mgr Joanna Owczarek
Katedra Ubezpieczena Społecznego
SGH
Komisja Nadzoru Finansowego
Dlaczego potrzebny jest nadzór?
Zadaniem nadzoru jest ochrona interesów osób ubezpieczonych ponieważ:
•
istnieje nierówność pozycji ubezpieczyciela i ubezpieczonego ze względu na prawnie
skomplikowany i przyrzeczeniowy charakter umowy ubezpieczenia,
•
zakładowi ubezpieczeń zagrażają ryzyka wynikające z odwróconego cyklu produkcji
(ochrona rynku ubezpieczeniowego przez zapewnienie bezpieczeństwa),
•
występuje asymetria informacji.
Kto i na jakiej podstawie nadzoruje?
•
Do 1995 roku - czynności nadzorcze wykonywane były przez Ministra Finansów
•
1995 - 2002 - Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń (PUNU)
•
2002 – wrzesień 2006 - Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
(KNUiFE)
•
wrzesień 2006 – obecnie – Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)
KNF powstała 19 września 2006 r. na mocy ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad
rynkiem finansowym (Dz.U. Nr 157, poz. 1119).
Skład Komisji
- przewodniczący powoływany przez Prezesa Rady Ministrów na 5-letnią kadencję,
- 2 zastępcy przewodniczącego powoływani i odwoływani przez Prezesa Rady Ministrów na
wniosek Przewodniczącego,
- członkowie Komisji:
- minister właściwy do spraw instytucji finansowych albo jego przedstawiciel,
- minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego albo jego przedstawiciel,
- Prezes Narodowego Banku Polskiego albo delegowany przez niego Wiceprezes
Narodowego Banku Polskiego,
- Przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Celem organu nadzoru jest zapewnienie:
1) prawidłowego funkcjonowania tego rynku,
2) jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości,
3) zaufania do rynku finansowego, a także
4) zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku.
Kto jest nadzorowany?
•
zakłady ubezpieczeń,
•
brokerzy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni,
•
agenci.
Nadzór chroni interesy konsumentów usług ubezpieczeniowych:
ubezpieczających,
ubezpieczonych,
uposażonych,
uprawnionych z umów ubezpieczenia.
Nadzór polega na:
wydawaniu zezwoleń na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej,
wydawaniu zezwoleń na prowadzenie działalności brokerskiej i agencyjnej,
kontroli prowadzenia działalności przez zakłady ubezpieczeń i brokerów,
podejmowaniu działań mających na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania
rynku i ochronę ubezpieczonych,
podejmowaniu innych działań przewidzianych przepisami o działalności
ubezpieczeniowej.
Koncepcje nadzoru
•
publikacyjny – obowiązek publikowania sprawozdań,
•
normatywny (koncesyjny) – określenie warunków rozpoczynania działalności zakładów
ubezpieczeń oraz towarzystw emerytalnych,
•
materialny (finansowy) – kontrola warunków prawnych oraz bezpośrednia kontrola pod
względem prawnym, ekonomicznym i operacyjnym.
Jaki jest nadzór w Polsce?
1) prewencyjny - określone wymagania, aby uzyskać zezwolenie, już na
początku
eliminuje się podmioty, które nie spełniają warunków podjęcia działalności,
2) ciągły – kontrola podmiotów przez cały okres ich istnienia,
3) periodyczny – ocena i analiza po zakończeniu okresu sprawozdawczego
4) administracyjny – dokonywany przez organ administracji centralnej,
5) aktywny – nadzór może wymuszać określone działania.
Uprawnienia nadzoru:
•
kontrola działalności i stanu majątkowego zakładu ubezpieczeń,
•
wydawanie zaleceń w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowania
działalności zakładu do obowiązujących przepisów, a w razie niezastosowania się do nich:
–
kary pieniężne nakładane na członków zarządu lub prokurentów,
–
kary pieniężne nakładane na zakład,
–
wystąpienie z wnioskiem o odwołanie członka zarządu lub prokurenta,wystąpienie o
zawieszenie w czynnościach członków zarządu lub prokurentów,
•
żądanie zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy i wydelegowanie
własnego przedstawiciela do udziału w walnym zgromadzeniu,
•
kontrola działalności i stanu majątkowego podmiotów prowadzących działalność
brokerską.
Finansowanie działalności urzędu nadzoru
Działalność KNF w zakresie nadzoru nad rynkiem ubezpieczeniowym jest finansowana ze
składek odprowadzanych przez zakłady ubezpieczeń (ustalony procent zbioru składki brutto),
A zatem urząd nadzoru jest finansowany przez nadzorowanych!
Rzecznik Ubezpieczonych
Cel działalności Rzecznika
Rzecznik Ubezpieczonych reprezentuje interesy:
•
ubezpieczających,
•
ubezpieczonych,
•
uposażonych (uprawnionych z umów ubezpieczenia),
•
członków funduszy emerytalnych,
•
uczestników PPE.
Zakres podejmowanych czynności
•
reprezentowanie i ochrona konsumenckich interesów ubezpieczonych i uprawnionych z
umów ubezpieczenia,
•
reprezentowanie i ochrona interesów członków otwartych funduszy emerytalnych,
•
reprezentowanie i ochrona interesów uczestników pracowniczych programów
emerytalnych,
•
opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących ubezpieczeń, funduszy emerytalnych i
pracowniczych programów emerytalnych,
•
informowanie organu nadzoru o dostrzeżonych nieprawidłowościach w działalności
zakładów ubezpieczeń, funduszy emerytalnych i pracowniczych programów emerytalnych,
•
inicjowanie i prowadzenie działalności edukacyjno-informacyjnej
•
stwarzanie możliwości polubownego rozstrzygania sporów
Powołanie Rzecznika Ubezpieczonych
Rzecznika Ubezpieczonych powołuje Prezes Rady Ministrów na wspólny wniosek ministra
właściwego do spraw instytucji finansowych i ministra właściwego do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Kadencja rzecznika ubezpieczonych trwa 4 lata. Rzecznik Ubezpieczonych powołuję na okres
swojej kadencji Radę Ubezpieczonych jako organ opiniodawczo-doradczy.
Podejmowanie czynności
Rzecznik Ubezpieczonych podejmuje czynności z urzędu lub na wniosek ubezpieczonego.
Po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wystąpieniem może:
•
podjąć czynność,
•
wskazać ubezpieczonemu przysługujące mu prawa i środki działania,
•
przekazać sprawę według właściwości,
•
nie podjąć działania, podając uzasadnienie.
Zakres kompetencji
Rzecznik Ubezpieczonych może występować w sprawach :
•
indywidualnych (wyłącznie na wniosek osoby),
•
ogólnych warunków ubezpieczenia, które są niekorzystne dla ubezpieczonych,
•
wewnętrznych regulacji zakładów ubezpieczeń i towarzystw emerytalnych, które są
niekorzystne dla ubezpieczonych,
•
nieprawidłowej obsługi podmiotów, również agentów i brokerów,
•
ubezpieczeń obowiązkowych w kwestii zmiany przepisów (wystąpienie do Ministra
Finansów),
•
przeprowadzać badania dotyczące sytuacji na rynku ubezpieczeniowych i emerytalnym.
Ubezpieczeniowy Samorząd Gospodarczy
Polska Izba Ubezpieczeń jest organizacją ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego
powstałą na mocy ustawy w 1990 roku.
Od 1995 roku przynależność do Izby jest obowiązkowa.
Podstawowym celem PIU jest:
•
reprezentowanie i podejmowanie działań w celu ochrony wspólnych interesów członków Izby,
•
współdziałanie w zapobieganiu zagrożeniom rynku ubezpieczeń,
•
kształtowanie, upowszechnianie i czuwanie nad przestrzeganiem zasad uczciwej konkurencji i
zasad etyki w działalności ubezpieczeniowej.
Zadania Izby
reprezentowanie członków Izby wobec organów władzy publicznej;
wyrażanie opinii o projektach aktów prawnych;
współdziałanie z organizacjami krajowymi i zagranicznymi w zakresie ubezpieczeń;
inicjowanie i wykonywanie działalności edukacyjnej i informacyjnej w dziedzinie
ubezpieczeń;
pozyskiwanie, gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji o funkcjonowaniu
rynków ubezpieczeniowych w kraju i za granicą, opracowywanie analiz i prognoz oraz
wydawanie biuletynu Izby;
tworzenie i wykonywanie informatycznych baz danych w zakresie statystyki
ubezpieczeniowej;
stwarzanie możliwości polubownego rozstrzygania sporów między członkami Izby.
Organami Izby są:
- Walne Zgromadzenie PIU (zebranie przedstawicieli zakładów),
- Zarząd PIU,
- Komisja Rewizyjna PIU.
Kadencja Zarządu i Komisji Rewizyjnej nie może być dłuższa niż 4 lata.
Majątek Izby powstaje ze:
- składek członkowskich,
- dotacji, darowizn, spadków, zapisów,
- dochodów z majątku Izby oraz
- dochodów z działalności gospodarczej.