzacji za lata ubiegłe – roczna stawka amortyzacji 20 proc., naliczono za 17 
miesięcy, tj. od sierpnia 2012 r. do grudnia 2013 r. – 26 754,10 zł: strona Wn konta Umorzenie środków 
trwałych, strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;
2b. Wyksięgowanie spłat kapitału – suma spłat części kapitałowej rat leasingowych od początku 
trwania umowy do grudnia 2013 r. – 22 396,95 zł: strona Wn konta Zobowiązania z tytułu leasingu, 
strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;
3a. Wyksięgowanie z usług obcych części kapitałowej suma części kapitałowej rat leasingowych za rok 
2014 w kwocie 17 629,39 zł: strona Wn konta  Zobowiązania z tytułu leasingu, strona Ma konta Usługi obce;
3b. Wyksięgowanie z usług obcych części odsetkowej – suma części odsetkowej rat leasingowych za rok 
2014 – 5712,77 zł: strona Wn konta Koszty finansowe, strona Ma konta Usługi obce;
3c. Naliczenie amortyzacji za 2014 rok w kwocie 18 885,27 zł: strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma 
konta Umorzenie środków trwałych.

ewidencja 

D3

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

gazetaprawna.pl

zowane równocześnie z pozostałymi infor-

macjami finansowymi, możliwa jest obser-

wacja kształtowania się określonych trendów 

oraz wnioski są oparte na rzetelnych, moż-

liwych do porównania i zinterpretowania 

informacjach.

Analiza wyniku finansowego netto jed-

nostki gospodarczej ma pewne ograniczenia. 

Wśród najważniejszych należy wymienić za-

sadę memoriału oraz indywidualnie dobrane 

metody wyceny aktywów i pasywów składa-

jące się na politykę rachunkowości jednostki. 

Pełną ocenę przedsiębiorstwa zapewnia po-

równanie wyniku finansowego z rachunkiem 

przepływu środków pieniężnych. 

Rachunek przepływu środków pieniężnych 

umożliwia ustalenie proporcji wypływów i wy-

datków w poszczególnych segmentach spra-

wozdania: działalności operacyjnej, inwesty-

cyjnej oraz finansowej. Przepływy pieniężne 

w każdym z tych obszarów przenikają się wza-

jemnie. Ostatecznym celem działalności finan-

sowej i inwestycyjnej jest takie ukształtowanie 

aktywów, aby uzyskać nadwyżkowe przepływy 

operacyjne. Osiem możliwych kombinacji ra-

chunku przepływu środków pieniężnych za-

prezentowano w 

tabeli 2

Nie można wyciągnąć wniosków na temat 

kondycji finansowej jednostki po wstępnej 

analizie wyników rachunku przepływów pie-

niężnych bez wnikliwej oceny poszczególnych 

kategorii wpływów i wydatków oraz przy-

czyn ich zmian w poszczególnych segmen-

tach. W sytuacji gdy przyczyny zmian stanu 

środków pieniężnych są typowe, otrzymane 

wyniki będą odzwierciedlały rzeczywistość, 

jednak tak uproszczona analiza nie zda eg-

zaminu, gdy w jednostce wystąpią mniej ty-

powe zdarzenia. 

[przykład]

Relacja z wynikiem finansowym

Kolejną możliwą do dokonania analizą jest 

ocena przepływów pieniężnych netto z po-

szczególnych segmentów działalności. Po-

lega ono na zestawieniu dwóch wielkości: 

wyniku finansowego netto oraz przepływów 

pieniężnych neto. 

Tabela 3

 zawiera możliwe 

kombinacje tej sytuacji. 

Przedsiębiorstwo może osiągać dodatni 

wynik finansowy netto i jednocześnie wy-

pracowywać nadwyżkę z przepływów ope-

racyjnych lub też zgłaszać na nie zapotrze-

bowanie (wariant 1 i 2). Odwrotna sytuacja 

może wynikać przy stracie netto – przepływy 

z działalności operacyjnej mogą być dodatnie 

i ujemne (wariant 3 i 4). Najkorzystniejszą 

sytuacją jest wariant 1, gdy jednostka osiąga 

zysk netto oraz generuje dodatnie przepływy 

operacyjne. Najgorsza jest sytuacja w warian-

cie 4, gdy przedsiębiorstwo generuje stratę 

kasową i memoriałową. Często dokonuje się 

rozważań nad tym, który wariant (1 czy 2) 

jest korzystniejszy dla jednostki gospodar-

czej. Nie ulega wątpliwości, że lepiej jest mieć 

stratę na papierze, ale gotówkę w kieszeni – i 

to w dodatku generowaną przez działalność 

podstawową (operacyjną) – niż operować pa-

pierowym zyskiem, mając niedobory gotów-

ki już na poziomie działalności operacyjnej. 

Kluczowa ocena sytuacji

Podsumowując, rachunek przepływów 

pieniężnych jest kolejnym narzędziem, 

które może służyć do dokładniejszej oce-

ny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. 

Cash flow powinien utwierdzić odbior-

ców sprawozdania finansowego w prze-

konaniu, że miarą przetrwania jednostki 

gospodarczej nie jest wygospodarowany 

przez nią zysk.  

W praktyce okazuje się, że zysk przed-

stawiony w sprawozdaniu finansowym to 

tzw. zysk papierowy, który nie jest jedynym 

warunkiem kontynuowania sprawnej dzia-

łalności gospodarczej przez spółkę. Rów-

nie ważne są przepływy pieniężne, które 

określają wypłacalność spółki, jej płynność 

finansową oraz zdolność do terminowego 

regulowania zobowiązań. 

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości 

(t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 330 ze zm.).

Tabela 3.

 Relacja między wynikiem finansowym netto 

a przepływami pieniężnymi netto z działalności operacyjnej

Wyszczególnienie

Warianty

1

2

3

4

Wynik finansowy netto

+

+

Przepływy z działalności 
operacyjnej

+

+

PRZYKŁAD 

Przedsiębiorstwo produkcyjne

Przedsiębiorstwo produkcyjne w latach 2011–2012 znajdowało się w wariancie numer 4. Jest to 
bardzo pożądany wariant i utrzymywanie go w dłuższym terminie pozytywnie wpływa na wizeru-
nek przedsiębiorstwa. Spółka ma dodatnie przepływy operacyjne, które inwestuje, wspomagając się 
inwestycjami z pożyczek (dodatnia wartość z działalności finansowej). W latach 2009–2010 spółka 
znajdowała się w wariancie 2 (spłacała zobowiązania). Spółka mogła w tym okresie pochwalić się 
bardzo dobrą rentownością (zyski netto), a odbiorcy zewnętrzni jej sprawozdania finansowego 
uważali ją za jednostkę stabilną i dojrzałą. W analizowanych okresach spółka potrafiła również 
magazynować część zysków (suma wszystkich działalności była dodatnia). Zysk był zawsze 
dodatni, zarówno na papierze (zyski netto), jak i w kasie.

Analiza rachunku przepływów pieniężnych

Rok

Działalność 

operacyjna

Działalność 

inwestycyjna

Działalność 

finansowa

Suma

2012

+

_

+

+

2011

+

_

+

+

2010

+

_

_

+

2009

+

_

_

+

Spółka nie podlegała obligatoryjnemu ba-

daniu przez biegłego rewidenta i korzystała 

z uproszczeń dotyczących ewidencji umów 

leasingowych polegających na traktowaniu 

tych umów zgodnie z prawem podatkowym. 

Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 

2014  jest pierwszym sprawozdaniem bada-

nym przez audytora. Kierownik jednostki 

podjął decyzję, iż umowy będą przekształ-

cane z leasingu operacyjnego na finansowy. 

Jak teraz należy postąpić?

Karolina Pawlak  
specjalistka z zakresu rachunkowości

Kryteria klasyfikowania umów leasingowych 

jako operacyjnych bądź finansowych są różne 

w ustawach podatkowych i w prawie bilan-

sowym. W rezultacie często ta sama umowa 

leasingowa jest odmiennie klasyfikowana 

przez ustawy podatkowe i prawo bilansowe. 

Rozbieżność prawa bilansowego i podatko-

wego w tym aspekcie komplikuje ewidencję 

rachunkową i podatkową podmiotów gospo-

darczych. Ustawodawca wprowadził jednak 

pewne udogodnienie dla jednostek niepod-

legających obligatoryjnemu badaniu przez 

biegłego rewidenta. Artykuł 3 ust. 6 ustawy 

o rachunkowości mówi, iż w przypadku gdy 

roczne sprawozdanie finansowe korzysta-

jącego nie podlega obowiązkowi badania 

i ogłaszania w myśl art. 64 ust.1, to może on 

dokonywać kwalifikacji umów leasingowych 

według zasad określonych w przepisach po-

datkowych.

Spółki, które nie podlegają obowiązkowi 

badania, aby ułatwić sobie sposób ewidencji 

umów leasingowych, bardzo często korzysta-

ją z tego udogodnienia. Dla potrzeb podat-

kowych traktują wszystkie umowy leasin-

gu operacyjnego jako operacyjne bilansowo, 

nawet gdy z punktu widzenia art. 3 ust. 4 i 5 

ustawy o rachunkowości powinny być trak-

towane jako leasing finansowy. Traktowanie 

wszystkich opisanych wyżej umów jako umo-

wy leasingu operacyjnego przez większość 

wyżej opisanych jednostek jest prawidłowe 

z punktu widzenia ustawy o rachunkowości. 

Spółki muszą jednak pamiętać o nadrzęd-

nej zasadzie określonej w art. 4 ust. 4 ustawy 

o rachunkowości, która mówi, że jednostka 

w ramach przyjętych zasad (polityki) rachun-

kowości może stosować uproszczenia tylko 

wtedy, gdy nie wywierają one istotnego wpły-

wu na obraz sytuacji majątkowej i finanso-

wej jednostki oraz na jej wynik finansowy.

Oznacza to, że jednostki powinny oce-

nić we własnym zakresie, czy traktowanie 

umów leasingu, które księgowo mieszczą 

się w definicji leasingu finansowego, jako 

leasingu operacyjnego, ma znaczący wpływ 

na sumę bilansową jednostki bądź na jej wy-

nik finansowy. W praktyce powinny one po-

równać wartość wszystkich przedmiotów 

takich umów do sumy bilansowej, a także 

ocenić, w jakim stopniu zmieni się struktura 

i wielkość kosztów w przypadku potraktowa-

nia leasingu operacyjnego jako finansowego. 

Jeżeli zmiana struktury aktywów i kosztów 

jest znacząca, a umowy leasingu spełniają 

wytyczne zawarte w art. 3 ust. 4 i 5 ustawy 

o rachunkowości, to jednostka jest zobligo-

wana do wprowadzenia leasingu do ksiąg 

rachunkowych.

W momencie gdy sprawozdanie jednostki 

zostaje poddane obligatoryjnemu badaniu 

przez audytora, podmiot ten traci prawo do 

stosowania uproszczeń. Zgodnie ze wskazów-

kami zawartymi w Krajowym Standardzie 

Rachunkowości nr 7 utrata uproszczeń jest 

zmianą polityki rachunkowości, którą należy 

wprowadzić w sposób retrospektywny, oczy-

wiście i w tym wypadku podmioty powinny 

przeanalizować wpływ zmiany polityki ra-

chunkowości w związku z utratą prawa do 

stosowania uproszczenia. Jeśli ocenią ten 

wpływ jako znaczący, bezwzględnie należy 

dokonać przekształcenia sposobu ujmowania 

umowy – z leasingu operacyjnego na leasing 

finansowy. W konsekwencji przedmiot le-

asingu będzie ujmowany jako środek trwały 

podlegający amortyzacji. Ujmowane będzie 

także zobowiązanie finansowe.

Retrospektywne  wprowadzenie  zmian 

oznacza, że spółka musi wprowadzić środki 

trwałe oraz zobowiązanie finansowe do ewi-

dencji w taki sposób, jakby były one wprowa-

dzone w latach poprzednich. Różnica wyni-

kająca z innej wartości amortyzacji i usług 

obcych w latach poprzedzających rok obro-

towy powinna być odnoszona na wynik z lat 

poprzednich. 

Podstawa prawna

Ustawa  z 29 września 1994 r. o rachunkowości 

(t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

Utrata prawa do uproszczeń wpływa na ujęcie 

umowy leasingu operacyjnego

WAŻNE

Jednostki, których sprawozdania 

finansowe nie są poddawane obligatoryjnie 

badaniu przez biegłego rewidenta, mogą 

stosować wiele uproszczeń związanych 

z ujmowaniem m.in. umów leasingowych

PRZYKŁAD

Pierwsze badanie   

Spółka ABC, która nie podlegała obligatoryjnemu badaniu przez biegłego rewidenta, korzystała 
z uproszczeń dotyczących ewidencji umów leasingowych polegających na traktowaniu tych umów 
zgodnie z prawem podatkowym. Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2014  jest pierwszym 
sprawozdaniem badanym przez audytora. Kierownik jednostki podjął decyzję, że umowy będą prze-
kształcane z leasingu operacyjnego na finansowy.
Jedna z umów leasingowych została podpisana w lipcu 2012 r. i dotyczyła środka trwałego o wartości 
początkowej 94 426,23 zł. Do umowy leasingu został załączony harmonogram opłat leasingowych, który 
dzieli raty leasingowe na części kapitałowe i odsetkowe.

Zobowiązania 

Umorzenie

Środki trwałe

z tytułu leasingu

środków trwałych

1) 94 426,23 

 

2b) 22 396,95

94 426,23 (1

26 754,10 (2a

 

 

3a) 17 629,39

18 885,25 (3c

 

 

  

Usługi obce

Koszty finansowe

Amortyzacja 

 

 

17 629,39 (3a

3b) 5 712,77

3c) 18 885,25

 

 

5 712,77 (3b

Rozliczenie wyniku 

  

finansowego za lata ubiegłe

2a) 26 754,10 22 396,95 (2b 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Objaśnienia do schematu:
1. Ewidencja środka trwałego (wartość początkowa) w kwocie 94 426,23 zł: strona Wn konta Środki 
trwałe, strona Ma konta Zobowiązania z tytułu leasingu;
2a. Rozliczenie amortyzacji za lata ubiegłe – roczna stawka amortyzacji 20 proc., naliczono za 17 
miesięcy, tj. od sierpnia 2012 r. do grudnia 2013 r. – 26 754,10 zł: strona Wn konta Umorzenie środków 
trwałych, strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;
2b. Wyksięgowanie spłat kapitału – suma spłat części kapitałowej rat leasingowych od początku 
trwania umowy do grudnia 2013 r. – 22 396,95 zł: strona Wn konta Zobowiązania z tytułu leasingu, 
strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;
3a. Wyksięgowanie z usług obcych części kapitałowej suma części kapitałowej rat leasingowych za rok 
2014 w kwocie 17 629,39 zł: strona Wn konta  Zobowiązania z tytułu leasingu, strona Ma konta Usługi obce;
3b. Wyksięgowanie z usług obcych części odsetkowej – suma części odsetkowej rat leasingowych za rok 
2014 – 5712,77 zł: strona Wn konta Koszty finansowe, strona Ma konta Usługi obce;
3c. Naliczenie amortyzacji za 2014 rok w kwocie 18 885,27 zł: strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma 
konta Umorzenie środków trwałych.

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               3 / 4

background image

 

Na koNtach

D4

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

 

gazetaprawna.pl

Halina Zabrocka 
specjalistka  
z zakresu rachunkowości

Składki ZUS właściciela firmy mogą być zalicza-

ne bezpośrednio do kosztów uzyskania przycho-

dów w trakcie roku podatkowego lub odliczane 

od dochodu. Takiego wyboru nie ma w przypad-

ku składek na Fundusz Pracy, które zawsze są 

zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. 

Składka na ubezpieczenie zdrowotne podle-

ga natomiast odliczeniu od podatku, ale tylko 

w wysokości 7,75 proc. podstawy jej wymiaru.

Ewidencja w księgach

Przedsiębiorca może księgować naliczone 

składki na ubezpieczenia społeczne w ciężar 

kosztów operacyjnych w miesiącu, którego 

składki te dotyczą, i ujmować w koresponden-

cji z kontem „Rozrachunki publicznopraw-

ne”. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia 

z trwałym wycofaniem środków z firmy. Na-

tomiast jeśli składki na ubezpieczenia społecz-

ne oraz ubezpieczenie zdrowotne właściciela 

(osoby fizycznej) regulowane są ze środków 

pieniężnych jednostki, to naliczenie tych skła-

dek może być dokonywane w korespondencji 

z kontem „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: 

Rozrachunki z właścicielem). O wyborze spo-

sobu księgowania składek – za pośrednictwem 

konta „Pozostałe rozrachunki” czy na koncie 

kosztów działalności operacyjnej − decyduje 

jednostka. Sposób ujęcia w księgach rachun-

kowych operacji dotyczących składek ZUS wła-

ściciela powinien zostać opisany w przyjętych 

zasadach (polityce) rachunkowości. 

Do konta 24 „Pozostałe rozrachunki” należy 

prowadzić analitykę ułatwiającą ustalenie sald 

na tym koncie – z podziałem na należności i zo-

bowiązania przejściowe (wynikające z bieżących 

obrotów gotówkowych) oraz trwałe, dotyczące 

np. zapłaconych za właściciela składek. 

Ewidencja księgowa składek ZUS ujmo-

wanych na koncie „Pozostałe rozrachunki” 

będzie wyglądać następująco:  

1) naliczenie składek społecznych i skład-

ki zdrowotnej: strona Wn konta „Pozosta-

łe rozrachunki” (w analityce: rozrachunki 

z właścicielem) oraz Ma konta „Rozrachunki 

publicznoprawne” (w analityce: rozrachun-

ki z ZUS);

2) zapłata składek z rachunku bieżącego: 

strona Wn konta „Rozrachunki publiczno-

prawne” (w analityce: rozrachunki z ZUS) 

oraz Ma konta „Rachunek bieżący”. 

Składki te traktowane są jako trwałe wy-

cofanie środków z firmy i na koniec roku 

zmniejszają kapitał właściciela. Księgowanie 

będzie następujące: strona Wn konta „Kapi-

tał podstawowy”, strona Ma konta „Pozostałe 

rozrachunki”.

Zarachowanie w trakcie roku składki na 

ubezpieczenia społeczne w ciężar kosztów 

działalności operacyjnej nie powoduje trwa-

łego wycofania środków z firmy. Księgowanie 

naliczenia i zapłaty składek będzie przebie-

gać zapisami: 

1) naliczenie składek ZUS: strona Wn konta 

40 „Koszty według rodzajów” (w analityce: 

Pozostałe koszty); strona Ma konta 22 „Roz-

rachunki publicznoprawne” (w analityce: 

Rozrachunki z ZUS);

2) zapłata składek ZUS z rachunku bieżące-

go: strona Wn konta 22 „Rozrachunki publicz-

noprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS) 

oraz Ma konta 13-0 „Rachunek bieżący”.

Zapłata zaległych

Podatnicy mają często problem ze składkami 

ZUS, które płacone są nieterminowo. Wtedy, 

przykładowo, podatnik jedną płatnością re-

guluje składki ZUS za wcześniejsze miesiące 

lub nawet lata podatkowe. Przepisy stanowią 

tutaj wprost, że odliczeniu podlegają tylko 

składki „zapłacone w roku podatkowym”. 

Składki, które nie zostały zapłacone, nie pod-

legają odliczeniu w danym roku podatko-

wym. Tym samym zaległe składki opłacone 

np. w 2014 roku, a dotyczące lat wcześniej-

szych, mogą zostać odliczone w zeznaniu 

za 2014 rok. Podobnie nie można rozliczać 

składek podwójnie, np. najpierw zaliczyć ich 

do kosztów podatkowych, a potem ponownie 

wykazywać ich w deklaracji rocznej i odliczać 

od dochodu rocznego.

Różnica w zdrowotnej

A co należy zrobić z częścią składki zdrowotnej 

stanowiącą nadwyżkę ponad 7,75 proc. jej wy-

miaru? Niestety nadwyżka ta także nie może 

stanowić kosztów uzyskania przychodów, co 

oznacza, że podatnik pokrywa ją z własnej kie-

szeni. Wynika to z ustawy o PIT, zgodnie z którą 

nie uważa się za koszty uzyskania przychodów 

składek na ubezpieczenie zdrowotne, opłaca-

nych w roku podatkowym przez podatnika zgod-

nie z przepisami o świadczeniach opieki zdro-

wotnej finansowanych ze środków publicznych. 

Jest ona finansowana przez podatnika z jego 

dochodu netto, a zatem różnica ta nie zmniejsza 

dochodu podlegającego opodatkowaniu podat-

kiem dochodowym od osób fizycznych.

Podstawa prawna 

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 330 ze zm.). 

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od 

osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.).

Sposób ujęcia składek ZUS właściciela powinien zostać 

opisany w polityce rachunkowości

PrZykłaD

Rozrachunki z ZUS   

Przedsiębiorca opłaca za siebie składki społeczne (w tym dobrowolną składkę na ubezpieczenie 
chorobowe) oraz składkę zdrowotną z konta firmowego. Składki te ujmowane są w ciężar kosztów 
działalności operacyjnej poza składką zdrowotną. W listopadzie zostały uregulowane składki za 
październik 2014 r. w wysokości: składki społeczne 716,99 zł, składki na Fundusz Pracy 55,07 zł oraz 
składka zdrowotna, tj. 270,40 zł.

 

koszty 

rozrachunki publicznoprawne

 

według rodzaju 

(w analityce: rozrachunki z ZUS) 

 

1a) 716,99 

 

2) 1042,76 

716,99 (1a 

 

1b) 55,07 

 

 

55,07 (1b 

 

 

 

 

270,40 (1c 

 

 

 

 

 

 

 

Pozostałe rozrachunki  

 

rachunek bankowy 

(w analityce: rozrachunki z właścicielem) 

 

  

1042,76 (2 

1c) 270,40 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Objaśnienia do schematu:
1. PK – naliczenie składek ZUS właściciela kwota : 
a) składki na ubezpieczenie społeczne kwota 716,99 zł; strona Wn konto 40 „Koszty według rodzaju” 
oraz strona Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS”);
b) składki na Fundusz Pracy kwota 55,07 zł: strona Wn konto 40 „Koszty według rodzaju” oraz strona 
Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS”);
c) składka zdrowotna kwota 270,40 zł: strona Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: 
„Rozrachunki z właścicielem”) oraz strona Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: 
– Rozrachunki z ZUS”);
2. WB – zapłata składek ZUS kwota 1042,76 zł: strona Wn konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” 
(w analityce: „Rozrachunki z ZUS”) oraz strona Ma konto „Rachunek bankowy”.

3

Tylko w prenumeracie otrzymasz co poniedziałek 
poradnicze i fachowe dodatki: 

Podatki i 

Księgowość, Rachunkowość i Audyt!

PODATKOWY PONIEDZIAŁEK

3

3

3

Dodatkowo zyskasz:

co tydzień dodatki niedostępne w kioskach:

  

Firma i Prawo 

  

Samorząd i Administracja

  

Kadry i Płace

 •

  

Ubezpieczenia i Świadczenia 

  

Prawnik

pakiet narzędzi on-line

wskaźniki i stawki, akty prawne, 
aktywne formularze i druki, kalkulatory

fachowe książki dla specjalistów:

– dostępne w prenumeracie 
Dziennika Gazety Prawnej w wersji Premium

Wejdź na stronę: www.gazetaprawna.pl/oferta2015

Zadzwoń: 22 761 31 27, 801 626 666

20

0

0

WAŻNE DLA

 

KSIĘGOWYCH!

Z A M Ó W   P R E N U M E R AT Ę

2015

PRENUMERATA

DZIENNIKA GAZETY PRAWNEJ

    AUTOPROMOcJA

PrenUmerata:

Cena prenumeraty DZIENNIKA GAZETA PRAWNA: Wersja Standard – miesięczna (grudzień 2014 r.): 102,90 zł. Wersja Premium – miesięczna (grudzień 2014 r.): 119,70 zł.  
Wszystkie ceny brutto (zawierają 8 % VAT). Więcej informacji na stronie www.gazetaprawna.pl/prenumerata

Można je 

księgować w ciężar kosztów operacyjnych 

w miesiącu, którego składki te dotyczą. Jednak gdy reguluje 

się je ze środków jednostki, to trzeba stosować konto „Pozostałe rozrachunki”

Na koNtach

D4

Dziennik  Gazeta  Prawna,  15  grudnia  2014  nr  242  (3883) 

gazetaprawna.pl

Halina Zabrocka
specjalistka 
z zakresu rachunkowości

Składki ZUS właściciela firmy mogą być zalicza-

ne bezpośrednio do kosztów uzyskania przycho-

dów w trakcie roku podatkowego lub odliczane 

od dochodu. Takiego wyboru nie ma w przypad-

ku składek na Fundusz Pracy, które zawsze są 

zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. 

Składka na ubezpieczenie zdrowotne podle-

ga natomiast odliczeniu od podatku, ale tylko 

w wysokości 7,75 proc. podstawy jej wymiaru.

Ewidencja w księgach

Przedsiębiorca może księgować naliczone 

składki na ubezpieczenia społeczne w ciężar 

kosztów operacyjnych w miesiącu, którego 

składki te dotyczą, i ujmować w koresponden-

cji z kontem „Rozrachunki publicznopraw-

ne”. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia 

z trwałym wycofaniem środków z firmy. Na-

tomiast jeśli składki na ubezpieczenia społecz-

ne oraz ubezpieczenie zdrowotne właściciela 

(osoby fizycznej) regulowane są ze środków 

pieniężnych jednostki, to naliczenie tych skła-

dek może być dokonywane w korespondencji 

z kontem „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: 

Rozrachunki z właścicielem). O wyborze spo-

sobu księgowania składek – za pośrednictwem 

konta „Pozostałe rozrachunki” czy na koncie 

kosztów działalności operacyjnej − decyduje 

jednostka. Sposób ujęcia w księgach rachun-

kowych operacji dotyczących składek ZUS wła-

ściciela powinien zostać opisany w przyjętych 

zasadach (polityce) rachunkowości. 

Do konta 24 „Pozostałe rozrachunki” należy 

prowadzić analitykę ułatwiającą ustalenie sald 

na tym koncie – z podziałem na należności i zo-

bowiązania przejściowe (wynikające z bieżących 

obrotów gotówkowych) oraz trwałe, dotyczące 

np. zapłaconych za właściciela składek. 

Ewidencja księgowa składek ZUS ujmo-

wanych na koncie „Pozostałe rozrachunki” 

będzie wyglądać następująco:  

1) naliczenie składek społecznych i skład-

ki zdrowotnej: strona Wn konta „Pozosta-

łe rozrachunki” (w analityce: rozrachunki 

z właścicielem) oraz Ma konta „Rozrachunki 

publicznoprawne” (w analityce: rozrachun-

ki z ZUS);

2) zapłata składek z rachunku bieżącego: 

strona Wn konta „Rozrachunki publiczno-

prawne” (w analityce: rozrachunki z ZUS) 

oraz Ma konta „Rachunek bieżący”. 

Składki te traktowane są jako trwałe wy-

cofanie środków z firmy i na koniec roku 

zmniejszają kapitał właściciela. Księgowanie 

będzie następujące: strona Wn konta „Kapi-

tał podstawowy”, strona Ma konta „Pozostałe 

rozrachunki”.

Zarachowanie w trakcie roku składki na 

ubezpieczenia społeczne w ciężar kosztów 

działalności operacyjnej nie powoduje trwa-

łego wycofania środków z firmy. Księgowanie 

naliczenia i zapłaty składek będzie przebie-

gać zapisami: 

1) naliczenie składek ZUS: strona Wn konta 

40 „Koszty według rodzajów” (w analityce: 

Pozostałe koszty); strona Ma konta 22 „Roz-

rachunki publicznoprawne” (w analityce: 

Rozrachunki z ZUS);

2) zapłata składek ZUS z rachunku bieżące-

go: strona Wn konta 22 „Rozrachunki publicz-

noprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS) 

oraz Ma konta 13-0 „Rachunek bieżący”.

Zapłata zaległych

Podatnicy mają często problem ze składkami 

ZUS, które płacone są nieterminowo. Wtedy, 

przykładowo, podatnik jedną płatnością re-

guluje składki ZUS za wcześniejsze miesiące 

lub nawet lata podatkowe. Przepisy stanowią 

tutaj wprost, że odliczeniu podlegają tylko 

składki „zapłacone w roku podatkowym”. 

Składki, które nie zostały zapłacone, nie pod-

legają odliczeniu w danym roku podatko-

wym. Tym samym zaległe składki opłacone 

np. w 2014 roku, a dotyczące lat wcześniej-

szych, mogą zostać odliczone w zeznaniu 

za 2014 rok. Podobnie nie można rozliczać 

składek podwójnie, np. najpierw zaliczyć ich 

do kosztów podatkowych, a potem ponownie 

wykazywać ich w deklaracji rocznej i odliczać 

od dochodu rocznego.

Różnica w zdrowotnej

A co należy zrobić z częścią składki zdrowotnej 

stanowiącą nadwyżkę ponad 7,75 proc. jej wy-

miaru? Niestety nadwyżka ta także nie może 

stanowić kosztów uzyskania przychodów, co 

oznacza, że podatnik pokrywa ją z własnej kie-

szeni. Wynika to z ustawy o PIT, zgodnie z którą 

nie uważa się za koszty uzyskania przychodów 

składek na ubezpieczenie zdrowotne, opłaca-

nych w roku podatkowym przez podatnika zgod-

nie z przepisami o świadczeniach opieki zdro-

wotnej finansowanych ze środków publicznych. 

Jest ona finansowana przez podatnika z jego 

dochodu netto, a zatem różnica ta nie zmniejsza 

dochodu podlegającego opodatkowaniu podat-

kiem dochodowym od osób fizycznych.

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od 

osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.).

Sposób ujęcia składek ZUS właściciela powinien zostać 

opisany w polityce rachunkowości

PrZykłaD

Rozrachunki z ZUS   

Przedsiębiorca opłaca za siebie składki społeczne (w tym dobrowolną składkę na ubezpieczenie 
chorobowe) oraz składkę zdrowotną z konta firmowego. Składki te ujmowane są w ciężar kosztów 
działalności operacyjnej poza składką zdrowotną. W listopadzie zostały uregulowane składki za 
październik 2014 r. w wysokości: składki społeczne 716,99 zł, składki na Fundusz Pracy 55,07 zł oraz 
składka zdrowotna, tj. 270,40 zł.

koszty

rozrachunki publicznoprawne

według rodzaju

(w analityce: rozrachunki z ZUS) 

1a) 716,99 

 

2) 1042,76

716,99 (1a 

1b) 55,07 

 

55,07 (1b 

270,40 (1c 

 

 

 

 

 

 

 

Pozostałe rozrachunki  

rachunek bankowy

(w analityce: rozrachunki z właścicielem) 

1042,76 (2

1c) 270,40

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Objaśnienia do schematu:
1. PK – naliczenie składek ZUS właściciela kwota : 
a) składki na ubezpieczenie społeczne kwota 716,99 zł; strona Wn konto 40 „Koszty według rodzaju” 
oraz strona Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS”);
b) składki na Fundusz Pracy kwota 55,07 zł: strona Wn konto 40 „Koszty według rodzaju” oraz strona 
Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: Rozrachunki z ZUS”);
c) składka zdrowotna kwota 270,40 zł: strona Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: 
„Rozrachunki z właścicielem”) oraz strona Ma konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: 
– Rozrachunki z ZUS”);
2. WB – zapłata składek ZUS kwota 1042,76 zł: strona Wn konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” 
(w analityce: „Rozrachunki z ZUS”) oraz strona Ma konto „Rachunek bankowy”.

3

Tylko w prenumeracie otrzymasz co poniedziałek 
poradnicze i fachowe dodatki:

Podatki i 

Księgowość, Rachunkowość i Audyt!

PODATK

PODA

PODA

OWY PONIEDZIAŁEK

3

3

3

3

Dodatkowo zyskasz:

co tydzień dodatki niedostępne w kioskach:

Firma i Prawo 

Samorząd i Administracja

Kadry i Płace

Ubezpieczenia i Świadczenia

Prawnik

pakiet narzędzi on-line

wskaźniki i stawki, akty prawne, 
aktywne formularze i druki, kalkulatory

fachowe książki dla specjalistów:

– dostępne w prenumeracie 
Dziennika Gazety Prawnej w wersji Premium

Wejdź na stronę: www.gazetaprawna.pl/oferta2015

Zadzwoń: 22 761 31 27, 801 626 666

20

0

0

0

0

0

WAŻNE 

W

W

DLA

KSIĘGOWYCH!

Z A M Ó W   P R E N U M E R AT Ę

Z A M Ó

A M Ó

A M Ó W   P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R A

P R E N U M E R AT Ę

T Ę

T Ę

2015

PRENUMERATA

DZIENNIKA GAZETY PRAWNEJ

PRA

PRA

    AUTOPROMOcJA

JA

PrenUmerata:

Cena prenumeraty DZIENNIKA GAZETA PRAWNA: Wersja Standard – miesięczna (grudzień 2014 r.): 102,90 zł. Wersja Premium – miesięczna (grudzień 2014 r.): 119,70 zł. 
Wszystkie ceny brutto (zawierają 8 % VAT). Więcej informacji na stronie www.gazetaprawna.pl/prenumerata

Można je 

księgować w ciężar kosztów operacyjnych 

w miesiącu, którego składki te dotyczą. Jednak gdy reguluje 

się je ze środków jednostki, to trzeba stosować konto „Pozostałe rozrachunki”

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               4 / 4