Bałtyk nazywany jest morzem śródziemnym północnej Europy, ponieważ ze wszystkich stron jest otoczony 
lądem, a z Morzem Północnym łączy go jedynie kilka płytkich cieśnin. Położone jest w północnej strefie klimatu 
umiarkowanego. Oba morza leżą na tym samym szelfie kontynentalnym. 

  rozciągłość południkowa – ok. 1300 km  
  rozciągłość równoleżnikowa najszersza (przez Zatokę Fińską) – ok. 600 km  
  rozciągłość równoleżnikowa najwęższa (przez Zatokę Botnicką) – 100 km  
  rozciągłość równoleżnikowa poniżej Gotlandii – ok. 250 km  

 

FAZY ROZWOJU BAŁTYKU 

 

1.  Bałtyckie Jezioro Lodowe w początkowej fazie rozwoju, ok. 13 tys. lat temu.  

 

2.  Bałtyckie Jezioro Lodowe w końcowej fazie rozwoju ok. 10,3 tys. lat temu.  

 

3.  Morze Yoldiowe ok. 10 tys. lat temu 

 

4.  Jezioro Ancylusowe ok. 9,2 tys. lat temu 

 

5.  Morze Litorynowe ok. 7.5 tys.lat temu 

 

6.  Morze Bałtyckie dzisiaj 

 

LINIA BRZEGOWA: 

Brzegi Bałtyku kształtowały się pod wpływem ruchu wody morskiej, zależnie od swojej budowy 

geologicznej. Na wybrzeżach Szwecji, Finlandii w związku z działalnością niszczącą lądolodu powstało 
wybrzeże fiordowo-szkierowe. Wybrzeża Skandynawskie są skaliste, wysokie. Południowe wybrzeże Bałtyku, 
Polskie określa się jako mierzejowo-zalewowe (budowane przez morze, tereny nisko położone są zalewane) z 
mierzejami - Wiślaną, Helską, Kurońską. Południowe wybrzeża Bałtyku są w przeważającym stopniu niskie i 
piaszczyste – typ wydmowy w miejscach gdzie występują niskie obszary pradolinie, często zabagnione. Na 
południu występują też wybrzeża klifowe(morze niszczy wysoki brzeg - Wyspa Wolin, Gdynia, Jastrzębia Góra, 
Estonia)w miejscach, gdzie morze podchodzi do wysoczyzny morenowej (z przewagą glin, głazów). 

 

Wyspy  

 

Fionia

 

 

Zelandia

 

 

Lolland

 

 

Falster

 

 

Bornholm

 

 

Rugia

 

 

Gotlandia

 

 

Olandia

 

 

Sarema

 

 

Hiuma i inne u brzegów Estonii (Vormsi, Muhu)  

 

 

Wyspy Alandzkie

 

 

 Pojedyncze wyspy w zatoce botnickiej (Hormon, Angeson, Vallgrund, Hailuoto). 

 

Półwyspy  

  Mierzeja Kurońska 
  Mierzeja Wiślana 
  Fischland-Darß-Zingst 
  Mierzeja Helska 

Zatoki  

  Zatoka Fińska  
  Zatoka Ryska 
  Zatoka Pomorska 
  Zatoka Gdańska  
  Zatoka Botnicka  
  Zatoka Kilońska 
 

Zatoka Narewka

 

 

Zatoka Meklemburska

 

 

Zatoka Liońską 

 

 

Zatoka Hanu.

 

Zalewy  

  Zalew Szczeciński  
  Zalew Wiślany  
  Zalew Kuroński  

 

UKSZTAŁTOWANIE DNA 

Głębie  

 

Jama Landsort (459 m)

 

 

Głębia Gotlandzka 

 

 

Głębia Gdańska (113 m)

 

   

Głębia Arkońska

 

 

Głębia Bornholmska

 

Płycizny  

 

Ławica

 Słupska 

  Ławica Bornholmska  
  Ławica Odrzańska 

TEMPRERATURA WÓD  

Bałtyk jest 

morzem

 chłodnym. Temperatura jest uzależniona od położenia-szerokości geograficznej, oraz od 

stopnia  zasolenia  wody  (i  tak  woda  słabo  zasolona  szybciej  zamarza).  Temperatura  w  wodach  południowej 

części  Bałtyku  wynosi  od  0°C  (zima)  do  18°C  (  lato),  natomiast  średnio  w  zatokach  aż  +22°C.  Wody  Zatoki 
Botnickiej oraz Fińskiej zamarzają w zimie. Wody północnego morza wkraczają w rejon koła polarnego Bałtyk 
był już cały skuty lodem , w latach: 1326,1459,1658 Ale ostatnio zamarza tylko północna część. Jest to związane 
ze zmianami klimatycznymi, oraz ruchliwością morza, każdego roku płynie po jego wodach około 7000 statków, 
poza tym do Bałtyku dostają się liczne ciepłe wody z dużych miast, dlatego woda również nie zamarza , do tego 
jeszcze człowiek wykorzystuje lodołamacze, nie pozwalając morzu zamarznąć.  

 

FAUNA I FLORA  

Fauna Bałtyku 



 

ryby  

o  flądra  
o  dorsz  
o  makrela  
o  ciernik  
o  śledź  
o  łosoś  
o  stornia  
o  skarp (turbot)  
o  szprot  
o  tobiasz  
o  dobijak  
o  kur diabeł  
o  tasza  
o  iglicznia  
o  wężynka  
o  pocierniec  
o  trod wędrowna  
o  sieja pospolita  
o  babka czarna  
o  babka bycza (jako 

gatunek 
inwazyjny)  

o  babka mała  
o  belona  
o  węgorz  
o  witlinek  
o  sandacz  
o  koleo pospolity  



 

ssaki  

o  foka szara  
o  nerpa (foka 

obrączkowana)  

o  foka pospolita  
o  morświn  



 

jamochłony  

o  chełbia modra  
o  bełtwa festonowa  
o  ukwiał tęgoczułki  
o  ukwiałek arkooski  
o  piórówka świecąca  



 

żachwy  

o  dendrodoa  



 

strzałki  

o  strzałka bałtycka  
o  strzałka mała  



 

szkarłupnie  

o  rozgwiazda 

czerwona  

o  wężowidło białawe  



 

mięczaki  

o  rogowiec bałtycki  
o  rogowiec wapienny  
o  małgiew piaskołaz  
o  cyprina islandzka  
o  astarta północna  
o  astarta zachodnia  
o  omułek jadalny  
o  sercówka pospolita  
o  sercówka drobna  
o  pobrzeżka  
o  wodożytka  
o  rozdepka  
o  błotniarka bałtycka  



 

skorupiaki  

o  pąkla  
o  krewetka 

elegancka 
(atlantycka)  

o  pośródek pospolity  
o  krab 

wełnistoszczypcy  

o  krab brzegowy  
o  krabik amerykaoski  
o  pustelnik 

bernardyn  

o  krewetka bałtycka  
o  podwój wielki  
o  podwoik  
o  ligia oceaniczna 

(psotówka)  

o  stulnik  
o  garnela  
o  zmieraczek 

plażowy  

o  kiełż bałtycki  
o  lasonogi  
o  bełkaczek pospolity  

Flora Bałtyku 

  Glony wielokomórkowe występują na płytkich wodach Bałtyku (do 30 

m

). 

 

glony wielokomórkowe

  

 

sałata morska

  

 

listownica

  

 

morszczyn pęcherzykowaty

  

 
 

ZASOLENIE WÓD  

Ze względu na niskie zasolenie Bałtyk zalicza się do wód słonawych (mezohalinowych) i określa morzem 

półsłonym. Średnie zasolenie wynosi ok. 7 ‰. Na ogół waha się w granicach od 2 do 12‰, choć zimą zasolenie 
nie przekracza 0,78% w Zatoce Gdańskiej. W Kattegacie i Skagerraku wynosi ok. 20‰, w Bełtach i Zatoce 
Kilońskiej ok. 15–17‰, przy polskich wybrzeżach ok. 7‰, w Zatoce Puckiej spada do 6,2‰, w Zalewie 
Wiślanym tylko 1–3‰, w Zatoce Fińskiej i Botnickiej spada do 2‰. Stosunkowo duże różnice zasolenia w 
Bałtyku występują w kierunku pionowym. Słona woda jako cięższa opada ku dnu basenu. Na przykład w 
Basenie Bornholmskim przy powierzchni wynosi ok. 7,5‰ a przy dnie, na głębokości 100 m sięga aż 15–18‰. 

RUCHY WÓD MORSKICH 

Na Bałtyku są słabe ruchy wody morskiej, ponieważ fala pływowa z Morza Północnego, dochodzi 

tylko  do  płytkich  (  11  -  50  metrów  głębokości),  cieśnin  duńskich.  Wysokość 

pływów

  morskich  na 

morzu wynosi 40 cm w cieśninie Kattegat, ale już 10 cm ( Zatoka Kilońska) i w granicach 5 - 2 cm 
na południowym wybrzeżu Bałtyku. Jeśli idzie o fale spowodowane 

wiatrem

 to osiągają nawet d 3 

m.  Największe  takie  fale  Bałtyku  osiągały  (  w  czasie  sztormów  9  metrów  wysokości).  Bałtyk  to 

akwen

 burzliwy. 

  prądy morskie: 

  powierzchniowy  prąd  wód  słodkich  (inaczej  wody  opadowej),  który  płynie  w  kierunku 

zachodnim, 

  głębinowy prąd wód słonych, który przynosi bardzo słone wody morskie z basenu Morza 

Północnego, 

  dryfy , które wywołują tzw. 

potok

 rumowisk skalnych, zazwyczaj jest to 

piasek

 i powstanie 

mierzei (ale na wybrzeżu południowym). 

 

PROBLEMY ZANIECZYSZCZENIA  

Bałtyk jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie. W 1973 podpisano Konwencję Gdańską o 
rybołówstwie i ochronie żywych zasobów Bałtyku i Bełtów. W 1974 siedem państw nadbałtyckich (spośród 9) 
podpisało drugą Międzynarodową Konwencję Bałtycką w Helsinkach. Ciągle jednak Bałtyk pozostaje jednym z 
najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie.. 

  Przyczyny zanieczyszczenia 

  budowa rowów melioracyjnych 
  intensywne uprzemysłowienie  
  rozwój i powstawanie nowych miast  
  okoliczne ścieki i odpady  
  tysiące ton broni chemicznej m.in. pokłady gazu muszardowego (iperytu), tabunu innych 

trucizn zawierających m.in arsen zatopionej na dnie Bałtyku po II Wojnie Światowej  

  Skutki zanieczyszczenia  

  Morze Bałtyckie w ciągu XX wieku zmieniło swój charakter z oligotroficznego (o 

przejrzystych wodach) w mocno zeutrofizowane