background image

V. 

Organy państwa w stosunkach międzynarodowych. 

 

Reprezentacja państwa. Przedmiotem prawnomiędzynarodowego uregulowania jest sfera reprezentacji państw 

– kto i na jakich zasadach może wyrażać wolę państwa w stosunkach zewnętrznych.  
 

Art. 7 pkt 2 

Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 1969r.Ś 

"2.  Ze względu  na  ich  funkcje i bez  potrzeby  przedkładania  pełnomocnictw,  następujące osoby uważa się  za 

reprezentujące swoje państwoŚ 

a)  głowy  państw,  szefów  rządów  i  ministrów  spraw  zagranicznych  –  dla  dokonania  wszelkich  czynno ci 

związanych z zawarciem traktatuś 

b) szefów misji dyplomatycznych dla przyjęcia tekstu traktatu między państwem wysyłającym a przyjmującymś 

c) przedstawicieli akredytowanych przez państwa bądź na konferencji międzynarodowej, bądź przy organizacji 

międzynarodowej  lub  przy  jednym  z  jej  organów  –  dla  przyjęcia  tekstu  traktatu  na  tej  konferencji,  w  tej 
organizacji lub w tym organie". 
 

Art. 13 regulaminu Rady BezpieczeństwaŚ "(…) szef rządu lub minister spraw zagranicznych każdego 

członka Rady Bezpieczeństwa jest uprawniony do zasiadania w Radzie bez przedstawiania pełnomocnictw". 
 

Organy państwowe występujące w stosunkach międzynarodowych dzieli się naŚ 

a)  organy  wewnętrzne  –  mają  swoją  siedzibę  na  terytorium  państwa  –  głowa państwa,  parlament,  rząd  i szef 

rządu, minister spraw zagranicznych i minister współpracy gospodarczej z zagranicą  – organy konstytucyjne; 
obok nich organy konwencyjne specjalne 

– powołane na mocy umów międzynarodowych i ustaw. 

b) organy zewnętrzne – mają swoją siedzibę poza granicami państw – przedstawicielstwa dyplomatyczne stałe i 

doraźne,  przedstawicielstwa  handlowe,  przedstawicielstwa  przy  organizacjach  międzynarodowych,  misje 

wojskowe i urzędy konsularne. 
 

1. Organy wewnętrzne. 
 

Głowa państwa – najwyższy organ władzy państwowej mający szczególną pozycję i znaczenie w stosunkach 

międzynarodowych.  Konstytucja  może  przyznawać  rozległe  i  ważkie  kompetencje  w  kształtowaniu  i 

prowadzeniu  polityki  zagranicznej,  może  też  jej  rolę  sprowadzić  wyłącznie  do  funkcji  reprezentacyjnej  i 
ceremonialnej.  
 

Pozycja głowy państwa w stosunkach międzynarodowych okre lana jest według norm zwyczajowych 

tzw.  ius  representationis  omnimodae, 

czyli  nieograniczonego,  pełnego  prawa  reprezentowania  państwa  w 

stosunkach zewnętrznych oraz zespołu immunitetów składających się na "immunitet suwerena". 
 

Uprawnienia głowy państwa: 

1) wysyłanie i przyjmowanie przedstawicieli dyplomatycznych 

2) zawieranie umów międzynarodowych bez potrzeby wykazywania się pełnomocnictwami 

3) ogłaszanie stanu wojny i pokoju 

4) formalne podpisywanie niektórych dokumentówŚ  
 

a) listów uwierzytelniających i odwołujących  

 

b) pełnomocnictw dla zawarcia umowy 

 

c) dokumentów ratyfikacyjnych lub przystąpienia 

5) ogłaszanie deklaracji przygotowanych przez rząd. 
 

W Polsce zgodnie z Art. 133 Konstytucji prezydent: 

1) ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe 

2)  mianuje  i  odwołuje  pełnomocnych  przedstawicieli  RP  w  innych  państwach  i  przy  organizacjach 

międzynarodowych 

3) przyjmuje listy uwierzytelniające akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i 

organizacji międzynarodowych 

4) w zakresie polityki zagranicznej współdziała z Prezesem Rady Ministrów i wła ciwym ministrem 

5)  "stoi  na  straży  suwerenno ci  i  bezpieczeństwa  państwa  oraz  nienaruszalno ci  i  niepodzielno ci  jego 
terytorium" (art. 126). 
 

Przywileje  i  immunitety  głowy  państwa  -    mają  mu  nieskrępowane  reprezentowanie  i  funkcjonowanie  w 

charakterze organu państwa, stąd trwają one tak długo, jak długo sprawowany jest ten najwyższy urząd.  
 

Na terytor

ium obcym szef państwa, je li nie podróżuje incognito

1)  nie  podlega  jurysdykcji  karnej,  administracyjnej  i  miejscowej  w  sprawach  cywilnych  (z  pewnymi 
ograniczeniami) 

2) rozciągają się na jego rodzinę i ze względów kurtuazyjnych korzystają z nich osoby towarzyszące ( wita) 

3) jest bezwzględnie nietykalny (wszelkie czyny skierowane przeciwko niemu zagrożone są zaostrzoną sankcją 

karną) 

background image

4) przywilej nietykalno ci rozciąga się na rezydencję, pojazdy,  rodki lokomocji i korespondencję 

5) podlega szczególnej ochronie przed zniesławieniem i atakami na jej cze ć – prawo międzynarodowe zakazuje 

uprawianie tzw. propagandy dyfamacyjnej wymierzonej przeciw szefom państw. 
 

Obowiązuje zasada odpowiedzialno ci szefów państw za zbrodnie i przestępstwa międzynarodowe. 

 
Parlament 

–  nie  tylko  na  bieżąco  kontroluje  sposób  prowadzenia  polityki  zagranicznej,  ale  jest  istotnym 

czynnikiem  w  jej  stanowieniu  i  okre laniu  jej  kierunków.  W  większo ci  konstytucji  parlament  decyduje 

bezpo rednio  lub  po rednio  –  poprzez  swoją  zgodę  –  o  ogłoszeniu  stanu  wojny.  Udział  w  realizacji  polityki 
zagranicznej 

– kontakty między parlamentamiś wymiana wizytś posłowie, senatorowie składają oficjalne wizyty 

i prowadzą bezpo rednie rozmowy rokowania z rządami i szefami egzekutywy innych państw.  
 

Rząd i szef rządu (premier). W Polsce zgodnie z art. 146 ust. 1 Konstytucji RP z 1997r. Rada MinistrówŚ 

1) prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną RP 

2)  sprawuje  ogólne  kierownictwo  w  dziedzinie  stosunków  z  innymi  państwami  i  organizacjami 

międzynarodowymi 
3) 

zawiera umowy wymagające ratyfikacji 

4) zatwierdza i wypowiada inne umowy międzynarodowe 
 

Organizacje  międzynarodowe  dzielą się  na  rządowe  i pozarządowe,  ale członkami nie  są  rządy, lecz 

państwa. 
 

Pracami rządu kieruje szef rządu – premier, nazywany również prezesem czy przewodniczącym rady 

ministrówŚ 

1) przysługuje mu prawo zawierania umów międzynarodowych 

2) prowadzenia rokowań 

3) o wiadczenia woli państwa bez specjalnych pełnomocnictw 

4) jego o wiadczenia wiążą państwo 
5) przyjmuje obcych przedstawicieli dyplomatycznych 

6)  wystawia  pełnomocnictwa,  przeważnie  z  kontrasygnatą  ministra  spraw  zagranicznych,  przedstawicielom 

państwa w organach i organizacjach międzynarodowych oraz delegatom na konwencje międzynarodowe. 
 

Spotkanie szefów państw i rządów, a także przywódców partii do załatwienia ważniejszych problemów 

– spotkania na szczycie.   
 
Minister spraw zagranicznych:
 

1) reprezentuje państwo w stosunkach międzynarodowych 

2) może prowadzić rokowania dwustronne i wielostronne  

3) może podpisywać umowy bez okazywania specjalnych pełnomocnictw 

4) jego o wiadczenia pisemne i ustne są wiążące dla państwa 

5) utrzymuje stały kontakt z obcymi przedstawicielami dyplomatycznymi 

6) wszystkie sprawy urzędowe z państwem przyjmującym, poruczone misji przez państwo wysyłające, powinny 

być załatwiane z minister spraw zagranicznych państwa przyjmującego lub za jego po rednictwem 

7) bierze udział w składaniu listów uwierzytelniających 

8) uczestniczy w przyjmowaniu delegacji rządowych i państwowych 
9) towarzyszy g

łowie państwa i premierowi w czasie oficjalnych wizyt składanych za granicą 

10) powołuje własnych i przyjmuje obcych charges d'affaires  

11) mianuje misjeŚ radców, sekretarzy, attache 

12) wystawia listy uwierzytelniające charges d'affaires 
13) kontrasygnuj

e listy uwierzytelniające wystawiane dyplomatom wyższych rang przez głowę państwa 

14) może wystawiać listy komisyjne własnym i udzielać exequatur obcym konsulom 

15)  udziela  zezwolenia  na  opublikowanie  umów  w  kwestiach  prawnomiędzynarodowych  dotyczących  m.in. 

immunitetów. 
 

Nowo mianowany minister po objęciu urzędu zawiadamia o tym korpus dyplomatyczny we własnym 

kraju oraz za po rednictwem swych placówek notyfikuje ten fakt urzędom innych państw. W zasadzie minister 
korzysta  co  najmniej  z  tych  samych  przywil

ejów  i  immunitetów  co  przedstawiciel  dyplomatyczny,  a 

protokolarnie jego ranga odpowiada co najmniej ambasadorowi. 
 
Ministerstwo spraw zagranicznych: 

1) prowadzi cało ć polityki zagranicznej państwa 

2) utrzymuje kontakt z obcymi placówkami dyplomatycznymi i konsularnymi 

3) kieruje pracą własnych placówek konsularnych i dyplomatycznych 

4) spoczywa na nim obowiązek ochrony interesów własnego państwa i jego obywateli 

5) koordynacja działalno ci zagranicznej innych centralnych urzędów.  

background image

 

Składa się z reguły z trzech rodzajów departamentówŚ  

1) terytorialnych 

– prowadzą i koordynują bieżącą politykę zagraniczną wobec okre lonych grup krajów 

2)  funkcjonalnych 

–  zajmują  się  pewnymi  wydzielonymi  zagadnieniamiŚ  np.  sprawami  konsularnymi, 

naukowymi itp. 
3)  administracyjnych  (administracyjno-

usługowych)  –  o  charakterze  pomocniczym  –  gabinet  ministra,  kadry 

łączno ci itp. 
 

Minister wła ciwy do spraw zagranicznych kieruje działalno cią ministerstwa przy pomocy sekretarza 

stanu,  podsekretarzy  stanu  o

raz  gabinetu  politycznego  ministra.  W  czasie  jego  nieobecno ci  obowiązki  pełni 

sekretarz stanu 

– używa wtedy tytułu kierownika ministerstwa spraw zagranicznych.  

 

Minister właściwy do spraw gospodarki posiada następujące zadaniaŚ 

1) koordynacja działań w zakresie współpracy gospodarczej z zagranicą 

2)  kontrola  obrotu  z  zagranicą  towarami  i  technologiami  w  związku  z  porozumieniami  i  zobowiązaniami 

międzynarodow. 

3) podejmowania i rozwijanie działań na rzecz dostępu do rynków zagranicznych dla polskich towarów, usług i 

kapitału 

4) promocja polskiej gospodarki za granicą 

5) współpraca z wła ciwymi organizacjami 

6) tworzenie i utrzymywanie placówek ekonomiczno-handlowych za granicą 
 

W  celu  ich  realizacji  współdziała  z  Rządowym  Centrum  Studiów  Strategicznych,  organami 

administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz innymi państwowymi osobami prawnymi. 
 

2. Organy zewnętrzne. 
 

Stałe  przedstawicielstwa  dyplomatyczne  –  główny  instrument  realizacji  stosunków  dwustronnych.  Są  to 

urzędy jednoosobowe, akredytowane przy głowie państwa pobytu, maja charakter przedstawicielski, korzystają z 

przywilejów  i  immunitetów  dyplomatycznych,  stale  przebywają  w  państwie  pobytu.  Podstawą  regulacji  – 

Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 1961r.  
 
Misje  specjalne
  (misje  ad  hoc

–  doraźne  delegacje  lub  przedstawiciele  wysyłani  w  celu  załatwienia 

okre lonych spraw. Wyróżnia się misjeŚ  

1) na których czele stojąŚ głowy państw, szefowie rządów, czy ministrowie spraw zagranicznych 

2) kierowane przez ambasadorów czy posłów. 
 

Cele misji mogą by挠

1) polityczne: 
 

a) prowadzenie rokowań i załatwianie spraw spornych 

 

b) omawianie stanu i perspektyw rozwoju stosunków dwustronnych 

 

c) negocjowanie i podpisywanie deklaracji i umów międzynarodowych 

2)  ceremonialne  - 

udział  w  uroczysto ciach  związanych  z  objęciem  stanowiska  prezydenta,  koronacjach, 

pogrzebach i innych uroczysto ciach o charakterze urzędowym 
3) techniczne - 

mające na celu rozwiązanie lub uzgodnienie różnorakich problemów specjalistycznych 

4) osobną grupę stanowią misje specjalne wysyłane na konferencje międzynarodowe. 
 

Niekiedy,  jak  w  przypadku  ambasadorów  "wędrujących"  (ambasador-at-large),  jedna  osoba  jest 

wysyłana w celu przedstawienia stanowiska lub zbadania opinii innych rządów do kilku krajów. 
 

Wysłanie misji następuje w wyniku uzgodnienia między zainteresowanymi stronami.  

 
Przedstawicielstwa handlowe
 

mają następujące zadaniaŚ 

1) reprezentacja interesów państwa w dziedzinie handlu zagranicznego 

2) działanie na rzecz rozwijania stosunków gospodarczych 
3) badanie sytuacji ekonomicznej kraju pobytu 

4) odnotowują ruch cen i zmiany kursów 

5) uczestniczą w przygotowywaniu umów z zakresu międzynarodowych stosunków ekonomicznych 

6) udzielają pomocy przedsiębiorstwom handlu zagranicznego w ich działalno ci 

7) dokonują oceny tej działalno ci 
 

Polska nie posiada biur radców handlowychś istnieją wydziały ekonomiczno-handlowe jako integralna 

czę ć ambasadś na czele stoją radcy lub attacheshandlowi. Istnieją też sekcje i wydziały handlowe w konsulatach 
RP. 
 
Przedstawicielstwa przy 

organizacjach międzynarodowych mają następujące celeŚ 

1) utrzymywanie stałego kontaktu z sekretarzem organizacji 

http://notatek.pl/organy-panstwa-w-stosunkach-miedzynarodowych
-wyklad?notatka