Konkurencja we wspó³czesnej gospodarce

KONKURENCJA

WE WSPÓŁCZESNEJ

GOSPODARCE

Podstawowym elementem współczesnej

gospodarki jest

mechanizm rynkowy.

MECHANIZM RYNKOWY

• => Proces regulowania decyzji

konsumentów i producentów, dokonujący

się poprzez rynek w sposób niezaleŜny od
woli poszczególnych podmiotów

gospodarczych;

• => Forma organizacji Ŝycia gospodarczego,

w ramach której indywidualni konsumenci i
producenci współdziałają w procesie

rozwiązywania podstawowych problemów

ekonomicznych: co produkować? Jak
produkować? Dla kogo produkować?

• => WyraŜa zaleŜność między

podstawowymi siłami rynkowymi tj. popyt i

podaŜ oraz cenami w krótkim i długim

okresie.

Skąd się wziął mechanizm rynkowy i

konkurencyjność?

• ADAM SMITH – uznawany za

najwaŜniejszego prekursora współczesnej

ekonomii uwaŜa, Ŝe

człowiek z natury

dąŜy do bogacenia się!

dąŜy do bogacenia się! Musi jednak

pamiętać, Ŝe zasoby ekonomiczne są
ograniczone (rzadkie), a potrzeby ludzkie

nieograniczone dlatego teŜ ludzie musza

zachowywać się w sposób racjonalny
podejmując swoją działalność gospodarczą.

Cechą poŜądaną u człowieka jest „homo

economicus”!

W/w cechy

wymusza działanie mechanizmu

rynkowego i jego konkurencyjność!!!

CECHY WSPÓŁCZESNEGO RYNKU

•

Konkurencyjność

•

Elastyczność

•

Otwartość

Otwartość w zakresie prezentacji
własnych potrzeb przez jednostkę i
sposobów ich zaspakajania! Prowadzi
to do poszukiwania nowych produktów
i usług, do promowania nowych potrzeb,
w tym

tzw. potrzeb sztucznych

wykreowanych we współczesnym
świecie bez uzasadnienia biologiczno-
fizjologicznego czy kulturowego.

KONKURENCJA

pojecie

KONKURENCJA

KONKURENCJA (w sensie ekonomicznym)

oznacza współzawodnictwo, rywalizacje

pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w

grze rynkowej.

MoŜe ona przyjmować róŜne formy

i zachodzić na trzech płaszczyznach:

•

Rywalizacja miedzy oferentami rynkowymi

(producentami)

(producentami) – dotyczy:
a) walki o nabywcę produktów oferowanych
na rynku przez podmioty (gra o klienta) oraz
b) współzawodnictwo o dostęp do zasobów
ekonomicznych, niezbędnych w procesie
produkcji, rozgrywającego się na rynkach
czynników produkcji.

Ta forma rywalizacji znika tylko w monopolu!

•

Rywalizacja rynkowa nabywców

(konsumentów)

(konsumentów) – przejawia się we
współzawodnictwie w dostępie do dóbr
rynkowych i określaniu warunków
nabywania dóbr.

Płaszczyzna trzecia konkurencji:

•

Proces negocjacji miedzy oferentami a

nabywcami

nabywcami – proces ten związany jest z

wymianą, która polega na przeniesieniu
praw własności do danego dobra od

sprzedawcy do nabywcy, w zamian za

dobrowolnie ustalony ekwiwalent,
najczęściej w formie pienięŜnej (cena).

Przedmiotem negocjacji mogą być:
• uzgodnienia przedmiotu wymiany, czyli

rodzaju produktu, jego parametrów i

własności

• określenie ilości wymienianych produktów
• cena produktu
• organizacyjno-techniczne warunki

wymiany, warunki dostawy, płatność i

gwarancja.

NARZĘDZIA I METODY KONKURENCJI

• Dają się sprowadzić do dwóch podstawowych form

tzw.

konkurencji cenowej i

pozacenowej

•

Konkurencja krótkookresowa

Konkurencja krótkookresowa => manipulowanie
(obniŜanie) ceną

•

Konkurencja długookresowa

Konkurencja długookresowa => przyjmuje
najczęściej formę konkurencji pozacenowej
wykorzystując następujące narzędzia:

– Konkurencja za pomocą reklamy i promocji
– Konkurencja za pomocą usług towarzyszących

sprzedaŜy

– Konkurencja zmianami jakościowymi
– Konkurencja róŜnorodnością cech produktów
– Konkurencja znakami i marką fabryczną
– Konkurencja image firmy

KONKURENCJA ZA POMOCĄ

REKLAMY I PROMOCJI

• Część współczesnego marketingu;
• Reklama to drogie narzędzie wykorzystywane

przez podmioty gospodarcze z róŜną
intensywnością i na róŜna skale.

• Przedsiębiorstwa małe działające na rynku

lokalnym stosują środki lokalnego zasięgu

• Firmy o zasięgu ogólnokrajowym czy

międzynarodowym korzystają ze środków
masowego przekazu o największym zasięgu
oraz kampanie reklamowe i sponsoring przy
okazji imprez sportowych, kulturalnych czy
politycznych.

KONKURENCJA ZA POMOCĄ USŁUG

TOWARZYSZĄCYCH SPRZEDAśY

Wykorzystuje takie narzędzia jak:
• szybkość i forma dostaw,
• długotrwałe i dogodne kredyty,
• zakres i formy obsługi klientów i serwis,
• okres i zakres gwarancji
• świadczenia dodatkowe, tj. transport,

montaŜ;

• formy sprzedaŜy wiązanej (pakiety)
• upominki towarzyszące i konkursy dla

klientów

KONKURENCJA ZMIANAMI JAKOŚCIOWYMI

• Oznacza poszukiwanie lepszych cech

uŜytkowych przy jednoczesnym podnoszeniu

jakości potwierdzona róŜnego rodzaju

certyfikatami i znakami jakości.

KONKURENCJA RÓśNORODNOŚCIĄ CECH

PRODUKTÓW

• Pozwala na indywidualizacje produktu, stad

producenci starają się róŜnicować produkt pod

względem cech uŜytkowych (smak, zapach),

dodatkowych oznaczeń, form opakowania,

dostosowanie się do indywidualnych gustów i

upodobań czy wymogów ekologicznych w

całym cyklu przygotowania, tworzenia,

dystrybucji i uŜytkowania produktu.!

KONKURENCJA ZNAKAMI I MARKĄ FABRYCZNĄ

• Znak lub marka (nazwa) łączona IMAGE

produktem czy przedsiębiorstwem moŜe być

poświadczeniem odpowiedniego poziomu

jakości produktu. Konkurencja taka ma

olbrzymi wpływ na klientów zachowujących się

nietradycyjnymi motywami np. efekt

snobizmu, prestiŜowy).

KONKURENCJA IMAGE FIRMY

•

Image

Image oznacza złoŜony, kształtowany pod

wpływem wielu czynników obraz firmy na

rynku. Obraz ten pozwala osiągać przewagę w

stosunku do swoich konkurentów i przywiązać

grupę konsumentów, tworząc niszę

monopolistyczną w przestrzeni konsumpcji.

ROLA KONKURENCJI

• Uznawana jest za najbardziej naturalny

atrybut orientacji rynkowej i

przedsiębiorczości na rynku.

• Gwarantuje prawidłową alokacje zasobów

ekonomicznych i odpowiedni poziom

efektywności gospodarowania

• Wymusza ekonomiczną efektywność w

działaniu podmiotów gospodarczych oraz

optymalną alokacje rzadkich zasobów

gospodarczych.

• Jest podstawowym warunkiem ochrony

interesów konsumentów.

• Daje moŜliwość koordynacji decyzji

gospodarstw domowych i przedsiębiorstw,

stanowiąc tym samym podstawę najlepszych

wyborów w ramach posiadanych ograniczeń.

CENA A KONKURENCJA

Szczególnym elementem systemu

rynkowego jest CENA, która to stanowi
podstawę wyborów dokonywanych
na rynku przez podmioty gospodarcze
i dotyczy ona zarówno

–cen dóbr i usług konsumpcyjnych
–jak i cen czynników produkcji.

USTALANIE CEN

–

W gospodarce konkurencyjnej

ceny ustalane są jako wypadkowa

oddziaływania sił popytu i podaŜy.

– Jeśli zaś rynek nie spełnia warunków

swobodnej konkurencji to ceny mogą być
modyfikowane przez czynniki zewnętrzne
np. cena minimalna lub maksymalna,
dotacje dla producentów lub
konsumentów, albo tez podatek.

System cen

SYSTEM CEN

SYSTEM CEN to ogół kształtujących się na

rynku cen produktów i usług oraz relacji
miedzy cenami towarów.

FUNKCJE SYSTEMU CEN:

•

Informacyjna

Informacyjna –

––

– cena jest lub powinna

być informacją o rzadkości dóbr i
czynników produkcji;

•

Obrachunkowa

Obrachunkowa –

––

– jest podstawowym

parametrem wykorzystywanym w
mikroekonomicznym rachunku *
prowadzonym przez podmioty rynkowe;;;;

FUNKCJE SYSTEMU CEN (2):

•

Alokacyjna

mikroekonomiczna

mikroekonomiczna –

––

– cena

informuje producentów i konsumentów czy
dokonana przez nich alokacja posiadanych
zasobów ekonomicznych np. dochodów jest
optymalna;

•

Alokacyjna

makroekonomiczna

makroekonomiczna –

––

– ceny

sygnalizują podmiotom gospodarczym, jakie są
poŜądane kierunki przepływu zasobów
ekonomicznych w skali rynków i gospodarki;

•

Motywacyjna

Motywacyjna –

––

– ceny stanowią bodziec do

podejmowania lub rozszerzania działalności
gospodarczej albo do zmniejszania lub
zaniechania działalności gospodarczej;

CENA JAKO NIEZBĘDNY ELEMENT

RACHUNKU EKONOMICZNEGO

• Rachunek ekonomiczny

Rachunek ekonomiczny

Rachunek ekonomiczny to zespół
metod i narzędzi oraz towarzyszących
im kryteriów, przy pomocy którego
moŜna określić efektywność
(ekonomiczność) podejmowanych
przedsięwzięć gospodarczych,
czy szerzej gospodarowania na poziomie
mikroekonomicznym (rachunek
mikroekonomiczny) i makroekonomiczny
(rachunek makroekonomiczny).

Rachunek ekonomiczny a ceny (2)

• Cecha takiego rachunku

Cecha takiego rachunku

Cecha takiego rachunku jest rezygnacja z
wymiaru politycznego i ideologicznego na rzecz
wymiaru ekonomicznego, ale jego wykorzystanie
jest moŜliwe przy spełnieniu trzech warunków,
które zaleŜą od cen i wykorzystywania pieniądza
tj.:

– efekty i nakłady musza być mierzalne
– przy pomiarze musza być wykorzystywane

porównywalne jednostki miary

– istnieje jednoznaczne kryterium wyboru.

• W/w cechy spełnione są gdy wykorzystujemy

pomiar za pomocą

pieniądza

pieniądza oraz

system cen

system cen,

zaś kryterium wyboru zapewnia oparta na
zasadzie racjonalnego gospodarowania ogólna
zasada optymalizacji.

DYSKRYMINACJA CENOWA

DYSKRYMINACJA CENOWA => zjawisko

występujące na rynkach, które nie

charakteryzują się wysokim poziomem

konkurencji, a gdzie działają podmioty

na tyle duŜe, by wpływać na sytuacje
rynkową.

Sytuacja to występuje na niektórych

rynkach oligopolu lub monopolu pełnego,

gdzie dokonuje się podziału rynku na
segmenty charakteryzujące się róŜną

reakcją nabywców na cenę. Oznacza to,

Ŝe w poszczególnych segmentach
występuje róŜna Edp.

Trzy rodzaje dyskryminacji cenowej:

• Dyskryminacja cenowa pierwszego stopnia

Dyskryminacja cenowa pierwszego stopnia

Dyskryminacja cenowa pierwszego stopnia
=>

=> polega na sprzedawaniu poszczególnych
jednostek produktu po najwyŜszej moŜliwej
do uzyskania cenie;

• Dyskryminacja cenowa drugiego stopnia

Dyskryminacja cenowa drugiego stopnia

Dyskryminacja cenowa drugiego stopnia
=>

=> polega na uzaleŜnieniu ceny od ilości
nabywanych jednostek produktu (np. rabat
hurtowy);

• Dyskryminacja cenowa trzeciego stopnia

Dyskryminacja cenowa trzeciego stopnia

Dyskryminacja cenowa trzeciego stopnia
=>

=> opiera się na strategii róŜnicowania cen
w stosunku do określonej grupy nabywców;

Konkurencja a

współczesne gospodarki

KONIEC