1.Fazy porodu
progesteron warunkuje utrzmanie ciąży – znosi wrażliwość mięsni gładkich macicy na oksytocynę
przez hamowanie jej receptora (blok progesteronowy); produkuje go ciałko żółte (u klaczy i owcy
również łożysko)
Poród   jest   procesem   fizjologicznym,   podczas   którego   następuje   wydalenie   płodu   i   łożyska   z
organizmu matki. Sygnały do rozpoczecia porodu pochodza z organizmu płodu, towarzyszą temu
nastepujace procesy fizjologicze:
1)zakonczenie   dojrzałości   płodu,   2)charakterystyczne   zachowanie   samicy   –   poszukiwanie
ustronnego miejsca, ścielenie gniazda, 3)skurcze macicy, 4)otwracie kanału rodnego, 5)wydalenie
płodu, 6)wydalenie łożyska 7) zapoczątkowaie laktacji
czynnikiem   decydującym   o   rozpoczeciu   porodu   jest   osiągnieci   dojrzałości   płodowej   osi
regulacyjnej: podwzgórze – przysadka – kora nadnerczy (uszkodzenie któregokolwiek elementu
prowadzi do przenoszenia ciąży i śmierci matki i płodu, podanie adrenokortykotropiny -acth-lub
kortykosteroidów wywołuje przedwczesny poród) Podwzgórze płodu wydziela zwiększone ilości
CRH   (kortykoliberyny),   pobudzającej   wydzielanie   ACTH   w   przedniej   części   pryzsadki,   pod
wpływem   którego   wzrasta   wydzielanie   glikokortykosteroidów   w   korze   nadnerczy   płodu;   ich
zwiększone stężenie oddziałuje przez łożysko na organizm samicy. Nastepuje aktywacja enzymów
przekształcających   progesteron   w   estrogen.   Pod   wplywem   estrogenu   nastepuje   100x   wzrost
receptorów   dla   oksytocyny,   synteza   koneksyny   i   wzrost   liczby   połączen   typu   nexus   i   wzrost
pobudliwosci.   Pobudzają   także   wydzielanie   prostaglandyny   F2alfa   (powoduje   luteolizę   ciałka
żółtego). Oksytocyna – pobudza mięsniówkę macicy do skurczów. Relaksyna – wydzielana na dwa
dni   przed   porodem   do   krwi,   zwieksza   aktywnosc   enzymów   proteolitycznych   w   tkance   łącznej
macicy, co powoduje zmiany w jej spoistości i czyni ją bardziej podatną na rozciąganie. Prolaktyna
– bez wpływu na przebieg porodu, niezbędna do laktogenezy
Wspólne   działanie   estrogenów,   oksytocyny,   relaksyny,   PGF2alfa,   a   także   pobudzenie   ukł
nerwowego przywspółczulnego, wywołują skoordynowane, rytmiczne skurcze mięśniówki macicy i
mięśni brzucha. Ucisk ścian macicy na pęcherz płodowy prowadzi do jego przesunięcia wraz z
wodami płodowymi i rozszerzenia dróg rodnych (przednie konczyny, głowa, tułów). Czas trwania
porodu: klacz i owca – kilkanascie min, krowa – 0,5-4h, świnia 2-5h. Ostatnią fazą porodu jest
wydalenie łożyska

2.Wydalanie mleka
Przesuniecie mleka ze światła pęcherzyków do brodawki sutkowej lub strzyku, skąd może być
uwolnione   na   skutek   ssania   lub   dojenia.  W  miarę   wzrastania   ciśnienia   zgromadzonego   mleka
nastepuje jego przesunięcie się z pęchcerzyków i drobnych przewodów mlecznych do szerszych
przewodów i zatoki mlekonośnej. Z chwilą, gdy ciśnienie w ruczole mlekowym krowy przekroczy
0,33kPa, nastepuje zmniejszenie przepływu krwi przez wymię (zahamowanie procesu syntezy i
filtracji).
Mleko, które znajduje się w wymieniu, składa się z mleka zatokowego (porcja mechaniczna – 40%-
można   je   uzyskac   przez   pokonanie   oporu   zwieracza   strzyku)   i   mleka   pęcherzykowego   (porcja
odruchowa – 6o%)- czynne wydzielanie na drodze neurohormonalnej). Podrażnienie receptorów
podczas doju lub ssania powoduje powstanie impulsów nerwowych, które włóknami czuciowymi
przewodzone   są   do   odcinka   lędźwiowego   i   krzyżowego   rdzenia   kręgowego,   skąd   drogami
wstępującymi rdzeniowo- wzgórzowymi przekazywane są do jąder przykomorowych podwzgórza,
które wytwarza oksytocynę, która spływa do tylnego płata przysadki i droga krwionośną dociera do
pęcherzyków mlecznych, gdzie działa kurcząco na komórki nabłonkowo – mięsniowe, powodując
ich skurcz- wydalenie mleka z pecherzyków do przewodów mlecznych, z których mleko usuwane
jest przez ssanie lub dój; odruch wydalania mleka pod wpływ osyt. Jest prawie natychmiastowy.

Na   komórkach   nabłonkowo-mięsniowych   znajdują   się   receptory   dla   adrenaliny   i   oksytocyny.
Adrenalina   hamuje   oddawanie   mleka   –   zmiejsza   przepływ   krwi   przez   gruczoł   mlekowy
(zwiększenie dostawy oksytocyny) i rozluznia kom nabł-mięśń. Odruch warunkowy oddawania
mleka – przyzwyczajenie do okreslonych sygnałów towarzyszących udojowi.

3.Rodzaje łożysk, funkcje.

1) łożysko   rzekome  –   krew   matki   od   krwi   płodu   oddziela   6   warstw:   śódbłonek

naczyńwłosowatych macicy, tkanka łączna błony śluzowej macicy, nabłonek błony śluzowej
macicy, nabłonek kosmówki (trofoblast), mezenchyma kosmówki omoczniowej, śródbłonek
naczyn włosowatych płodu; podczas porodu brak krwawienia; konie, świnie

2) Łożysko prawdziwe – przy porodzie zachodzi krwawienie

a)   łącznotkankowo   –   kosmówkowe:   kosmówka   niszczy   nabłonek   pokrywający   błonę
śluzową macicy i wchodzi w kontakt z jej tkanką łączną; przeżuwacze
b) śródbłonkowo – kosmówkowe: kosmówka niszczy warstwę łącznotkankową i wchodzi w
kontakt ze śródbłonkiem naczyń krwionośnych; mięsożerne
c)   krwio-kosmówkowe:   śródbłonek   naczyń   błony  sluzowej   zostaje   zniszczony  i   krew   z
naczyń   krwionośnych   wylewa   się   do   przestrzeni   międzykosmkowych,   opłukując
bezpośrednio kosmki; naczelne
d) krwio – śródbłonkowe: pod koniec ciąży u myszy, szczura, świnki morskiej i królika, 
gdzie i nabłonek kosmówki zostaje zniszczony i między krwią matki, a krwią płodu znajduje
się tylko śródbłonek naczyń włosowatych kosmków.

1) łożysko rozproszone — placenta diffusa, kiedy cała powierzchnia kosmówki jest pokryta

kosmkami

2)   łożysko   wielokrotne   -   placenta   multiplex   występujące   u   przeżuwaczy,   u   których   na

gładkiej powierzchni kosmówki znajdują się liczne pólka pokryte kosmkami, zwane liścieniami –
kotyledo, a kosmki wnikają do zgrubiałych okolic błony śluzowej macicy zwanych karunkula 

3) łożysko popręgowe – placenta zonaria, w którym pokryty kosmkami jest tylko pas

kosmówki otaczający zarodek w połowie ciała, a pozostała część kosmówki jest
gładka

4) łożysko tarczowe – placenta discoidalis, w którym tylko okolica kosmówki mająca

kształt tarczki ma kosmki 

Funkcje:

1. Transportowa – wybiórcze przekazywanie z krwi matki do krwi płodu tlenu, składników

energetycznych i budulcowych, wody, elektrolitów, substratów do syntezy białek. W stronę
przeciwną – CO2, woda, końcowe metabolity. W łożyskach prawdziwych, gdzie w wyniku
inwazyjności   trofoblastu   przybliżenie   krwi   płodu   do   krwi   matki   jest   największe,
przekazywanie składników odbywa się bezpośrednio między krwią matki a płodu na drodze
biernej dyfuzji albo ułatwionego lub czynnego tranportu. Ten sposób przekazu składników
nazywa się hemotrofe ( są to wszystkie substancje przechodzące z krwi matki bezpośrednio
do łożyska). U zwierząt z łożyskami rzekomymi przekazywane są pośrednio przez płyn
maciczny   (mleczko   maciczne   -   histiotrofe),   tworzony   przez   wydzieliny   gruczołów
macicznych   i   nabłonka   błony   sluzowej   macicy.   Występuje   u   wszystkich   zwierząt   we
wczesnym okresie ciązy, kiedy zarodek jest już pozbawiony osłonki przejrzystej oraz w
początkach implantacji, kiedy łożysko nie jest w pełni rozwinięte. Hormony białkowe, np.
ACTH,GH, insulina, glukoza oraz katecholaminy nie przekraczają bariery łozyskowej, za to
przekraczają ją hormony steroidowe i tarczycy

2. rola   gruczołu   dokrewnego   Wytwarza   ono   szereg   hormonów,   które   regulują   procesy

fizjologiczne matki zmienione pod wpływem ciąży i regulują jej uk. rozrodczy w kierunku
utrzymania ciąży. U człowieka i większości ssaków zaraz po implantacji łożysko wydziela
hormon gonadotropowy – gonadotropinę łożyskową, regulującą wydzielanie progesteronu
przez ciałko żółte. Wydziela także szereg hormonów steroidowych, uwalnianych do krwi
matki,   takich   jakestrogeny,   progesteron,   androgeny,   kortykosteroidy,   które   wpływają   na
utrzymanie łożyska, prawidłowe funkcjonowanie doczesnej oraz na prawidłowy metabolizm
matki.Łożysko   wydziela   też   hormon   laktotropowy,   zwanylaktogenem lub   hormonem
somatomammotropowym, który pobudza wzrost gruczołu mlekowego a następnie laktacje,
oraz   reguluje   metabolizm   matki.   Przed   porodem   łożysko   wydziela
hormon relaksynę uwalnianą do krwi matki, która wpływa na rozluźnienie więzadeł macicy
i skurcze myometrium (mięśniówki), co ułatwia poród.

3. Ochrona immunologiczna - W łożysku bezpośrednio stykają się tkanki matki z odmiennymi

genetycznie   tkankami   zarodka.   Szczególnie   bliski   kontakt   ma   miejsce   w   implantacji
śródmiąższowej i następne w łożysku inwazyjnym. Wówczas tkanka zarodka kontaktuje się
z   krwią   matki   i   komórkami   jej   ukł.   obronnego,   a   mimo   to   nie   dochodzi   do   reakcji
odrzucenia zarodka.Zahamowanie reakcji immunologicznych ciężarnej samicy dotyczy jej
odpowiedzi   na   antygeny   płodowe,   lecz   nie   są   one   zahamowane   przeciw   czynnikom
chorobotwórczym i ciężarna samica może produkować odpowiednie przeciwciała. Te mogą
przechodzić   z   krwi   matki   do   krwi   płodu   co   przyczynia   się   do   powstania   tzw. biernej
odporności noworodków, ważnej w pierwszych dniach życia osobnika.

4. Produkty przemiany materii z krwi płodu wydalane są do krwi matki przez łożysko i stąd

przez nerkę ciężarnej matki usuwane są wraz z moczem. U ssaków u których omocznia jest
duża, metabolity płodu mogą gromadzić się w omoczni, a następnie ulegają wydaleniu.

4.Mechanizm wytwarzania mleka
Czynność   gruczołów   mlekowych   jest   procesem   zaleznym   od   współdziałania   czynników
hormonalnych,  nerwowych  i   krążenia.   Gruczoły mlekowe  są  bogato   ukrwione  (u  krowy:  dwie
tętnice sromowe zewnętrzne dostarczają krew bogatą w tlen oraz skłądniki niezbędne do biosyntezy
mleka, rodzielają się na dwie tętnice gruczołu mlekowego, następnie dzielą się na coraz mniejsze
odnogi – naczynia włosowate oplatając pęcherzyk). Pewne składniki obecne w osoczu (glukoza,
albuminy)   są   nieobecne   w   mleku   i   odwrotnie   (laktoza,   kazeina).Głownym   źródłem   kwasów
tłuszczowych o krótkich łańcuchach są związki powstające podczas procesów fermentacyjnych w
przedżołądkach. Gruczoł mlekowy ma także dużą zdolność wykorzystywania substancji lipidowych
krwi   (octan,   betahydroksymaślan,   lipoproteiny).   Duża   zdolność   komórek   mlekotwórczych   do
syntezy acetylo-CoA pozawala na zapoczatkowanie syntezy kwasów tłuszczowych; zakonczenie
ich   wyduzania   obywa   się   dzieki   obecnej   w   gruczole   trioesterazie   II.   Komórki   mlekotwórcze
pęcherzyków wykorzystują substancje pobrane z krwi do syntezy składników mleka w cytoplazmie.
Tłuszcz   jest   syntetyzowany   w   retikulum   endoplazmatycznym   Kropelki   tłuszczu   związane   z
retikulum przesuwane są w kierunku szczytowej części komórki, gdzie wywierają nacisk na błonę
komórkową, której mikrokosmki rozluźniają się i i wybrzuszają w kierunku światła pęcherzyka.
Cytoplazma, która znajduje się w bliskim sąsiedztwie kropelki tłuszczu, otacza ją, następnie ulega
przewężeniu, tworząc rodzaj szyjki, aż nastąpi zamknięcie kropelki tłuszczu, otoczenie jej błoną
cytoplazmatyczną  i   uwolnienie   do  światła   pęcherzyka.   Biosynteza  białek  mleka  odbywa  się   w
gruczole mlekowym ze skladników dostarczonych przez krew. Nie wszystkie aminokwasy z paszy
są wykoryzstywane bezpośrednio do syntezy białek mleka: niektóre są metabolizowane w gruczole
mlekowym   (arginina   do   proliny),   inne,   o   rozgałęzionych   łańcuchach   (Val,   Leu,   Ile)   są
wykorzystywane   do   syntezy   kwasów   endogennych   bądz   w   celach   energetycznych.   Biosynteza
białek zachodzi w rybosomach. Rosnący łańcuch peptydu jest początkowo związany z rybosomem,
następnie   wydalony   do   swiatła   ER,   a   stamtąd   do   aparatu   Golgiego.   W   biosyntezie   białek
wykorzytywane   są   także   składniki   mineralne   (jony   wapniowe,   fosforanowe   i   cytryniany,
powszechnie   okreslane   jako   koloidalny   fosforan   wapniowy).   W   kazeinach   w   procesie
potranslacyjnym dobudowywane są łancuchy fosforanowe i cukrowe; w mleku kobiecym kazeina

beta,   stanowiąca   głowne   białko,   ufosforylowana   jest   w   niewielkim   stopniu,   co   powoduje,   ze
koagulat jest luzniejszy i łatwiej trzwiony w żołądku dziecka niż koagulat mleka krowiego (5 grup
fosforanowych). Laktoza tworzy się wewnątrz aparatu Golgiego i jej synteza musi być poprzedzona
syntezą   alfa-laktoalbuminy;   prekursorem   jest   glukoza;   ściąga   wodę   do   pechcerzyków.   Przy
obnizonym poziomie laktozy transport wody jest zmienjszony i powstaje niewielka ilość bardzo
skoncentrowanego mleka. Zwiększone wydzielanie prolaktyny → synteza alfa-laktoalbuminy →
synteza syntetazy laktozowej → zwiększenie poziomu laktozy (regulacja ciśnienia osmotycznego w
gruczole   mlekowym).   Uwalnianie   laktozy,   białek   mleka   wapnia,   fosforanów   i   cytrynianów   –
egzocytoza.
5.Cykl płciowy
Przygotowaniem dorosłej samicy do rozrodu jest ruja = estrus, pojawia się cyklicznie w ciągu roku,
z częstotliwością zależna od gatunku zwierzęcia i warunków w jakich on przebywa. Okres między
rujami   nazywamy   cyklem   płciowym=   cyklem   rujowym.   Zwierzęta   poliestralne   mające   ruje
cyklicznie, wielokrotnie w ciągu całego roku to krowa (długość cyklu 21 dni), Su-21, mysz-4.
Zwierzęta poliestralne sezonowo – cykle powtarzają się u nich kilkakrotnie, ale w określonych
porach roku np.: owca (wiosna, 17), kotka (wiosna-lato, 14-21). W pozostałych porach roku jest
brak rui = anestrus sezonowy. Zwierzęta monoestralne (jeden cykl w roku) i diestralne (dwa cykle
w roku) – u psa zależnie od gatunku. Konie – około 25% wykazuje regularne cykle w ciągu całego
roku (cykl 21 dni), inne są sezonowo poliestralne z największą aktywnością jajników od maj do
września. U zwierząt wolno żyjących sezonowa aktywność rozrodcza zapewnia najlepsze warunki
do rozwoju potomstwa. Głównym czynnikiem regulującym pojawienie i zanikanie cykli rujowych
jest   gonadoliberyna   –   GnRH   (FSH-RH,   LH-RH),   jest   wytwarzany   w   neuronach   podwzgórza,
następnie   uwalniany   do   krwi,   jest   wynikiem   oddziaływania   środowiska,   a   głownie   światła   i
żywienia (długość dochodzenia impulsów świetlnych). Informacje świetlne zakodowane w salwach
impulsów   o   różnej   częstotliwości   i   kształtach   docierają   do   śródmózgowia,   a   stamtąd   do
podkorowych i korowych ośrodków nerwowych i do szyszynki. Szyszynka działa hamująco na
wytwarzanie   GnRH   w   podwzgórzu,   jest   ona   najbardziej   aktywna   w   ciemności,   przy   braku
stymulacji   świetlnej.   Wydłużenie   dnia   hamuje   czynność   szyszynki   co   pobudza   czynność
wydzielniczą podwzgórza. Odwrotnie jest przy skróconym dniu. Aktywność rozrodcza samic jest
hamowana w czasie laktacji, na skutek dużej  częstotliwości drażnienia gruczołów mlecznych i
uwalniania w wyniku tego oksytocyny i prolaktyny. U świn, owiec brak cykli laktacji = niepłodność
laktacyjna. 
Cykl rujowy – okres między jedną a następną rują. Dzieli się on na fazę ciałka żółtego = lutealną i
fazę  pęcherzykową.  Pierwszy dzień  rui  przyjmuje  się jako dzień  zerowy cyklu.  W  tym  czasie
pęcherzyk jajnikowy jest u szczytu rozwoju, a więc w stadium przedowulacyjnym. W 1-2 dniu
cyklu musi nastąpić owulacja, a po niej tworzenie ciałka żółtego. Po rui pierwszą fazą cyklu jest
faza ciałka żółtego = lutealna. Trwa ona u Su – do 13 dnia, u Bo – do 16 dnia cyklu. W fazie
lutealnej rozróżnia się okres tworzenia i rozwoju ciałka żółtego (u Su, Bo – pierwsze 4 dni cyklu) i
okres pełnej aktywności wydzielniczej komórek lutealnych ( u Bo 4- 16 dzień cyklu). Po tym
okresie   jest   1-2   dniowy   okres   luteolizy,   w   czasie   którego   jest   gwałtowny   spadek   stężenia
progesteronu we krwi. Po luteolizie zaczyna się krótka (kilkudniowa) faza pęcherzykowa. U Bo od
18 do 21 dnia cyklu i rozwija się i osiąga dojrzałość jeden z pęcherzyków jajnikowych. Inne, o
zaawansowanym   rozwoju   podlegają   atrezji.   Wyjątkowo   krótka   faza   pęcherzykowa   cyklu   nie
świadczy o tym, że jedynie w tym okresie dojrzewają i rozwijają się pęcherzyki jajnikowe. Ich
rozwój jest długi, pobudzany kolejnymi pulsami wydzielania hormonów gonadotropowych. W tym
okresie fazy ciałka żółtego pęcherzyki jajnikowe w nieprzerwanym procesie rosną, dojrzewają i
wytwarzają nieduże ilości hormonów steroidowych. Jest to jednak rozwój zwolniony. Luteoliza i
gwałtowny spadek stężenia we krwi progesteronu stają się bodźcem dla podwzgórza do wzmożonej
pulsacji wydzielania gonadoliberyny. Powoduje to zwiększone pulsacyjna uwalnianie FSH i LH.
Gonadotropiny   z   kolei   gwałtownie   przyśpieszają   rozwój   jednego   u   Bo   lub   około   20   u   Su
pęcherzyków jajnikowych, przygotowując je do owulacji. Faza pęcherzykowa w cyklu rujowym

jest   końcową,   jedynie   krótka   fazą   przygotowania   pęcherzyka   do   owulacji   po   jego   długim
wcześniejszym rozwoju. 
  U   kobiety   cykl   płciowy   trwa   28   dni   i   jest   wyznaczony   krwawieniem   menstruacyjnym.
Bezpośrednio po krwawieniu, w czasie którego wydalane są wraz z krwią na zewnątrz złuszczone
fragmenty wcześniej rozbudowanej (w przewidywaniu ciąży) błony śluzowej macicy, rozpoczyna
się 13 – 14 dniowa faza pęcherzykowa = proliferacyjna zakończona owulacją. Druga połowa cyklu
odpowiada fazie ciałka żółtego = faza sekrecyjna. Jest to okres rozrostu błony śluzowej macicy i jej
gruczołów   wydzielniczych   pod   wpływem   progesteronu.   Przy   braku   ciąży   fazę   tę   kończy
menstruacja. 
6.Siara
 Jest produkowana w ciągu kilku pierwszych dni po porodzie. Skład w porównaniu z mlekiem: 

–

4 razy więcej białka - 

–

wyższa zawartość lipidów 6-7%

–

najwyższa zawartość witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, witaminy B12 i żelaza 

–

wśród białek dominują albuminy i immunoglobuliny: - 

–

IgG – najwięcej: 80% immunoglobulin u Su; 65-90% u Ru; pochodzą z osocza krwi -

–

 IgA – wytwarzana w gruczole mlekowym -

–

 IgM – wytwarzana w gruczole i pobierana z osocza

–

  W   procesie   transportu   immunoglobulin   z   osocza   uczestniczą   hormony:   prolaktyna,
estrogeny i progesteron. Najwięcej immunoglobulin w siarze jest tuż po porodzie. Ponieważ
budowa łożyska u Ru, Su, Eq, nie sprzyja przekazywaniu immunoglobulin (dużo warstw
dzieli krew matki od krwi dziecka), dlatego dostają je w siarze: odporność siarowa. Brak
aktywnych enzymów w żołądku do 24h po porodzie sprzyja wchłanianiu immunoglobulin. -

–

  duże   ilości   składników   mineralnych:   wapnia,   potasu,   fosforu,   sodu,   jony   magnezowe
(oczyszczenie   układu   pokarmowego   ze   smółki,   czyli   złuszczonych   komórek   nabłonka
jelitowego i żółci) i chlorkowe, 

–

mikroelementy: żelazo, miedź, kobalt, mangan, selen, jod; - 

–

zawiera   wiele   enzymów:   katalazę,   lipazy,   laktazę,   proteinazy,   peptydazy,   fosfatazy,
reduktazy - 

–

większe stężenie witaminy C w siarze macior - 

–

inne substancje bakteriobójcze: - lizozym – działa bakteriobójczo na bakterie gram-dodatnie
i gram-ujemne i niektóre wirusy, - dopełniacz, - laktoferryna – niszczy bakterie E. coli 2-5
mg/ ml - laktoperoksydaza –hamuje zakażenia jelitowe u noworodków 30mg/ ml 

–

Wszystkie są termolabilne i ulegają rozpadowi podczas pasteryzacji. - 

–

limfocyty T i B 

–

Krowy pierwiastki wytwarzają ok.30kg siary, wieloródki – 40kg

7.Regulacja ciśnienia
REGULACJA  CIŚNIENIA  KRWI.   -zależy   od   regulacji   pracy   serca   i   regulacji   światła   naczyń
(regulacja obu czynników na drodze nerwowej i humoralnej). 
REGULACJA CIŚNIENIA NA DRODZE NERWOWEJ 
A) regulacja pracy serca odbywa się poprzez odruchy: 

1 z baroreceptorów (presoreceptorów) zatoki tętnic szyjnych i łuk aorty, przez włókna czuciowe
nerwu IX i X impuls dociera do ośrodka hamującego ciśnienie krwi powodując wzrost impulsacji
co powoduje spadek akcji serca → spadek ciśnienia → spadek impulsacji → wzrost akcji serca →
wzrost impulsacji ośrodka hamującego Receptory te występują m.in. w naczyniach kończyn, tętnicy
krezkowej, naczyniach krążenia płucnego ,dużych żyłach, naczyniach wątroby, nerek. Największe i
najważniejsze   dwa   skupiska   występują   w   łuku   aorty   i   w   rozwidleniu   tętnicy   szyjnej
wspólnej(zatoce   szyjnej).   Impulsacja   z   presoreceptorów   aorty   (powodowana   jej   rytmicznym
rozciąganiem) odprowadzana jest dośrodkowo gałązką czuciową nerwu błędnego. Tworzy ona nerw
depresyjny(n.depresor) Presoreceptory zatoki szyjnej unerwione są przez gałązki czuciowe nerwów
językowo-gardłowych, nazywanych nerwem zatokowym lub nerwem Heringa. Te dwa skupiska
receptorów   dają   początek   ważnym   w   regulacji   krążenia   odruchom   depresyjnym.   W   nerwie
depresyjnym   i   zatokowym   przebiegają   stale,   w   warunkach   fizjologicznych,   rytmiczne   serie
potencjałów   czynnościowych.   Są   one   rezultatem   stałego   pobudzania   presoreceptorów   przez
towarzyszący   każdemu   skurczowi   serca   wzrost   ciśnienia   w   łuku   aorty   i   tętnicach   szyjnych.
Rytmiczne   skurcze   serca   i   pojawienie   się   ciśnień   skurczowych   powoduje   również   rytmiczne
wzbudzanie   impulsacji   w   skupiskach   presoreceptorów.   Impulsacja   to   prowadzi   do   wystąpienia
dwóch efektów ostatecznych: I – utrzymuje ona w napięciu ośrodek hamowania pracy serca w
rdzeniu   przedłużonym,   który   zmniejsza   częstotliwość   skurczów   serca.   Jego   pobudzenie
przyhamowuje   przeważające   intensywnością   przyspieszanie   częstotliwości   skurczów   serca,
powodowane przez układ współczulny. II – impulsacja z presoreceptorów powoduje hamowanie
neurogennego napięcia mięśniówki naczyniowej odgrywająca szczególną rolę na obszarze naczyń
oporowych. W warunkach prawidłowego krążenia presoreceptory utrzymują zrównoważony stan
pracy   serca   i   napięcia   mięśniówki   naczyniowej.   Zmniejszenie   rytmicznie   działającego   na
presoreceptory bodźca  ciśnieniowego  ogranicza  wymienione   wpływy impulsacji  depresyjnej,  w
wyniku czego dochodzi do przewagi czynnościowej układu współczulnego. W takich sytuacjach
wywołany   odruch   regulacyjny   ma   rozległy   charakter.   Poza   przyspieszeniem   akcji   serca   we
wszystkich   włóknach   współczulnych   zaopatrujących   naczynia   oporowe   wzrasta   impulsacja,
powodując skurcz mięśniówki. Wzrost impulsacji występuje również w nerwach skierowanych do
pojemnościowych naczyń żylnych śledziony, wątroby oraz do dużych pni żylnych. Efektem tego
jest   wzrost   ciśnienia,   który   przywraca   zakłóconą   równowagę.   Jeśli   spadek   ciśnienia   jest
długotrwały to odruchowe zwężanie naczyń oporowych powoduje spadek ciśnienia w naczyniach
włosowatych i przewagę procesów resorpcji nad filtracją. W ten sposób w krótkim stosunkowo
czasie   dochodzi   do   wzrostu   objętości   osocza   kosztem   zmniejszenia   objętości   płynów
międzykomórkowych   i   do   kompensacyjnego   wzrostu   ciśnienia.   Odwrotny   przebieg   regulacji
występuje w odpowiedzi na wzrost ciśnienia w układzie tętniczym. Wyzwala się wówczas zespól
odruchów depresyjnych, przywracających w krótkim czasie równowagę. Role uzupełniającą pełnią
presoreceptory   z   obszaru   sercowo   płucnego.   Presoreceptory   występują   również   w   przedsionku
lewym i prawym, w tętniczych naczyniach wieńcowych serca, w głównym pniu i rozgałęzieniu
tętnicy płucnej oraz w żylnych naczyniach krążenia wieńcowego. odruch z prawej części serca
zapoczątkowany jest rozciąganiem prawego przedsionka, a następnie tętnicy płucnej. Odruch z
terenu lewego serca zapoczątkowuje rozciąganie mięśnia i wzrost napięcia w lewym przedsionku i
lewej komorze
2  z  chemoreceptorów  (łuk aorty,   zatoki  tętnic  szyjnych)  wrażliwe  na :  wzrost  prężności  CO2,
spadek prężności O2, wzrost stężeń jonów H+ powoduje pobudzenie ich i wzrost akcji serca. 
3 z końcowych naczyń żylnych i przedsionka: występuja przy wzroscie napływu krwi do serca →
wzrost akcji serca → wzrost ciśnienia krwi 
B)regulacja światła naczyń przez odruchy z: 
1 baroreceptorów (łuk aorty, zatoki tętnicy szyjnej): rozszerzenie naczyń → spadek ciśnienia krwi 
  2 chemoreceptorów : zwężenie naczyń → wzrost ciśnienia krwi Zmiana stęzenia co2, H+, O2
następuje w sytuacji wysiłku fizycznego i powoduje wzbudzenie impulsacji w nerwach aferentnych,

czego   nastepstwem   jest   odruchowe   zwężenie   mięsniówki   gładkiej   naczyń   obszaru   skórnego   i
trzewnego oraz naczyn  płucnych, duzych naczyn  zylnych  i naczyń  zylnych  objętościowych (w
wątrobie i śledzionie); nie podlegają skurczowi naczynia pracujacych mięsni, wiencowe i mózgowe
– wzrost cisnienia i przesuniecie krwi w kierunku pracujacych miesni, miesnia sercowego i ukłądu
nerwowego.
REGULACJA CIŚNIENIA NA DRODZE HUMORALNEJ 
A) humoralna regulacja pracy serca: adrenalina i noradrenalina: → akcja serca-wzrost, ciśnienie
krwi → wzrost , acetylocholina -ujemne działanie chronotropowe (zmiejszecnie czestosci skurczów
na skutek zahamowania depolaryzacji w przedsionkach)
  B) humoralna regulacja światła naczyń krw.: noradrenalina wazopresyna prostaglandyna F2alfa
angiotensyna- zwężenie naczyn krwionośnych, bradykinina histamina acetylocholina kw.mlekowy
CO2   –rozszerzenie   naczyn.   OGÓLNIE:   zwiększenie   częstości   i   siły  skurczów   serca   powoduje
wzrost ciśnienia tętniczego. Podobnie działa zwężenie naczyń. KONTROLA PRZEZ OŚRODEK
SERCOWY I NACZYNIORUCHOWY. 
 8.Elektrokardiogram EKG

w czasie skurczu serca występuje w nim elektryczny potencjał czynnościowy. Pobudzony odcinek
mięsnia sercowego w porównaniu z odcinkiem niepobudzonym przybiera wskutek depolaryzacji
potencjał elektryczny ujemny. W miarę szerzenia się fali pobudzenia z przedsionków na komory,
wędruje z nią fala elektroujemna, obejmując kolejne odcinki serca. Po przejsciu fali dany odcinek
ulega   repolaryzacji,   przyjmując   wyjściowy   potencjał   elektryczny   dodatni.   Stan   pobudzenia   nie
pojawia się równoczesnie we wszystkich częsciach serca, powstają w nim różnice potencjałów i
prądy   elektryczne   (potencjały   czynnosciowe),   które   szerzą   się   dzięki   dobremu   przewodnictwu
płynów ustrojowych, a mała ich część dociera do powierzchni ciała. Elektrokardiografia polega na
rejestracji zmian potencjałów na powierzchni ciała, powstających pod wpływem depolaryzacji i
repolaryzacji serca. 
Załamek P – depolaryzacja przedsionków
Załamki Q, R, S – depolaryzacja komór
załamek T - repolaryzacja komór
Odcinek PQ – przejscie pobudzenia z węzła zatokowego przez węzeł i pęczek przedsionkowo-
komorowy do mięsnia komór
odcinek ST – okres początkowej repolaryzacji mięśnia komór
9.Grupy Rh + i Rh – konflikt serologiczny
Poza klasycznym podziałem na grupy AB0 wyróżnia się także podział ze względu na obecnosc
czynnika Rh (okreslana jako Rh +). Występuje on u 85% ludzi. Brak tego czynnika określa się jako
Rh – (15% ludzi). Składa się on z wielu aglutynogenów, z których najsilniejszy jest aglutynogen D.
Osoba   z   czynnikiem   Rh   -,   której   przetoczy   się   grupę   krwi   z   czynnikiem   Rh+,   wytworzy

przeciwciała antyRh+ na drodze reakcji immunologicznej. Może powstac konflikt serologiczny w
przypadku,   kiedy   matka   ma   czynnik   Rh-,   a   dziecko   Rh+.   Przy   porodzie   lub   w   czasie   ciąży
przedostanie się nawet nielicznych krwinek płodu do krwi matki powoduje wytworzenie u niej
przeciwciał   skierowanych   przeciwko   krwinkom   płodu.   W   każdej   następnej   ciąży   poziom
przeciwciał we krwi matki staje się coraz wyższy, mogą one przenikac przez łożysko do krwi płodu
i   hemolizowac   jego   krwinki   (żółtaczka   hemolityczna   noworodków).  W  sytuacjach   krancowych
może dojsc do poronienia.
10.Kryształki hemoglobiny i Teichmana
Kryształki   Teichmana   są   wykrystalizowaną   chloroheminą.   Romboidalne,   koloru   brunatnego.
Chlorohemina jest pochodną hemu, który dla wszystkich gatunków jest jednakowy (pozbawiony
swoistości   gatunkowej),   dlatego   kryształki   Teichmana   uzyskane   z   krwi   różnych   gatunków   są
jednakowe. Pozytywna próba na kryształki Teichmana wykazuje, że dana próbka zawiera krew.
Hemoglobina krystalizuje się trudniej niż chlorohemina. Łatwośc jej krystalizacji jest odwrotnie
proporcjonalna do jej rozpuszczalności. Najłatwiej otrzymuje się kryształki hemoglobiny szczura i
swinki morskiej, gdyż ich Hb jest trudno rozpuszczalna. Kryształki hemoglobiny otrzymane od
róznych gatunków zwierząt różnią się pod względem wielkości i kształtu. Przyczyną jest różny
skład   aminokwasowy   globiny.   Są   one   specyficzne   gatunkowo   i   mogą   służyc   do   rozpoznania
gatunku zwierzęcia 
11.Ton skurczowy i rozkurczowy serca Tony serca i miejsce ich oznaczania
Skurczom   i   rozkurczom   serca   towarzyszą   zjawiska   akustyczne,   czyli   dźwieki   o   róznej
częstotliwości. Ton pierwszy, czyli skurczowy (systoliczny), niski, długi i głuchy, spowodowany
jest   początkowym   skurczem   komory,   kiedy   pod   wpływem   uderzenia   spowodowanego   przez
cofającą się krew zamykają się zastawki przedsionkowo-komorowe, a ich płaty i dochodzące do
nich struny sciegniste wpadają w drgania. Drugi ton, rozkurczowy (diastoliczny), powodowany jest
zamknieciem zastawek półksiężycowatych aorty i tętnicy płucnej. Na początku rozkurczu krew w
aorcie i tętnicy cofa się w kierunku komór (w kierunku spadku ciśnienia), uderzając o zamykające
się zastawki powoduje powstanie krótkiego, wysokiego dzwieku. Ton drugi występuje wkrótce po
pierwszym,  a  między  drugim  a  nastepnym  pierwszym  wystepuje  pauza  spoczynkowa.  Badanie
tonów   ma   znaczenie   praktyczne,   gdyż   mogą   informować   o   pracy   serca   oraz   funkcjonowaniu
zastawek.   Np.   patologiczne   szmery   mogą   informować   o   niedomykalnosci   zastawek   bądź
przewężeniach przepływu krwi. 
Tony sercowe najlepiej słyszalne są na powierzchni klatki piersiowej w tzw. punktach głównych
tonów serca - puncta optima. Odpowiadają one rzutom miejsc powstawania tonów na powierzchnię
klatki piersiowej. Tony generowane przez zastawki przedsionkowo-komorowe przenoszone są w
kierunku ściany klatki piersiowej za pośrednictwem krwi wypełniającej określone komory, a tony
znad   zastawek   półksiężycowatych   przekazywane   są   zasadniczo   wzdłuż   dużych   naczyń
odchodzących od serca. U poszczególnych gatunków tony te słychać w następujących punktach:
człowiek  - od zastawki dwudzielnej: w okolicy koniuszka serca(V przestrzeń międzyżebrowa ok.
5cm od mostka) - 
- od zastawki trójdzielnej: po stronie prawej, w miejscu przyczepu chrząstki IV żebra do mostka -
tony rozkurczowe: w drugiej przestrzeni międzyżebrowej po obu stronach mostka 
Ca - od zastawki dwudzielnej: lewa V przestrzeń międzyżebrowa, powyżej linii środkowej dolnej
trzeciej części klatki piersiowej 

–

od zastawki trójdzielnej: w IV przestrzeni międzyżebrowej ze strony prawej w linii przejścia
żeber w chrząstki lub nieco poniżej

–

 - od zastawki aorty: W lewej IV przestrzeni międzyżebrowej bezpośrednio pod linią stawu
barkowego   -   od   zastawki   tętnicy   płucnej:   w   lewej   III   przestrzeni   międzyżebrowej
bezpośrednio nad krawędzią mostka. 

Owca  - od zastawki dwudzielnej: W IV przestrzeni międzyżebrowej po stronie lewej w
okolicy środka trzeciej części klatki piersiowej 

–

- od zastawki trójdzielnej: w prawej III przestrzeni międzyżebrowej tuż nad mostkiem 

–

-   od   zastawki   aorty:   w   IV   przestrzeni   międzyżebrowej   bezpośrednio   pod   linią   stawu
barkowego -

–

 od zastawki tętnicy płucnej: w lewej II-III przestrzeni międzyżebrowej nad mostkiem 

12.Erytrocyt człowieka i żaby
Erytrocyt   człowieka   –   okrągłe   komórki   o   srednicy   6-7   mikrometrów,   wypełnione   barwnikiem
czerwonego koloru – hemoglobiną, która przenosi tlen. W środku dwuwklęsłe, pozbawione jądra
komórkowego i organelli. Brak jądra jest wynikiem ograniczania zuzycia transportowanego tlenu
do włąsnych potrzeb, poza tym uelastycznia błonę erytrocytów i pozwala na przyjmowanie kształtu
gruszkowatego, ułatwiającego przeciskanie się przez naczynia włosowate o mniejszej średnicy.
Erytrocyt żaby ma kształt owalny i zawiera jądro, które w centralnej części komórki powoduje
dwustronną wypukłość. Również zawierają hemoglobinę, ale transportują tlen mniej wydajnie.
13.Czas krwawienia, czas krzepnięcia
Czasem krwawienia nazywamy czas upływający od zranienia skóry do chwili ustania krwawienia.
Jest on między innymi miarą zdolności skórnych naczyń włosowatych do zatamowania krwawienia.
Czasem krzepnięcia nazywa się okres, jaki upłynął między pobraniem krwi a wytworzeniem się w
niej skrzepu. Czas krzepnięcia jest miarą wieloenzymatycznego procesu prowadzącego do przejścia
rozpuszczalnego fibrynogenu w nierozpuszczalną fibrynę. 
14.depolaryzacja i repolaryzacja błony
W czasie działania bodźca na komórki pobudliwe następuje depolaryzacja ich błony. Warunkiem jej
zajścia jest obecność napieciozależnych kanałów dla Na+ i K+. Charakteryzują się one zdolnością
szybkiego przechodzenia ze stanu zamkniętego na otwarty pod wpływem okreslonego napięcia
elektrycznego. Kanały Na otwieraja się wczesniej, po osiągnięciu potencjału progowego (-50 mV) i
w wyniku tego następuje ułatwiony napływ kationów Na, zgodny z gradientem stężeń. w tym czasie
błona   komórkowa   staje   się   dla   nich   łatwo   przepuszczalna   (nawet   500x).   w   związku   z   tym
powierzchnia w miejscu pobudzenia staje się elektroujemna, a wnętrze elektrododatnie w stosunku
do części jeszcze niepobudzonej. Stan depolaryzacji jest krótkotrwały i zaraz potem następuje okres
repolaryzacji błony komórkowej i powrót do stanu wyjściowego, w którym powierzchnia komórki
jest elektrododatnia w stosunku do jej wnętrza. W okresie zapoczątkowującym repolaryzację (w
czasie gdy przepuszczalnosc dla jonów Na jest już mała) zgodnie z kierunkiem spadku stężeń, jony
potasowe masowo opuszczają wnętrze komórki (przepuszczalność dla tych jonów zwieksza się
10x). Wraz z jonami K+ komórkę opuszczają ładunki dodatnie, co przywraca ujemny potencjał w
jej   wnętrzu.   Doprowadza   to   do   szybkiej   repolaryzacji.   Jednak   kanały   potasowe   zamykają   się
wolniej   i   z   komórki   wypływa   więcej   jonów   niż   jest   porzebne   do   przywrócenia   potencjału
spoczynkowego   (-70   mV).   Potencjał   wnętrza   komórki   chwilowo   spada   poniżej   potencjału
spoczynkowego   –   hiperpolaryzacja   następcza.   Nastęnie   pompa   sodowo   –   potasowa   przywraca
stęźenie jonów do stanu poczatkowego.
15.Od czego zależy szybkość opadania krwinek, odczyn Biernackiego, OB
Opad krwinek jest to tendencja do samoistnej sedymentacji krwinek czerwonych w pobranej krwi
ze   środkiem   przeciwkrzepliwym.   Zjawisko   to   zostało   nazwane   odczynem   Biernackiego.
Właściwość ta zmnienia się w czasie choroby. Szybkość opadania krwinek czerwonych jest cechą
gatunkową,   zależy   od   własciwości   krwinek   czerwonych   oraz   podlegającego   wahaniom   skladu
białek w osoczu. U osobników zdrowych krwinki czerw opadają wolniej, ponieważ ładunki ujemne
na   ich   błonach   są   większe   i   warunkują   wzajemne   odpychanie   się   (w   stosunki   do   krwinek

osobników chorych). Ujemny ładunek błonowy krwinek może ulegać częściowej neutralizacji pod
wpływem podwyższonej zawartości białek odpornościowych, mających ładunek dodatni. Powoduje
to   większą   skłonnośc   krwinek   czerwonych   do   agregacji,   a   w   konsekwencji   do   szybszego   ich
opadania.   Na   kształtowanie   się   wartości   OB   mogą   mieć   tez   wpływ:   zmiana   kształtu   krwinek,
zmniejszona ich elastyczność, płeć, stan fizjologiczny.
16.Spoczynkowy potencjał błonowy
błonę   komórkową   niepobudzonego   neuronu   cechuje   polaryzacja   elektryczna.   Polega   ona   na
koncentracji ładunków dodatnich na jej stronie zewnętrznej, podczas gdy ładunki ujemne gromadzą
się   po   jej   stronie   wewnętrznej.   Między   środowiskiem   wewnętrznym   a   zewnętrznym   powstaje
różnica potencjałów -70mV. Ten stan napiecia nazywa się potencjałem spoczynkowym. Utrzymanie
takiego stanu rzeczy jest zależne od trzech czynników. 

1) różny   stopien   przepuszczalności   dla   jonów   Na+   i   K+.   Kationy   sodowe   zdecydowanie

trudniej niż potasowe przechodzą przez błonę, ponieważ kanałów sodowych jest mniej, są
one też mniej mobilne. Kationy potasowe są mobilniejsze, a ich kanałów jest więcej, jednak
ich   ucieczkę   na   zewnątrz   komórki   hamuje   elektostatyczne   przyciąganie   ujemnie
naładowanych białek integralnych wnętrza komórki. Dzięki temu podczas biernej dyfuzji
jonów przez błonę większe stęzenie jonów potasowych koncetruje się wewnątrz komówki, a
jonów Na na zewnątrz.

2) Potencjał równowagi – potencjał, przy którym wypływ tego rodzaju jonów z komórki jest

równy ich wpływowi do jej wnętrza.  Jeśli po dwu stronach błony komórkowej występuje
różnica stężeń określonych jonów, to na skutek dyfuzji będą one przechodziły z przedziału o
stężeniu   wyższym   do   przedziału   o   stężeniu   niższym.   Przepływ   jonów   pomiędzy
przedziałami   można   zatrzymać   wytwarzając   pomiędzy   nimi   odpowiednią   różnicę
potencjałów.   Pole   elektryczne   będzie   powodowało   ruch   jonów   (migrację)   w   stronę
przeciwną   do   kierunku   ich   ruchu   związanego   z   dyfuzją.  W  ten   sposób   może   dojść   do
równowagi   pomiędzy   strumieniem   dyfuzyjnym   i   migracyjnym.   Tym   samym   całkowity
strumień przez przegrodę będzie równy zero i stężenia jonów w obu przedziałach przestaną
się   zmieniać.   Wartość   różnicy   potencjałów   przy   której   dochodzi   do   takiej   równowagi
nazywamy potencjałem równowagi  

3) pompa sodowo – potasowa – jony Na i K migrują zgodnie z gradientem stężeń, co po

dłuższym  czasie mogłoby doprowadzic  do wyrównania  potencjałow i zaniku potencjału
spoczynkowego – zapobiega temu błonowy enzym transportujacy (aktywowana przez sód i
potas adenozyno-trifosfataza). Enzym pozyskuje energię z rozkładu ATP w obecnosci jonów
Mg+. Aktywnośc pompy opiera się na działaniu swoistego nośnika transportującego, który
w jednym cyklu wymiany wyprowadza z komórki 3 kationy Na , jednoczesnie transportując
do wnetrza neuronu dwa kationy K+.

17.Grupy krwi u ludzi i zwierząt
Podział na grupy uzależniony jest od obecności w otoczce krwinek czerwonych – antygenów, są
one glikoproteidami. Osocze poszczególnych grup wykazuje obecność – przeciwciał, skierowanych
przeciwko antygenom nieobecnym w krwinkach danej grupy. Do reakcji antygenu z przeciwciałem
dochodzi podczas transfuzji niezgodnej grupowo krwi. U ludzi wyróżnia się 4 grupy krwi: A, B,
AB, O 

 Grupa krwi A-posiada w otoczce erytrocytów antygen A, a w osoczu przeciwciała anty-B. 



 Grupa krwi B- posiada w otoczce antygen B, w osoczu przeciwciała anty- A 



 Grupa krwi AB – posiada w otoczce antygeny A i B, w osoczu nie mam przeciwciał. 



  Grupa   krwi   0   –   nie   posiada   antygenów,   w   osoczu   posiada   przeciwciała   anty-  A  i   anty-   B.


Najczęściej występującą grupa krwi jest –A, a najrzadziej AB Antygen A wyst. Pod postacią @ A1 i
A2,   dlatego   mamy   w   rzeczywistości   6   grup   krwi  A1,A2   B,0,  A1B,  A2B.   Ponadto   we   krwi

człowieka   poza  głównymi   antygenami,   wyst.  Jeszcze   co  najmniej   30  antygenów  krwinkowych
oznaczanych rożnymi literami(M, N, S<,P,G itp.) Niezależnie od układu AB0 istnieje jeszcze układ
grupowy Rh. U osobników, u których stwierdza się obecność w otoczce krwinek antygen D, określa
się jako Rh+, a u których nie występuje jako Rh-. Najczęściej wyst . odczynnikiem jest Rh+, 85%
ludzi   ,   Rh-   15%   ludzi.   Cecha   charakterystyczna   układu   Rh   jest   pojawienie   się   swoistych
przeciwciał anty-D, dopiero po zadziałaniu antygenu D. Przeciwciała anty-D są zawsze wynikiem
uczulenia na wprowadzony antygen. Typowym schorzeniem związanym z ukl. Rh jest choroba
hemolityczna noworodków. 
Grupy krwi u psów: DEA – Ag erytrocytów psa (DEA 1.1, 1.2, 3, 4, 5, 6, 7, 8). Transfuzja krwi:
silnie immunizuje grupa: DEA 1.1 (silna hemoliza), słabiej DEA 1.2. (lekka aglutynacja). Grupy
krwi:   DEA  3,   4,   5,   7   nie   wywołują   in   vitro   hemolizy.Idealny   dawca:   DEA  1.1,   1.2,   3,   5,   7
negatywny i DEA 4 pozytywny. 
Grupy krwi u innych: 

–

koty :3 grupy krwi : A, B, AB,

–

konie posiadają 7 grup krwi: A, C, D, K, P, Q, U 

–

bydło posiada 11 grup krwi: A, B, C, F, J, L, M, S, T’, Z, R’ -

–

świnie posiadają 16 grup krwi: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P - 

–

owce posiadają 6 układów grupowych krwi (A,B,C,D,M,R)

18.Układ bodźco – przewodzący serca ssaka
Mięsień   sercowy   charakteryzuje   się   samowytwarzaniem   rytmicznie   występujących   stanów
pobudzenia   czynnościowego.   Powstają   dzięki   temu   rytmiczne   skurcze   przedsionków   i   komór.
Wynika   to   z   obecności   w   mięśniu   wyspecjalizowanej,   przekształconej   morfologicznie   już   we
wczesnych   stadiach   rozwojowych   życia   zarodkowego   tkanki   mięśniowej,   umieszczonej   w
skupiskach   wewnątrz   mięśnia.   Jest   to   tkanka   bodżcotwórcza   mająca   zdolność   do   rytmicznej,
spontanicznej depolaryzacji. Tworzy ona w sercu układ bodźco-przewodzący. Pobudzenie, które
powstaje w tej tkance, rozprzestrzenia się na całe serce. Tkanka bodźcotwórcza zbudowana jest z
komórek o małej ilości miofibryli, dużym jądrze i słabo zaznaczonym poprzecznym prążkowaniu.
Główne   jej   skupisko   znajduje   się   w   przedsionku   prawym   i   tworzy   węzeł   zatokowy.   Drugim
skupiskiem   układu   bodźco-przewodzącego   jest   węzeł   przedsionkowo-komorowy.   Trzecim   jest
przedłużenie   węzła   przedsionkowo-komorowego   biegnące   wzdłuż   przegrody   międzykomorowej
jako   pęczek   przedsionkowo-komorowy.   Na   terenie   komór   pęczek   dzieli   się   na   dwie   odnogi,
przechodzące pod wsierdziem w siateczkę komórek mięśniowych przewodzących serca. Wszystkie
komórki   układu   bodźco-przewodzącego   serca   mają   zdolność   do   samowytwarzania   stanu
pobudzenia   i   mogą   powodować   wzbudzenie   skurczów   całego   mięśnia   sercowego.   Jednakże   w
warunkach fizjologicznych jedynie niektóre tzn. rozrusznikowe komórki węzła zatokowego inicjują
swój rytm. Wynika to stąd, że komórki te depolaryzują się najszybciej w stosunku do pozostałych
komórek   układu   bodźco-przewodzącego.   Dlatego   cały   węzeł   zatokowy   uważany   jest   za   punkt
rozrusznikowy  w   automatyźmie   serca,   a   rytm   pobudzenia   nadany  przez   ten   węzeł   decyduje   o
częstotliwości skurczów serca. Stan pobudzenia wyzwolony przez węzeł zatokowy rozprzestrzenia
się w mięśniu przedsionków z prędkością1 m/s. Z tego powodu przedsionek prawy, w którym
znajduje się węzeł zatokowy, kurczy się pierwszy a tuż po nim przedsionek lewy. Pobudzenie z
mięśni   przedsionków   dociera   do   węzła   przedsionkowo-komorowego,   pokonując   tzw.   strefę
graniczną.   Jest   to   otaczająca   węzeł   przedsionkowo-komorowy   warstwa   licznie   rozgałęzionych
włókien mięśniowych związanych z elementami tkanki łącznej. Pokonanie strefy granicznej przez
docierające tu pobudzenie zmniejsza szybkość depolaryzacji do 0,05 m/s, co powoduje wystąpienie
skurczu   komór   serca   dopiero   po   zakończeniu   skurczu   przedsionków.   Węzeł   przedsionkowo-
komorowy podporządkowany jest rytmowi pobudzeń narzuconych mu przez węzeł zatokowy w
pewnych fizjologicznych jedynie granicach. Gdy rytm pobudzeń z węzła zatokowego nie dociera,

jest   bardzo   szybki   lub   zbyt   wolny,   węzeł   przedsionkowo-komorowy  może   wytwarzać   impulsy
pobudzające mięsień serca samodzielnie. Ponieważ pomiędzy mięśniem sercowym przedsionków a
mięśniem komór istnieje rozdzielający pierścień włóknisty, pobudzenie z węzła przedsionkowo-
komorowego do ścian komór przemieszcza się wyłącznie przez układ bodźco-przewodzący, a więc
przez   pęczek   przedsionkowokomorowy   jest   rozprzestrzeniane   –   za   pośrednictwem   systemu
komórek gruszkowatych (komórek Purkiniego) – na cały mięsień obu komór. Na odcinku pęczka
przedsionkowo-komorowego i komórek gruszkowych szybkość rozchodzenia się pobudzenia jest
znaczna i wynosi od 1 do2 m/s. 
19.pęczek przedsionkowo-komorowy. (Hisa)
Jest elementem układu bodźczo – przewodzącego; przewodzi impulsy od węzła przedsionkowo-
komorowego,

utworzony jest on przez pień oraz prawą i lewą odnogę.

  odnogi biegną do komory

prawej i lewej wzdłuż przegrody międzykomorowej. Odnogi pęczka dzielą się na odgałęzienia
zwane włóknami purkyniego, które dochodzą do włokien mięśnia prawej i lewej komory.

Przejście

włókien   pęczka   przedsionkowo-komorowego   we   właściwą   mięśniówkę   serca   odbywa   się   u
podstawy  mięśni   brodawkowatych.

  Pęczek   stanowi   jedyną   drogę   przewodzenia   pobudzenia   na

komory.
20.Krwinki w roztworze hiper i hipotonicznym
otoczka   krwinek   czerwonych   ma   własciwosci   błony   półprzepuszczalnej,   przez   ktorą   mogą
dyfundować cząsteczki wody i niektóre substancje chemiczne (decyduje o tym ich masa i ładunek).
Osocze krwi jest roztworem izotonicznym, panuje w nim takie samo ciśnienie osmotyczne jak
wewnątrz krwinek. Ciśnienie osmotyczne jest siłą, z jaką dany roztwór przyciąga cząsteczki wody
odzielone   od   niego   błoną   półprzepuszczalną.   Zalezy   od   molowego   stężenia   związków   w   tym
roztworze i stopnia ich dysocjacji. W roztworze hipertonicznm, tj. o wyzszym stężeniu czasteczek
osmotycznie   czynnych   (o   wyższym   ciśnieniu   osmotycznym)   niż   wewnątrz   krwinek,   następuje
przenikanie   cząsteczek   wody   z   krwinek   do   roztworu   w   celu   wyrównania   stężeń.   Krwinki
zmniejszają   swoją   objętośc,   a   ich   otoczka   ulega   pomarszczeniu.   W   roztworze   hipotonicznym
(stężenie cząsteczek osmotycznie czynnych i wynikające stąd ciśnienie osmotyczne jest niższe niż
w erytrocytach) cząsteczki wody wnikają do wnętrza komóki w celu wyrównania stężeń. Erytrocyty
zwiekszają swoją objętość, a ich otoczka się rozciąga – może pęknąć i uwolnić hemoglobinę z
wnętrza komórki (hemoliza).
21.Dlaczego erytrocyt ssaków nie ma jądra?
Erytrocyty to inaczej krwinki czerwone lub czerwone ciałko krwi. Krwinki czerwone wytwarzane
są w szpiku kostny czerwonym, znajdującym się w nasadach kości długich i kościach płaskich.
Zachodzi   tam   proces   erytropoezy,   w   którym   erytrocyty   powstają   z   komórek   macierzystych
erytrocytów   z   szybkością   ok.   120   milionów   na   minutę.   Podstawową   funkcją   erytrocytów   jest
rozprowadzanie tlenu. Erytrocyty nie mają jądra komórkowego ani mitochondriów. Skutkiem tego
jest   niezdolność   do   przeprowadzania   własnych   przemian   metabolicznych,   a   to   oznacza,   że
transportowany przez nie tlen, nie jest zużyty po drodze na potrzeby krwinki, w całości dociera do
tkanek. Poza tym brak jądra uelastycznia błonę erytrocytów i pozwala na przyjmowanie kształtu
gruszkowatego,   ułatwiającego   przeciskanie   się  przez   naczynia   włosowate  o  mniejszej   średnicy.
Brak   dużych   organelli   w   komórce   daje   więcej   miejsca   wewnątrz   dla   hemoglobiny.   Erytrocyty
wewnątrz   wypełnione   są   hemoglobiną,   która   nadaje   krwi   czerwony   kolor   i   uczestniczy   w
transporcie dwutlenku węgla. Ze względu na brak jądra komórkowego krwinki czerwone nie dzielą
się.  Nie mogą pełnić  normalnych  funkcji  komórki, nie  mają także mechanizmu, który mógłby
naprawić w nich powstające uszkodzenia i po kilku miesiącach erytrocyty ulegają zniszczeniu.
Organizm nieustannie produkuje nowe erytrocyty, które zastępują te, które uległy rozpadowi. 
22.Czynniki podwyższające ciśnienie tętnicze krwi.
Regulacja odruchowa

–

chemoreceptory: znajdują się w łuku aorty (w kłębku aortalnym), gdzie występują komórki
nabłonkowe, w których kończą się włókna nerwowe nerwu depresyjnego w aorcie oraz
nerwu   Heringa   w   zatoce   szyjnej.   Chemoreceptory   są   wrażliwe   na   zawartość   we   krwi
głównie CO2 oraz jonów wodorowych. Wzrost zawartości CO2 (np. w wyniku wzmożonej
pracy   fizycznej,   ucieczki   zwierzęcia)   powoduje   wzbudzenie   impulsacji   w   nerwach
aferentnych,   czego   następstwem   jest   odruchowe   zwężenie   mięśniówki   gładkiej   naczyń
obszaru   skórnego   i   trzewnego   oraz   naczyń   płucnych,   dużych   naczyń   żylnych   i   naczyń
żylnych   objętościowych(w   śledzionie   i   wątrobie).   Nie   podlegają   skurczowi   naczynia
pracujących mięśni oraz naczynia wieńcowe i mózgowe. Powoduje to wzrost ciśnienia i
przesunięcie krwi, umożliwiający lepszy jej przepływ przez pracujące mięśnie wykonujące
zwiększoną   pracę,   mięśnień   sercowy   oraz   kierujący   procesem   układ   nerwowy.   W
warunkach   spoczynku   wpływ   chemioreceptorów   na   układ   krwionośny   jest   nieznaczny
ponieważ nie wywierają one tonicznego wpływu na nerwowe ośrodki krążenia. Podobne
działanie jak przy wzmożonym wysiłku stwierdza się przy ogólnej hipoksji. Spowodowany
wzrost ciśnienia krwi i wzmożony jej przepływ przez narządy uprzywilejowane pozwala
organizmowi przetrwać w niekorzystnych warunkach niedoboru tlenu.

Regulacja humoralna: adrenalina i noradrenalina (aminy katecholowe) przyśpieszają akcję serca,
tym samym zwiekszając ciśnienie krwi. Noradrenalina wydzielana jest na zakończeniach włókien
zazwojowych   układu   współczulnego   (włókna   adrenergiczne).   Noradrenalina   przez   receptor
adrenergiczny ,cyklazę adenylową zawartą w błonie włókien mięśnia sercowego i przez cAMP oraz
kinazy białkowe działa na liczne enzymatyczne procesy kotaboliczno-anaboliczne. 
Noradrenalina wazopresyna prostaglandyna F2alfa angiotensyna- zwężenie naczyn krwionośnych
23.Grupa krwi A i 0
U człowieka wyróżnia się cztery podstawowe grupy krwi: A, B, AB i 0. Podział ten ustalono na
podstawie występowania aglutynogenów w otoczce krwinki. Aglutynogeny są glikoproteidami i
mają typową dla związków białkowych dziedzicznie uwarunkowaną swoistą budowę. Grupa krwi A
posiada w swojej otoczce aglutynogen A, który występuje w dwóch odmianach – A1 (częściej) i A2
(rzadziej). Dlatego wyróżnia się własciwie 6 grup: A1, A2, B, A1B, A2B, 0. W osoczu krwi grupy A
znajdują   się   także   izoaglutyniny   (przeciwciała)   beta,   skierowane   przeciwko   nieobecnemu
antygenowi B. Występowanie izoaglutyniny alfa spowodowałoby aglutynację wlasnych krwinek.
Grupa krwi 0 nie posiada w otoczce aglutynogenów, za to w osoczu znajdują się izoaglutyniny alfa
(anty A) i beta (anty B). Osoby z tą grupą krwi są uniwersalnymi dawcami, ponieważ nie wywolują
izoaglutynacji.
24.Potencjał spoczynkowy i prąd czynnościowy
błonę   komórkową   niepobudzonego   neuronu   cechuje   polaryzacja   elektryczna.   Polega   ona   na
koncentracji ładunków dodatnich na jej stronie zewnętrznej, podczas gdy ładunki ujemne gromadzą
się   po   jej   stronie   wewnętrznej.   Między   środowiskiem   wewnętrznym   a   zewnętrznym   powstaje
różnica potencjałów -70mV. Ten stan napiecia nazywa się potencjałem spoczynkowym. Utrzymanie
takiego stanu rzeczy jest zależne od trzech czynników. 

4) różny   stopien   przepuszczalności   dla   jonów   Na+   i   K+.   Kationy   sodowe   zdecydowanie

trudniej niż potasowe przechodzą przez błonę, ponieważ kanałów sodowych jest mniej, są
one też mniej mobilne. Kationy potasowe są mobilniejsze, a ich kanałów jest więcej, jednak
ich   ucieczkę   na   zewnątrz   komórki   hamuje   elektostatyczne   przyciąganie   ujemnie
naładowanych białek integralnych wnętrza komórki. Dzięki temu podczas biernej dyfuzji
jonów przez błonę większe stęzenie jonów potasowych koncetruje się wewnątrz komówki, a
jonów Na na zewnątrz.

5) Potencjał równowagi – potencjał, przy którym wypływ tego rodzaju jonów z komórki jest

równy ich wpływowi do jej wnętrza.  Jeśli po dwu stronach błony komórkowej występuje

różnica stężeń określonych jonów, to na skutek dyfuzji będą one przechodziły z przedziału o
stężeniu   wyższym   do   przedziału   o   stężeniu   niższym.   Przepływ   jonów   pomiędzy
przedziałami   można   zatrzymać   wytwarzając   pomiędzy   nimi   odpowiednią   różnicę
potencjałów.   Pole   elektryczne   będzie   powodowało   ruch   jonów   (migrację)   w   stronę
przeciwną   do   kierunku   ich   ruchu   związanego   z   dyfuzją.  W  ten   sposób   może   dojść   do
równowagi   pomiędzy   strumieniem   dyfuzyjnym   i   migracyjnym.   Tym   samym   całkowity
strumień przez przegrodę będzie równy zero i stężenia jonów w obu przedziałach przestaną
się   zmieniać.   Wartość   różnicy   potencjałów   przy   której   dochodzi   do   takiej   równowagi
nazywamy potencjałem równowagi  

6) pompa sodowo – potasowa – jony Na i K migrują zgodnie z gradientem stężeń, co po

dłuższym  czasie mogłoby doprowadzic  do wyrównania  potencjałow i zaniku potencjału
spoczynkowego – zapobiega temu błonowy enzym transportujacy (aktywowana przez sód i
potas adenozyno-trifosfataza). Enzym pozyskuje energię z rozkładu ATP w obecnosci jonów
Mg+. Aktywnośc pompy opiera się na działaniu swoistego nośnika transportującego, który
w jednym cyklu wymiany wyprowadza z komórki 3 kationy Na , jednoczesnie transportując
do wnetrza neuronu dwa kationy K+.

Prąd   czynnościowy   polega   na   rozładowaniu   potencjału   spoczynkowego   w   wyniku   migracji
łaunków dodatnich z płynu zewnątrzkomórkowego do wnętrza neuronu. W czasie działania bodźca
na  komórki pobudliwe  następuje depolaryzacja ich  błony.  Warunkiem jej  zajścia jest  obecność
napieciozależnych   kanałów   dla   Na+   i   K+.   Charakteryzują   się   one   zdolnością   szybkiego
przechodzenia ze stanu zamkniętego na otwarty pod wpływem okreslonego napięcia elektrycznego.
Kanały Na otwieraja się wczesniej, po osiągnięciu potencjału progowego (-50 mV) i w wyniku tego
następuje   ułatwiony   napływ   kationów   Na,   zgodny   z   gradientem   stężeń.   w   tym   czasie   błona
komórkowa staje się dla nich łatwo przepuszczalna (nawet 500x). w związku z tym powierzchnia w
miejscu pobudzenia staje się elektroujemna, a wnętrze elektrododatnie w stosunku do części jeszcze
niepobudzonej. Stan depolaryzacji jest krótkotrwały i zaraz potem następuje okres repolaryzacji
błony   komórkowej   i   powrót   do   stanu   wyjściowego,   w   którym   powierzchnia   komórki   jest
elektrododatnia w stosunku do jej wnętrza. W okresie zapoczątkowującym repolaryzację (w czasie
gdy  przepuszczalnosc   dla   jonów   Na   jest   już   mała)   zgodnie   z   kierunkiem   spadku   stężeń,   jony
potasowe masowo opuszczają wnętrze komórki (przepuszczalność dla tych jonów zwieksza się
10x). Wraz z jonami K+ komórkę opuszczają ładunki dodatnie, co przywraca ujemny potencjał w
jej   wnętrzu.   Doprowadza   to   do   szybkiej   repolaryzacji.   Jednak   kanały   potasowe   zamykają   się
wolniej   i   z   komórki   wypływa   więcej   jonów   niż   jest   porzebne   do   przywrócenia   potencjału
spoczynkowego   (-70   mV).   Potencjał   wnętrza   komórki   chwilowo   spada   poniżej   potencjału
spoczynkowego   –   hiperpolaryzacja   następcza.   Nastęnie   pompa   sodowo   –   potasowa   przywraca
stęźenie jonów do stanu poczatkowego.
25.Połączenie hemoglobiny z tlenem.
Hemoglobina zbudowana jest z dwóch zasadniczych komponentów -96% stanowi białko globina,
pozostałe 4% to barwnik krwi – hem. Globina zbudowana jest z czterech łańcuchów peptydowych,
z   dwóch   alfa   i   dwóch   beta.   Między   pętlami   zwiniętego   łancucha   aminokwasów   tkwi   jedna
cząsteczka   hemu.   W   ten   sposób   jedna   czasteczka   globiny   przyłącza   cztery   cząsteczki   hemu,
tworząc   hemoglobinę.   Cząsteczka   hemu   zbudowana   jest   z   połozonego   centralnie
dwuwartościowego atomu żelaza, połączonego z czterema wzajemnie powiązanymi pierścieniami
pyrolowymi.   Najważniejszą   czynnością   hemoglobiny   jest   wiązanie   gazów   oddechowych   (O2   i
CO2). Każda cząsteczka hemu ma zdolność luźnego, nietrwałego przyłączenia jednej czasteczki
tlenu. Tlen wchodzi w nietrwałe połaczenia między zelazem zawartym w grupie hemowej a jedną z
reszt histydyny, zawartej w peptydowej pętli. Gdy do czasteczki hemu nie jest przyłączony tlen,
równoimienne łancuchy alfa i beta są od siebie oddalone. Przyłączenie tlenu powoduje przestrzenne
zmiany konformacyjne cząsteczki – łańcuchy równoimienne zblizają się do siebie, co zwiększa
dostępność   pozostałych   grup   hemowych   i   tlen   łatwiej   się   z   nimi   łączy   (zwiekszenie
powinowactwa).   Proces   przyłaczania   tlenu   do   hemoglobiny   zachodzi   w   płucach.   Nie   jest   to

utlenienie   hemoglobiny,   nie   nastąpiło   bowiem   przemieszczenie   elektronów   zmieniające
wartościowość   zelaza.   Utlenowana   hemoglobina   nosi   nazwę   oksyhemoglobina.  W  tkankach,   w
warunkach obniżonego cisnienia parcjalnego tlenu, oksyhemoglobina dysocjuje, uwalniając tlen
cząsteczkowy.
26.Homeostaza krwi i wodno - mineralna.
Homeostaza – stałość środowiska wewnętrznego mimo ciągłej wymiany składników; jest efektem
wielu mechanizmów fizjologicznej regulacji i wyrazem dynamicznej równowagi toczących się w
organizmie   przemian.   Zabezpiecza   tkanki   i   narządy   przed   zbyt   nagłymi   zmianami   warunków
najbliższego otoczenia 
Homeostaza krwi to głównie stałośc ciśnienia osmotycznego i stałośc odczynu krwi, a także: liczba
krwinek, poziom cukru we krwi, zawartość białka i składników mineralnych.

1. stałość ciśnienia osmotycznego: związki nieorganiczne rozpuszczone w osoczu wywierają

ciśnienie   osmotyczne,   które   jest   jednakowe   dla   wszystkich   płynów   ustrojowych
(izomolalność – 290mmol/kg wody). Stałe ciśnienie osmotyczne (izotonia) to: utrzymanie
stosunkowo   stałych   stężeń   jonów   (izojonia),   zachowanie   elektroobojętności   płynów
ustrojowych,   stałość   stężenia   jonów   wodorowych   (izohydria)   obok   zachowania
fizjologicznych   objętości   przestrzeni   wodnych   (izowolemia).Chociaz   utrzymanie
homeostazy   zapewniają   przede   wszystkim   nerki   i   płuca,   to   krew   jest   transporterem
składników mineralnych i organicznych, uczestniczacych  w regulacji stałości środowska
wewnętrznego.W roztworze hipertonicznm, tj. o wyzszym stężeniu czasteczek osmotycznie
czynnych   (o   wyższym   ciśnieniu   osmotycznym)   niż   wewnątrz   krwinek,   następuje
przenikanie cząsteczek wody z krwinek do roztworu w celu wyrównania stężeń. Krwinki
zmniejszają   swoją   objętośc,   a   ich   otoczka   ulega   pomarszczeniu.   W   roztworze
hipotonicznym   (stężenie   cząsteczek   osmotycznie   czynnych   i   wynikające   stąd   ciśnienie
osmotyczne jest niższe niż w erytrocytach) cząsteczki wody wnikają do wnętrza komóki w
celu wyrównania stężeń. Erytrocyty zwiekszają swoją objętość, a ich otoczka się rozciąga –
może pęknąć i uwolnić hemoglobinę z wnętrza komórki (hemoliza).

2. Stałość odczynu krwi: odczyn krwi, chłonki oraz płynów tkankowych jest lekko zasadowy.

Prawidłowe stęzenie jonów wodorowych wynosi 35-45 nmol/l. Przekroczenie liczby 126
nmol/l zatrzymuje procesy życiowe. Aby do tego nie doszło, jony wodorowe muszą zostac
skutecznie usunięte przez nerki i płuca. W utrzymaniu staości stężenia jonów wodorowych i
ich   wydalaniu   uczestniczą   uklady   buforowe:   wodorowęglanowy   (najważniejszy   75%
pojemności),   fosforanowy,   bialczanowy,   hemoglobinowy   –   tworzą   pojemnośc   buforową
ustroju. Ponieważ kwas węglanowy jest głównym donatorem jonów węglowych , a powstaje
z   CO2,   więc   w   procesie   oddychania   może   dojsc   do   zachwiania   pH   (kwasica   bądz
zasadowica   oddechowa).   Układ   białczanowy   tworzą   białka,   które   jako   związki
amfoteryczne   mogą   reagować   jako   słabe   kwasy   lub   zasady.   Układ   hemoglobinowy
zapewnia   prawidłowe   pH   krwi   poprzez   wiązanie   jonów.   Najwieksze   wahania   odczynu
występują w płynie zewnątrzkomórkowym, ale dopływająca krew i odpływająca chłonka
szybko niwelują te różnice.

Homeostaza wodno – mineralna
  Znaczenie  nerek   w utrzymaniu   stałości   srodowiska  wewnętrznego   wynika  z  ich  zdolności   do
wybiórczego wydalania jednych, a zatrzymywania innych elektrolitów oraz wody. Drogą nerkową
wydalane są organiczne kationy (Na+, K+) i aniony (Cl-, SO-). Wydalając lub zatrzymując sole
mineralne i wodę, z dużą precyzją zachowują stałe ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych.
Regulacja równowagi kwasowo – zasadowej polega na usuwaniu kwasów lub zasad w postaci ich
soli oraz zatrzymywaniu bądź wydalaniu substancji spełniających rolę buforów, jak wodorowęglany
bądź fosforany. Pomagają także w utrzymaniu bilansu wodnego – zwierzę pobiera wodę wraz z
pokarmem i plynami, źródłem wody są również procesy oksydacyjne. Woda wydalana jest poprzez

skórę z potem, poprzez drogi oddechowe z wydychanym powietrzem i przez układ pokarmowy z
kałem, ale głównie przez nerki.
27.Białka osocza.
Osocze stanowi 60% całkowitej objętości krwi. Uzyskuje się je po odwirowaniu świeżo pobranej
krwi ze środkiem przeciwkrzepliwym. Zawiera około 91 -92 % wody, ok. 7 % stanowią białka
osocza, a 1-2% związki mineralne. Wyróżnia się trzy frakcje białek:

1) albuminy: białka o najmniejszej masie czasteczkowej (ok. 70 kDa) i krótkim, parodniowym

okresie   półtrwania.   Wytwarzane   są   w   wątrobie.  Rola   ich   polega   na   utrzymywaniu
prawidłowego   ciśnienia   onkotycznego,   transportowaniu   hormonów,   leków,   kwasów
tłuszczowych, aminokwasów.  Naruszenie poziomu albumin  w osoczu zakłóca  wszystkie
procesy związane z filtracją i resorpcją wody przez tkanki naczyn krwionośnych, a więc
zakłoca powastawanie moczu, chłonki i płynu miedzykomórkowego. Obniżenie poziomu
albumin we krwi, np. w chorobach wątroby, prowadzi do ucieczki wody z krwi do innych
tkanek i powstawania obrzęków.

2) Globuliny: wyróżnia się alfa-, beta- (wątroba) i gammaglobuliny (limfocyty B); bardziej

precyzyjne metody diagnostyczne pozwalają na wyróżnienie podfrakcji, np. alfa1, alfa2, 3,
beta1, 2, 3 itd. Ich rola polega głównie na przenoszeniu wraz z prądem krwi różnych ciał
wiążących   się   z   nimi   luźno   i   przejściowo   oraz   na   czynnościach   obronnych   i
odpornościowych ustroju (odporność).  Miedź jest np. przenoszona przez ceruloplazminę
(alfaglobulina),   a   żelazo   przez   transferrynę   (betaglobulina).   Niektóre   czasteczki   alfa   i
betaglobulin   przenoszą   steroidowe   hormony   płciowe   i   nadnerczowe,   inne   –   hormony
tarczycy   witaminy,   enzymy   itp.   Izoaglutyniny   frakcji   beta-globulin   mają   zdolnosc
reagowania   z   antygenami   grupowymi   na   błonach   krwinek   czerwonych.   Z   tej   frakcji
wywodzi się wiele enzymów osocza, jak fosfataza czy esteraza cholinowa. Gammaglobuliny
to IgG, IgA, IgM, IgD, IgE.

3) Fibrynogen: dość duza masa cząsteczkowa (340 kDa), wytwarzany w wątrobie. Ogrywa

podstawową rolę w krzepnięciu krwi.

Hiperproteinemia   (podwyższenie   stężenia   białka   całkowitego)   może   występować   w   stanach
fizjologicznych   (wzmożony   wysiłek   fizyczny)   i   chorobowych   (przewlekły   stan   zapalny,
nadczynność   białkotwórcza   wątroby,   stany   odwodnienia).   Hipoproteinemia   towarzyszy
upośledzeniu wchłaniania, stanom niedożywienia, ciąży (zapotrzebowanie na białko) oraz wielu
chorobom.
28.Adrenalina
Jest   wytwarzana   przez   rdzeń   nadnerczy.   Zalicza   się   do   katecholamin.   Ich   prekursorem   są   :
fenyloalanina   i   tyrozyna,   które   w   procesach   hydroksylacji,   dekarboksylacji   i   metylacji
przekształcają   się   w   adrenalinę,   noradrenalię   i   dopaminę.   N-metylotransferaza   fenyloalaninowa
katalizuje   N-metylację   noradrenaliny   do   adrenaliny.   Adrenalina   silnie   stymuluje   receptory
adrenergiczne typu beta, słabiej typu alfa. Na jej wytwarzanie wpływają: pobudzenie nerwowe,
hipoglikemia, czynniki stresogenne, niektóre leki. Adrenalina wiąże się z receptorami sarkolemy i
wpływa na przyspieszenie akcji serca
29.Hemoliza i czynniki hemolityczne
Hemoliza – jest to rozpad krwinek z jednoczesnym uwolnieniem hemoglobiny. Może wystąpić pod
wpływem działania czynników uszkadzających błonę komórkową – eter, alkohol, jady bakteryjne,
jady węży i pszczół,przeciwciała, tzw. hemolizyny, nagły spadek temperatury poniżej zera, środki
zmniejszające   napięcie   powierzchniowe,   silne   działanie   mechaniczne,   zmiany   ciśnienia
osmotycznego.   Hemoliza   występuje   często   po   przetoczeniu   niezgodnej   grupy   krwi,   kiedy   to
izoaglutyniny biorcy biorą udział w niszczeniu krwinek dawcy. Hemoliza może nastąpić także w
roztworze hipotonicznym (stężenie cząsteczek osmotycznie czynnych i wynikające stąd ciśnienie

osmotyczne jest niższe niż w erytrocytach), gdy cząsteczki wody wnikają do wnętrza komóki w
celu wyrównania stężeń. Erytrocyty zwiekszają swoją objętość, a ich otoczka się rozciąga – może
pęknąć i uwolnić hemoglobinę z wnętrza komórki (hemoliza).
30.Skurcz tężcowy zupełny

W skurczu pojedynczym wyróznia się trzy fazy: utajonego pobudzenia (okres czasu od momentu
zadziałania   bodźca   powodującego   powstawanie   potencjału   czynnościowego   do   roczpoczęcia
skurczu), skurczu i rozkurczu. Jeśli zwiększa się częstotliwość bodźców, to dochodzi do sumowania
się skurczów i powstawania skurczów tężcowych. Jeżeli częstotliwośc działających bodźców jest
tak duża, że każdy z nich działa skutecznie na komórkę w czasie fazy skurczu, powstaje skurcz
tężcowy zupełny. Skurcz tężcowy jest silniejszy niż skurcz pojedynczy, a zupełny silniejszy niż
niezupełny. Wynika to z faktu, ze podczas każdego skurczu z cystern brzeżnych uwalniana jest
kolejna porcja Ca2+, a ich transport zwrotny do siateczki śródplazmatycznej jest niewystarczający.
Dochodzi w związku z tym do sukcesywnego wzrostu sarkoplazmatycznego stężenia jonów Ca2+,
co   skutkuje   wzrostem   liczby   wytworzonych   mostków   poprzecznych   i   siły   skurczu.   Potencjał
spoczynkowy mięsnia sercowego jest ujemny, pobudzenie jego włokien prowadzi do powstania
potencjału   dodatniego.   Proces   depolaryzacji   błony   spowodowany   gwałtownym   wzrostem
przepuszczalnosci dla jonów sodu, powoduje w efekcie utratę pobudliwosci. Jest to okres refrakcji
bezwzględnej, trwający tak długo, jak komórki są zdepolaryzowane. W tym momencie mięsien
sercowy   nie   reaguje   na   żadne   bodźce   dodatkowe   i   nie   można   wywołac   skurczu   tężcowego
zupełnego. Na etapie rozkurczu następuje okres refrakcji względnej, kiedy dodatkowy silny bodziec
może wywołać skurcz dodatkowy (ekstrasytole)
31.Leukocyty – funkcje.
Wspólną, a zarazem głowną funkcją leukocytów jest ich udział w procesach odpornościowych
organizmu. Szczególnie wazną rolę odgrywają w odpowiedzi komórkowej swoistej i nieswoistej
(tylko limf B biorą udział w odpowiedzi humoralnej). Powszechnym zjawiskiem wsrod leukocytow
jest zdolnosc do fagocytozy i immunofagocytozy. Wytwarzają także wiele cząsteczek, takich jak
interleukiny,   monokiny   i   limfokiny.   Pełnią   czynności   regulacyjne   i   modulujące;   mogą   działać
atokrynnie,   parakrynnie   i   endokrynnie,   uczestnicząc   w   regulacji   układów:   odpornościowego,
nerwowego i rozrodczego. Reagują na czynniki chemotaktyczne i wykazują zdolność diapedezy.
Neutrofile   (granulocyty   obojętnochłonne)   zapewniają   ochronę   przed drobnoustrojami na
drodze fagocytozy,   są   wytwarzane   intensywnie   podczas stanów   zapalnych.   Posiadają   jądra
podzielone   na   segmenty   (2-5).   Poruszają   się   ruchem   pełzakowatym.   Są   odpowiedzialne   za
wytwarzanie ropy 
Eozynofile   (granulocyty   kwasochłonne)   są   odpowiedzialne   za   niszczenie   obcych  białek  np.
alergenów.   Są   intensywnie   wytwarzane   podczas   zarażenia  pasożytem.   Poruszają   się   ruchem
pełzakowatym i fagocytują. Są odpowiedzialne za niszczenie larw i jaj pasożytów. Mają jądro
okularowe.   Eozynofile   regulują   procesy   alergiczne   –   powodują,   że alergiajest   łagodniejsza   –
wykazują działanie antyhistaminowe. 
Bazofile (granulocyty zasadochłonne) posiadają zdolności do fagocytozy (mniejszą niż neutrofile).
Nie poruszają się ruchem pełzakowatym. Produkują interleukinę 4, która pobudza limfocyty B oraz
heparynę   i serotoninę.   Uwolniona   heparyna   zapobiega   powstawaniu   skrzepów,   co   ma   istotne

znaczenie   w   stanach   zapalnych.   Uczestniczą   w   reakcjach   alergicznych,   dzięki   zdolnosci   do
wiązania na swojej powierzchni IgE.
Monocyty   są   największymi   z   leukocytów.   Posiadają   duże   jądro   oraz   wytwarzają  interferon.
Monocyty mają dużą zdolność do fagocytozy. Gdy dojrzeją przekształcają się w makrofagi. 
Maktofagi - Są to dojrzałe monocyty, które przedostały się poza światło naczynia. Odznaczają się
duzą zdolnością fagocytarną i immunofagocytarną
Limfocyty   –   rózne   populacje   i   subpopulacje   (B,   Tc,   Th,   Treg),   odpowiedzialne   za   odowiedz
komórkową i humoralną, syntezę cytokin, które mogą modulować odp ukł odpornościowego.
32.Cel dodawania mocznika do paszy
Mocznik   należy   do   substancji   azotowych   niebiałkowych   (NPN).   Dodatek   mocznika   do   paszy
zastępuje   obecność   w   niej   białka   naturalnego   (   szacuje   się,   że   ok.   ¼   całego   zapotrzebowania
białkowego, można pokryć azotem mocznika przy żywieniu zwierząt opasowych ). Pozwala to na
ekonomiczne   wykorzystanie   białek   paszy.   Bakterie   żwaczowe   posiadają   enzym   ureazę,   dzięki
któremu następuje rozkład mocznika do amoniaku i dwutlenku węgla.
Brak jednoznacznie określonych dawek mocznika, które nie wpływałyby szkodliwie na organizm
zwierzęcia. 
Problemem do rozwiązania jest: 

–

zmniejszenie szybkości rozkładu mocznika w żwaczu, a przez to zmniejszenie toksycznego
działania   dużych   ilości   wytwarzanego   w   czasie   rozkładu   amoniaku   (optymalne   pH   dla
działania   ureazy   leży   między   8   a   9,   a   więc   wyraźnie   po   stronie   alkalicznej   –   tak   jak
szkodliwe   jest  zbyt   niskie   pH,   hamuje  bowiem  rozwój   flory  bakteryjnej   i   prowadzi   do
zatrucia aminami, tak zbyt wysokie przyczynia się do zbyt szybkiego rozkładu mocznika) -

–

lepsze wykorzystanie azotu mocznikowego 

–

zmniejszenie strat azotu wydalanego z moczem

Niewielki dodatek mocznika do paszy wzmaga syntezę węglowodanów. 
33.Budowa łuku odruchowego, łuk odruchowy
Odruchem   nazywamy   przymusową   reakcję   efektora   (najczęściej   ruchową   lub   wydzielniczą)   na
bodźce   zewnętrzne   bądź   wewnętrzne,   zachodzącą   przy   udziale   układu   nerwowego.   Podłożem
morfologicznym reakcji odruchowej jest łuk odruchowy, który składa się z pięciu części: receptora,
drogi   dośrodkowej,   ośrodka   danego   odruchu,   drogi   odśrodkowej   i   efektora.   Receptor   to
wyspecjalizowane   zakończenie   czuciowego   włókna   nerwowego,   który   jest   swego   rodzaju
transformatorem przekształcającym energię bodźca w impuls nerwowy. Drogę dośrodkową tworzą
czuciowe   włókna   nerwowe   przewodzące   impuls   nerwowy   do   ośrodka   danego   odruchu,   który
zlokalizowany   jest   najczęściej   w   ośrodkowym   układzie   nerwowym.   Odbiera   on   i   analizuje
czuciowy impuls nerwowy i zamienia go na odowiedni impuls motoryczny lub wydzielniczy. Drogę
odśrodkową tworzą włókna nerwowe ruchowe bądź wydzielnicze przewodzące impuls nerwowy do
efektora, którym są mieśnie lub gruczoły
34.nieswoista regulacja oddychania (odruchy nieswoiste)
Jednym  z rodzajów odruchów nieswoistych  jest przyspieszenie  oddechów w celu zapobieżenia
przegrzaniu.   Szybka   wentylacja   dróg  oddechowych   umożliwia  odprowadzenie  znacznych   ilości
ciepła, dlatego u zwierząt pozbawionych możliwości oddania nadmiaru ciepła przez pocenie się i
odparowanie potu obserwuje się odruch ziania. Pobudzenie ośrodków oddechowych następuje po
podrażnieniu   receptorów   zimna   i   receptorów   bólowych.   Takie   pobudzenie   dociera   do   ukadu
siatkowatego w rdzeniu przedłużonym i stymuluje m.in. neurony wdechowe (wykorzystywane przy
cuceniu). Odwrotne zjawisko nieswoistego zwolnienia funkcji oddechowych występuje u człowieka
i wielu zwierzat w trakcie snu.

35.czynności wątroby, wątroba – funkcje
Wątroba   jest   największym   gruczołem   w   organizmie   zwierzęcym.   Wydziela   żółć   do   przewodu
pokarmowego.   Ta   funkcja   stanowi   jednak   tylko   nieznaczną   część   jej   zadań,   jakie   spełnia   w
organizmie. Przez wątrobę przepływa około 35% krwi. Około 80% tej krwi dopływa do wątroby z
przewodu pokarmowego, bogatej we wchłaniane tam produkty. Resztę stanowi krew doprowadzana
tętnicą   wątrobową.   Oba   strumienie   krwi   mieszają   się   w   zatokach   wątrobowych,   wysłanych
nabłonkiem   naczyniowym,   umożliwiającym   wymianę   składników   między   krwią,   hepatocytami,
przestrzeniami   międzykomórkowymi   i   przewodzikami   żółciowymi.   W   ściankach   zatok
wątrobowych   występują   komórki   siateczkowo-śródbłonkowe   gwiaździste,   stanowiące   część
systemu   siateczkowo-śródbłonkowego,   o   zdolnościach   fagocytarnych,   powodujących   rozpad
krwinek   czerwonych.   Poza   zdolnością   wytwarzania   i   wydzielania   żółci,   należy  wymienić   inne
następujące funkcje wątroby. 

1. W zakresie przemiany pośredniej węglowodanów wątroba syntetyzuje glikogen i w razie

potrzeby uwalnia z niego glukozę, wytwarza glukozę z produktów niecukrowych lub innych
cukrów, np. galaktozy. 2.

2. W  zakresie   przemian   tłuszczowych   wątroba   syntetyzuje   kwasy  tłuszczowe   z   octanów   i

cukrów,   zamienia   nienasycone   kwasy   tłuszczowe   w   kwasy   nasycone,   syntetyzuje
cholesterol oraz wiele jego pochodnych, np. kwasy żółciowe, witaminę D3. 

3. W   zakresie   przemian   białkowych   wątroba   bierze   udział   w   syntezie   albumin,   alfa-   i

betaglobulin, heptaglobuliny, transferyny, ceruloplazminy; ma właściwości proteolityczne,
jest tzw. czynnym magazynem białka i aminokwasów; ma zdolność prowadzenia wszystkich
pośrednich przemian aminokwasów (transaminacja, dezaminacja i inne). 

4. W zakresie przemian nukleotydów wątroba ma zdolność wytwarzania kwasu moczowego i

innych   puryn,   a   także   pirymidyn,   jako   produktów   końcowej   przemiany   nukleotydów;
przekształca kwas moczowy w alantoinę. 

5. Funkcja   obronna:   zdolność   fagocytozy   reprezentowana   przez   komórki   siateczkowo-

śródbłonkowe   gwiaździste,   inaktywowanie   wchłanianych   w   przewodzie   pokarmowym
trucizn   (fenol)   przez   ich   łączenie   z   siarczanami   i   kwasu   benzoesowego   z   glikokolem
(powstaje kwas hipurowy). Wątroba syntetyzuje mocznik z NH3 i CO2 chroniąc organizm
przed niebezpiecznym zatruciem amoniakiem; wydala wiele toksyn i leków dostających się
do   organizmu   z   pokarmami,   inaktywuje   hormony   (steroidowe,   insulinę,   wazopresynę,
tyroksynę), biorąc udział tym samym w utrzymaniu równowagi hormonalnej w organizmie. 

6. W   zakresie   hemopoezy   to:   budowa   erytrocytów   i   leukocytów   w   okresie   życia

wczesnoembrionalnego,   udział   w   rozkładaniu   krwinek   czerwonych,   w   syntezie   wielu
czynników niezbędnych do krzepnięcia krwi (fibrynogen, protrombina, czynniki osoczowe),
w syntezie heparyny. 

7. Funkcja magazynująca: glikogenu, białek, witamin ( A, D, E, K, B12 i innych ), Fe, Cu, Zn,

Mn 

36.Żółć – wytwarznie i skład. 
Należy   do   sokow   uczestniczacych   w   procesach   trawienia   choc   enzymy   zawiera   w   sladowch
ilosciach. Zolc slada się z : wody, kwasow zolciowych, fosfolipidow, wodoroweglanow a także
cholesterolu i barwnik zolciowe. Wystepujace w postaci soli kwasow zolciowego biora udzial w
procesach  trawienia  i  wchlanianie  tluszczow,  wplywaja  na  akatywnosc niektorych  enzymow  w
swietle   jelita.   Ponadto   zwiazki   te   uczestnicza   w   regulacji   ruchow   przewodu   pok   i   procesow
sekrecynjych   bezposrednio   lub   przez   wpływ   na   uwalniani   hormonow   jeitowych   (   VIP   CCK
sekretyna ). Obecne w zolci fosfolipi przyczyniaja się wraz z kwasami zolciowym do rozpuszcznia
cholesteroli   i   innych   substancji   hydrofobowych   tworzacych   mieszane   micele,   odczas   gdy
wodoroweglany   neutralizucja   glownie   kwasne   tresci   naplywaajce   z   zoladka.   Zolc   jest   stale

wydzielana do kanilkow zolciowych przez hepatocycy. W miate przeplyw przez drogi zolciowe
objetosc   zolci   wzrasta   dzieki   przwadze   procesow   sekrecyjnych   w   przewodach   zolciowych.   W
okrsie   miedzyposilkowym   u   zwierzat   posiadajach   pecherzyk   zolc   gromadzi   się   w   pecherzyku
zolciowym. Zachodzi tu glownie wchlainai wody i elektrolitow. Pecherzyk zolciowy oproznia swa
zawartosc najintensywniej po posilku. Pecherzyk zolciowy nie wystepuje u konia, szczura, goleba.
Zolc gromadzon i wydalana z pecherzykow zolciowego to tzw. zolc pecherzykowa. Zolc plynasa
przewodami watrobowymi i omijajajca pecherzyk zolciowy okresla się mianem zolci watrobowej.
W   regukachy   wydzielania   zolci   istotna   role   odgeywa   wpływ   nerowo-humorlany.   Naplyw
wchanianych   z   jelit   kwasowo   zolciowch   do   watroby   jest   waznym   czynnikiem   wplywajacy   na
objetosc i wydzialnia zolci. Uklad parasympatyczny wplywa symulajac co golwnie na oproznianie
pecherzyka zolciowego, natomiast hormony tarczycy, trzustki oraz niektore hormony jelitowe jak
sekrena reguluja proceny powstawnia zolci. Cholecystokinana obok silnego, pobudzajcego wplwu
na obkurczanie pecherzyka zolciowe wplywac może także na sekrecje zolci. 
37.pojemność życiowa płuc i jej składowe.
Pojemność życiowa płuc: ilość powietrza, którą możemu usunąć z płuc, wykonując maksymalny
wydech po uprzednim maksymalnym wdechu. W jej skład wchodzi

–

powietrze oddechowe: ilość powietrza usuwana z płuc podczas spokojnego wydechu po
uprzednim wykonaniu normalnego, swobodnego wdechu (człowiek:0,5l, koń 6l, krowa 3,8l
owca 0,2l)

–

powietrze   zapasowe:   jeżeli   po   normalnym   wdechu   wykonamy   maksymalny   wydech
(człowiek ok. 1l, koń 11-12l)

–

powietrze   uzupełniające:   jeżeli   po   spokojnym   wdechu   następuje   wdech   maxymalny
(nasilony), to do płuc zostaje wciągnięta dodatkowa ilość powietrza (czowiek 2l, kon 12l)

38.Powietrze zapadowe – czemu nie można go usuwać.
Po wykonaniu maksymalnego wydechu w płucach pozostaje jeszcze powietrze zalegające, którego
nie   można   wydalić.   Pozostaje   ono   uwięzione   w   pęcherzykach   płucnych   i   przewodach
pęcherzykowych.   Utrzymuje   się   w   płucach   dzięki   ujemnemu   ciśnieniu,   jakie   panuje   w   jamie
opłucnowej. Składa się z powietrza zalegającego pęcherzykowego (minimalnego, resztkowego) i
zalegającego zapadowego. Powietrze zapadowe zostaje usuniete po wyrównaniu ciśnienia w jamie
opłucnowej   z   ciśnieniem   atmsferycznym,   tzw.   odma   (następuje   to   w   wyniku   przebicia   klatki
piersiowej). Prowadzi to do zmniejszenia objetości pęcherzyków płucnych, sklejenia ich ścianek i
zapadniecia się płuc. Objętość resztkowa nigdy nie zostaje usunieta z płuc.
39.Termogeneza drżeniowa i bezdrżeniowa
TERMOGENEZA- to zespół zjawisk ( przemian ) w organizmie których celem jest, produkcja
ciepła tak aby przywrócić lub utrzymać zrównoważony bilans cieplny organizmu. 
ZRÓWNOWAŻONY BILANS CIEPLNY- to zasada na której opiera się utrzymanie niezmiennej
temperatury   wewnętrznej   u   zwierząt   stałocieplnych.   Temperatura   ta   jest   stała   gdy   ciepło
wytwarzane w drodze przemian metabolicznych równoważy ilość ciepła oddanego do otoczenia. 
  Organizm zwierzęcy narażony na stres zimna może wyprodukować ciepło na dwa podstawowe
sposoby, przez: 

–

termogenezę   drżeniową-   opartą   na   mechanizmie   kurczenia   się   mięśni   szkieletowych,
niezależnie od woli zwierzęcia -

–

termogenezę   bezdrżeniową-   opartą   na   uzyskiwaniu   ciepła   ze   wzrostu   przemian
metabolicznych   Te   dwa   sposoby   produkcji   ciepła   najczęściej   działają   jednocześnie
wzajemnie się uzupełniając. 

TERMOGENEZA BEZDRŻENIOWA (metaboliczna) Ten rodzaj termogenezy jest efektem reakcji

chemicznych   zachodzących   głównie   w   narządach   trzewnych,   np.:   wątrobie,   nerkach,   sercu,
przewodzie  pokarmowym;  ale  także  w mięśniach  czy układzie  nerwowym,   a u  noworodków  i
zwierząt   które   ulegają   hibernacji   w   tkance   tłuszczowej   brunatnej.   Sam   proces   termogenezy
przebiega w mitochondriach komórek wymienionych narządów i tkanek. Polega on na ustalaniu się
gradientu protonowego w poprzek błony mitochondrium i następującym po nim wydostawaniu się
protonów na zewnątrz mitochondrium, lecz bez wytworzenia ATP, gdyż nie przechodzą one przez
kompleks ATP-zy tylko przez białko kanałowe zwane termogeniną. 
 Proces ten regulowany jest na drodze neurohumoralnej, w której główną rolę spełniają hormony
rdzenia   nadnerczy(   adrenalina   i   noradrenalina),   a   także   tarczycy(   tyroksyna   i   trijodotyronina).
Inicjacja tak jak i utrzymanie tego procesu odbywa się za pomocą układu nerwowego. Ośrodki
odpowiedzialne za regulację temperatury znajdują się w podwzgórzu. Na wydzielanie tarczycy
wpływ mają ośrodki temoregulacyjne przedniej części podwzgórza powodujące wydzielanie TRH
który pobudza przednią część przyssadki do wydzielenia TSH, który to hormon wywołuje wzrost
wydzielania   hormonów   tarczycy   T3   i   T4.   Na   wydzielanie   hormonów   rdzenia   nadnerczy
ADRENALINA i NORADRENALINA ma wpływ układ autonomiczny współczulny powodujący
wzrost   ich   stężenia,   a   także   wydzielanie   noradrenaliny   na   zakończeniach
nerwowych(adrenergicznych)   tego   układu.   Za   pomocą   tych   hormonów   następuje   wzmożony
metabolizm w tkankach docelowych czego skutkiem jest wydzielanie się ciepła. 
TERMOGENEZA DRŻENIOWA (mięśniowa) Ten rodzaj termogenezy polega na synchronicznych
skurczach mięśni zginaczy i prostowników w obrębie mięśni głowy(mięśnie żwaczowe), kończyn,
tułowia. Mimo iż przy słabej intensywności drżenia jest ono możliwe do zahamowania siłą woli to
w istocie jest to proces mimowolny niezależny od kory mózgowej. Drżenie mięśni jest wywołane
drażnieniem niską temperaturą na receptory obwodowe a także rdzeń kręgowy czy podwzgórze
które   wyzwalają   oprócz   drżenia   tonus   mięśniowy(również   uznany   za   jedną   z   reakcji
termoregulacyjnych).   Istnieje   założenia   że   ośrodek   drżenia   mięśniowego   znajduje   się   w
podwzgórzu prawdopodobnie to ten sam który jest ośrodkiem termoregulacyjnym zimna. Wpływy z
tego ośrodka przenoszone są drogami zstępującymi rdzenia kręgowego do motoneuronów alfa, a
ich aksonami do mięśni szkieletowych. Rytmiczność ich wyładowań jest uwarunkowana czynnością
samych motoneuronów jest ona pod wpływem impulsacji z ośrodka drżenia mięśniowego oraz
obwodowej recepcji termicznej. Dochodzi tu także wpływ impulsacji z receptorów ścięgnowych i
mięśniowych. 
40.Motywacja (motywy), popędy, emocje
Ukierunkowane   akty   zachowania   się   spowodowane   są   (   oprócz   zachowań   wrodzonych   )
określonymi   potrzebami   biologicznymi,   które   wywołują   zawsze   pewne   zachwianie   wewn.
Równowagi   organizmu.   Na   tym   podłożu   powstają   motywy   –   jest   to   wewn.   stan   organizmu
uruchamiający i organizujący zachowanie, zmierzające do zaspokojenia określonej potrzeby biol.
Motywy : 

–

homeostatyczne – działające na rzecz przywrócenia homeostazy organizmu -

–

płciowe - 

–

macierzyńskie - 

–

poznawcze - 

–

socjalne - 

–

uczuciowe itp 

Składają   się   z   2   komponentów   :   popędów   (   wewn.   mechanizmy   mobilizujące   osobnika   do
działania   )   oraz   chęci   osiągnięcia   określonego   celu   lub   zdobycie   wystarczającej   nagrody.
Zaspokojenie popędu powoduje jego wygaszenie lub zahamowanie. 
Popędy : 

–

apetytywne   (   dodatnie,   zachowawcze   )   –   ukierunkowujące   działalność   organizmu   na
osiągnięcie   kontaktu   z   bodźcami   atrakcyjnymi   (   pokarm,   woda,   partner   płciowy,
potomstwo ) -

–

awersyjne ( ujemne, obronne) – ukierunkowują działalność organizmu na obronę własnego
ciała przed działaniem szkodliwych czynników ( strach → ucieczka, wściekłość → agresja
itd. ) 

W  związku   z   działaniem   motywów   i   popędów   zwierzęta   doznają   przeżyć   o   przyjemnych   lub
przykrych dla nich cechach, te z nich które towarzyszą popędom nazywane są uczuciami ( np.
głodu,   pragnienia,   lęku,   gniewu,   bólu,   satysfakcji   płciowej   ).   Uczucia   o   szczególnie   silnym
nasileniu ( gdy popęd jest dostatecznie silny ) to emocje. Są to psychiczne napięcia związane z
silnymi   przeżyciami,   wyróżniają   się   reakcjami,   podczas   których   nagromadzone   w   organizmie
zapasy energetyczne ulegają gwałtownemu wyzwoleniu ( występują one na tle odp. nasilonych
potrzeb np. pokarmowych ). 
Bodźce oraz wywołane przez nie emocje można podzielić na : 

–

dodatnie – radość , zadowolenie itd. -

–

ujemne - gniew, smutek ,obawa, przygnębienie, niezadowolenie 

Emocje   towarzyszą   dążeniom   do   osiągnięcia   określonego   celu   i   zaspokojenia   np   popędu
pokarmowego,   płciowego,   samozachowawczego   zwłaszcza   gdy   zaspokojenie   to   natrafia   a
przeszkodę   (   emocje   dynamizując   organizm   dodają   mu   niejako   siły  do  pokonania   trudności   ).
Towarzyszy   im   pobudzenie   somatycznego   i   autonomicznego   ukł.   nerw.   oraz   ukł.   wewn.
wydzielania   (   gł.   adrenalina   –   hormon   lęku   i   noradrenalina   –   hormon   gniewu   ),   oraz   zmiany
cielesne   tj   odp.   reakcje   ruchowe,   postawne,   głosowe   i   ekspresje   mimiczne   –   np.   strachowi
towarzyszy   –   przyspieszenie   akcji   serca,   oddychania,   zwężenie   naczyń   skórnych   ,zimne   poty,
stroszenie włosów, rozszerzenie źrenicy, suchość w jamie ustnej, drżenie mięśni ( jest to tzw stan
emocjonalny ). Rodzaj emocji u zwierząt można poznać po określonych zachowaniach – np. char.
ustawienie uszu czy ogona , stroszeniu sierści, tupaniu, szczerzeniu zębów, wydawaniu określ.
odgłosów ( warczenie, mruczenie itd. ). 
41.Wymiana gazowa w płucach i tkankach.
W płucach: odbywa się na drodze dyfuzji; pęcherzyk zbudowany jest z pneumocytów I, II i
III   rzędu   -   pneumocyty   II   rzędu   wytwarzają   surfaktant,   którego   funkcją   jest:                   -
zmniejszenie oporu sprężystości płuc (pęcherzyki się nie zapadaj i łatwo rozciągają)         -
zabezpieczenie przed infekcją bakteryjną i przesiąkaniem płynu międzykom. do pęcherzyka
-   reguluje   wilgotność   powietrza   w   pęcherzyku   Pneumocyty   III   rzędu   -   komórki
szczoteczkowe,   rola   komórek   receptorowych.   Pneumocyty   leżą   na   błonie   podstawnej.
Odtlenowana   krew   dopływająca   do   naczyń   pęcherzyków   zostaje   utlenowana.   Powstaje
oksyhemoglobina do której przyłączają się jony K+. CO2 zostaje uwolniony do osocza, a
następnie do powietrza pęcherzyków. 
W   tkankach:   w   czasie   przepływu   krwi   przez   naczynia   włosowate.   Sprzyja   mu   wysoka
prężność CO2 w tkankach oraz różnice w prężności O2. Po oddaniu tlenu hemoglobina traci
potas. CO2 łączy się z wodą tworząc jon wodorowęglanowy. Transportowany jest głównie w
osoczu   (30%   z   hemoglobiną).   Powinowactwo   mioglobiny   (białka   mięśni)   jest   większe   niż
hemoglobiny.   Tlen   związany   przez   mioglobinę   zostaje   zmagazynowany   co   zapobiega
tworzeniu długu tlenowego przez jakiś czas. 
 Przystosowania morfologiczne 
Wymiana   gazów   między  powietrzem   pęcherzykowym   w   krwią   odbywa   się   na   drodze   dyfuzji.
Dyfuzja gazów w płucach zależy od: 
a) różnic ciśnień w obu układach 

b) powierzchni czynnej pęcherzyków i wielkości drogi dyfundujących gazów 
c) grubości błon oddzielającej światło pęcherzyka od hemoglobiny w erytrocycie
Maksymalne zbliżenie krwi do powietrza pęcherzykowego osiągane jest przez szczególną budowę
pęcherzyków płucnych i oplatających je naczyń włosowatych. 
Budowa pęcherzyka – wysłany 3 typami komórek oddechowych (pneumocytów): 

1. Pneumocyty I rzędu Ubogi metabolizm własny, dzięki czemu zużywają minimalne ilości

dyfundującego przez nie tlenu.

2. Pneumocyty II rzędu Zdolne do sekrecji surfaktantu (czynnika powierzchniowego), który

pokrywa cienką warstwą wszystkie pneumocyty. 
Funkcje surfaktantu: 
a) zmniejsza opór sprężysty płuc (dzięki czemu pęcherzyki ulegają łatwo rozciągnięciu w
czasie spadku ciśnienia w jamie opłucnej (wdech) i nigdy nie dochodzi do ich zapadania się)
b) zabezpiecza przed infekcją bakteryjną, przed przesiąkaniem płynu międzykomórkowego
do pęcherzyka. 
c) reguluje poziom wilgotności powietrza oddechowego Sekrecja pnemocytów uzależniona

jest od nerwu błędnego* 
* pełna czynność nerwu błędnego przypada w końcowych tygodniach życia płodowego
– u „wcześniaka” na skutek braku surfaktantu w czasie wdechu nie dochodzi do pełnego
rozciągania i wypełnienia powietrzem pęcherzyków płucnych 3. 

3.   Pneumocyty   III   rzędu   –   komórki   szczoteczkowe   –   rola   komórek   receptorowych
Zaopatrzone   w   liczne   mikrokosmki.   Występują   pojedynczo   i   nie   we   wszystkich
pęcherzykach. 

  Leżą   przy   zakończeniach   czuciowych   nerwu   błędnego-   ich   mechaniczne   podrażnienie
niedostatecznym wypełnieniem przez powietrze pobudza te zakończenia. Efekt odruchu – silny
wdech w postaci westchnienia. 
Wszystkie pneumocyty leżą na błonie podstawnej, która styka się z błoną podstawną śródbłonka
naczyń włosowatych. Śródbłonek ten jest zwarty, co przeciwdziała filtracji i zbieraniu się płynu
międzykomórkowego (który byłby przeszkodą dla dyfundujących gazów) 
Dyfuzja i wiązanie O2 z hemoglobiną 
Odtlenowana krew dopływająca do naczyń włos. pęcherzyków łączy się gwałtownie – wobec dużej
różnicy ciśnień parcjalnych – z dyfundującym z pęcherzyków powietrzem. W krwince powstaje
oksyhemoglobina, w czasie przyłączania tlenu następuje przesunięcie względem siebie łańcuchów
białkowych   i   gwałtowne   odszczepienie   wodoru.   Powoduje   to   pobranie   z   nagromadzonego   w
krwince chlorku potasu i przyłączenie do oksyhemoglobiny jonu potasowego. 
Powstanie oksyhemoglobiny zależy od: a) prężności O2 i CO2 w danym środowisku b) stężenia
jonów H+ c) zawartości 2,3-dwufosfoglicerynianu (2,3-DPG) d) temperatury (jej spadek ułatwia
wiązanie tlenu) 
Dyfuzja CO2 z krwi do powietrza pęcherzykowego 
Cały obecny CO2 we krwi żylnej przenoszony jest w 70% przez osocze i w 30% przez krwinki
(najwięcej   w   postaci   wodorowęglanów,   uzupełniająco   –   połączenia   karbaminowe)   Przyłączenie
tlenu   do   hemoglobiny   powoduje   natychmiastowe   przyłączenie   do   oksyhemoglobiny   jonów
potasowych.   Pociąga   to   za   sobą   lawinowo   przebiegające   procesy,   które   (na   krótkim   odcinku
naczynia włosowatego i w ułamku sekundy) powodują: a) przejęcie przez krwinkę rozpuszczonych
w osoczu wodorowęglanów b) uwolnienie do osocza, a następnie do powietrza pęcherzykowego
całej zawartości obecnego we krwi CO2 c) znaczne stężenie jonów Cl- Jony te wędrują do osocza, a

z osocza (dla zrównoważenia) przenikają HCO3-, które zmieniają się na kwas węglowy (H2CO3),
który pod wpływem anhydrazy węglowej rozpada się na wodę i dwutlenek węgla. Dwutlenek węgla
przenika do osocza, a stamtąd do powietrza pęcherzykowego. 
Wymiana gazowa w tkankach 
Odbywa się w czasie przepływu krwi przez naczynia włosowate. Przekazywaniu tlenu do tkanek
sprzyja:
 a) wysoka prężność CO2 w tkankach różnice w prężności O2 
b) zwiększone uwalnianie jonów H+ 
c)  działanie  2,3-DPG – syntetyzowany w większych ilościach  np. w warunkach  niedotlenienia
tkanek  (hipoksji)  łączy się  z  łańcuchami  polipeptydowymi  w  cząsteczce  globiny,  co  powoduje
powstanie dodatkowych wiązań między łańcuchami. Powstaje przez to stabilizacja IV-rzędowej
struktury hemoglobiny w jej formie odtlenowanej, utrudniająca łączenie się z tlenem. 
Po oddaniu tlenu hemoglobina traci potas. Prawie równocześnie odbiera CO2 ze środowiska, który
w krwince podlega reakcjom: 

1. Zasadnicza część CO2 - łączenia z wodą pod wpływem anhydrazy węglowej (powstaje

kwas węglowy) Kwas węglowy dysocjuje na jon H+ (przyłączony na miejsce potasu) oraz
jon HCO3- Wskutek czego w krwince pojawia się znacznie większa koncentracja jonów
wodorowęglanowych niż w osoczu, wskutek różnicy stężeń przechodzą one do osocza. Do
krwinki zaś przechodzą jony chlorkowe.

2. Niewielka   część   –   łączenia   z   globiną   (połączenie   karbaminowe)   W   mięśniach   ssaków

dyfundujący do komórek tlen jest odwracalnie wiązany przez mioglobinę. Związek tlenu z
mioglobiną   jest   wewnętrznym   magazynem   tlenu   komórki,   mioglobina   wiążac   tlen,   a
następnie   go   oddając   (w   czasie   znacznego   spadku   jego   prężności   w   mięśniach),   przez
pewien czas skutecznie zapobiega powstawaniu długu tlenowego. Jej powinowactwo do
tlenu jest znacznie większe niż hemoglobiny. 

 42.PODZIAŁ ODRUCHÓW I ICH ZNACZENIE: 
Ogólny podział odruchów  
ODRUCHY     BEZWARUNKOWE-   wrodzone   są   zawsze   tymi   samymi   reakcjami   na   ten   sam
bodziec, są one stałe i niezmienne w ciągu życia danego osobnika. 
Należą do nich: 
ODRUCHY RDZENIOWE *jednosynaptycze odruchy rozciągowe (mitotatyczne), zaliczamy je do
odruchów własnych. Ich receptory leżą w tym samym mięśniu który jest jednocześnie efektorem
wykonującym skurcz po pobudzeniu receptora. Rozciągowe odruchy najprostsze z rdzeniowych
wywołane są pobudzeniem wrzecion mięśniowych z których impulsy płyną przez dwuneuronowe
jednosynaptyczny łuk odruchowy do tych samych mięśni w których wrzeciona uległy pobudzeniu: 

1. neuron   zaczyna   się   receptorami   czuciowymi   łuku   w   wrzecionach   mięśniowych,   są   to

zakończenia pierścieniowo- spiralne , reakcja ich to odpowiedź na zmiany długości włókien
mięśniowych

2. z wyżej wymienionych biegnie pobudzenie do rdzenia włóknami dośrodkowymi, tworzą

one synapsy z motoneuronami alfa rogów brzusznych 3. 

3. z rdzenia wychodzą włókna ruchowe do mięśni, powodując skurcz Reakcją odruchową jest

tu zawsze pojedynczy skurcz mięśnia, nie występuje tu szerzenie stanu pobudzenia. 

PRZYKŁADY: 

-u   ludzi   i   zwierząt-   odruch   kolanowy   (rzepkowy)   uderzenie   młoteczkiem   w   ścięgno
m.czworobocznego uda poniżej rzepki powoduje rozciągnięcie mięśnia , pobudza to receptory jego
wrzecion mięśniowych i wywołuje odruchowy jego skurcz 
-działanie   mięśni   antagonistycznych,   prostowników   kończyn   dzięki   swemu   stałemu
podtrzymywanemu   odruchowo   tonusowi,   przeciwdziałającemu   sile   grawitacji,   i   umożliwiające
stanie zwierzęcia, skurczowi  prostowników towarzyszy zwiotczenie mięśni zginaczy w tej samej
kończynie. Zjawisko to nazywamy hamowaniem antagonistycznym. 
-podczas działania silnego bodźca mechanicznego lub bólowego występuje automatyczny odruch
ucieczki-   usunięcie   kończyny   z   miejsca   drażnienia   odruch   ten   należy   do   wielosynaptycznego
wieloneuronowego   odruchu   zginania,   receptory   znajdują   się   w   skórze.   Odruchy   rdzeniowe
zachodzą przy udziale neuronów rdzeniowych. Inne odruchy wymagają zachowania innych części
układu nerwowego: 
~odruchy opuszkowe ( rdzenia przedłużonego ) 
~śródmózgowiowe 
~międzymózgowiowe 
~korowe 
Prócz już wymienionych odruchy można podzielić jeszcze na : 
1.ekstero- , proprio-  i enterorecepcyjne 
2.ruchowe , wydzielnicze, i naczynioruchowe 
3.fazowe i toniczne 
4.somatyczne oraz autonomiczne (trzewne) 
5.skórne , mięśniowe, ścięgnowe 
6.powierzchowne i głębokie 
POWIERZCHOWNE: Kłębowy u konia   (skórny albo włosowy),pachowy u konia, grzbietowy u
konia i krowy, mosznowy u konia, buhaja i psa; jądrowy u ogiera; kroczowy u konia i krowy;
odbytowy u psa; ogonowy u konia; podeszwowy u psa oraz skrobania (drapania) u psa 
GŁĘBOKIE: Odruch kolanowy u psa i konia, czasem u bydła, zginania kończyny u koni i bydła
oraz kopytowy u konia 
ODRUCHY   WARUNKOWE-   nabyte   w   życiu   osobniczym,   wykazują   one   dużą   zmienność   w
odpowiedzi na bodźce , mogą zanikać i znowu powstawać, wytwarzane są one zawsze w oparciu o
odruchy bezwarunkowe. W normalnych warunkach u zwierząt domowych wytwarzają się   one
bardzo   łatwo,   bodźcami   takimi   stają   się   reakcje   na   widok   zapach   paszy   itp.   Do   praktycznie
ważnych   odruchów   warunkowych   wytwarzanych   u   zwierząt   domowych   ,   nalezą     odruchy
pokarmowe,   ruchowe   ,   płciowe,   oraz   związane   z   dojeniem.   Odruchy  warunkowe   mają   bardzo
ważne   znaczenie   adaptacyjne,   podtrzymują   one   nabyte   w   ciągu   życia   umiejętności
przystosowawcze i są niezbędne dla dokładniejszej orientacji w środowisku. Na ich   podstawie
zwierzę   reaguje nie tylko na bezpośrednie bodźce bezwarunkowe ale i na cała masę bodźców
obojętnych. Ułatwiają   wyszukiwanie i trawienie pokarmu, unikanie niebezpieczeństw, ochronę
przed działaniem czynników szkodliwych. Dzięki czynności odruchowej organizm szybko reaguje
na różne zmiany środowiska zewnętrznego lub swego stanu wewnętrznego i przystosowuje się do
tych   zmian.   Odruchy   warunkowe   umożliwiają   o   wiele   szybsze   przystosowanie   do   zmian
środowiska niż odruchy bezwarunkowe.  
43.regulacja wydzielania soków żołądkowych i jelitowych u ptaków
Regulacja wydzielania soków trawiennych odbywa się przez układ przywspółczulny, pobudza on

kurczliwość mięśni gładkich przewodu pokarmowego i stymuluje wydzielanie soków trawiennych.
Hormony przewodu pokarmowego:  

 gastryna (żołądek gruczołowy) -   stymuluje wydzielanie HCl i pepsyny; zwiększa kurczliwość


żołądka, 

  cholecystokinina   CCK   (dwunastnica,   jelito   czcze)   -     stymuluje   kurczliwość   pęcherzyka


żółciowego oraz wydzielania enzymów trzustki, 

  sekretyna (dwunastnica, jelito czcze) – stymuluje wydzielanie wodorowęglanów przez trzustkę, 





enteroglukagon (dwunastnica) – stymulacja glikogenozlizy i glukoneogenezy w wątrobie, pobudza
wzrost śluzówki jelita, 

 naczynioaktywny peptyd  jelitowy VIP (dwunastnica, jelito czcze) -   podobnie jak sekretyna,


glukagon i GIP, 

   polipeptyd trzustkowy (trzustka, żołądek gruczołowy) -   antagonista CCK, regulacja przemian


węglowodanów i tłuszczów, 

  bombenzynopodobne   peptydy   (żołądek   gruczołowy)   –   stymulacja   wydzielania   gastryny,


kurczliwość przewodu pokarmowego, 

 somatostatyna (trzustka, żołądek, dwunastnica, jelito czcze) – hamowanie wydzielania innych


hormonów żołądkowy – jelitowych.      

44.Pierwotniaki w żwaczu
Żwacz, jak i pozostałe przedżołądki nie wydzielają własnych enzymów – trawienie odbywa się
dzięki   enzymom   bakteryjnym,   a   częściowo   dzięki   pierwotniakom.   Obecne   są   też   grzyby.
Drobnoustroje stanowią ok. 10% płynu żwaczowego. W ciągu doby potrafi namnożyć się 100%
populacji.   Warunki   w   żwaczu   (beztlenowość,   pH   6-7,   temp   ok.   40”C,   obecność   składników
organicznych) szczególnie sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów.   Bakterie trafiają do żwacza wraz
z pokarmem lub rozwijają się w przedżołądku. Są to głównie Pseudomonadales oraz Eubacteriales.
Produkty trawienne są wchłaniane do ich wnętrza i odbywa się trawienie wewnątrzkomórkowe.
Pierwotniaki, oprócz trawienia wewnątrzkomórkowego, odgrywają też rolę przy mechanicznym
rozdrabnianiu włóknistego pokarmu (dzięki swoim ruchom). Jest ich przeciętnie 1000 razy mniej
niż   bakterii,   ale   mają   dużą   masę.   Są   to   głównie   pierwotniaki   z   podtypu   Ciliata.   Pierwotniaki
odżywiają się organicznymi składnikami pokarmowymi oraz bakteriami – i odwrotnie – bakterie
odżywiają   się   produktami   przemiany   pierwotniaków,   a   także   fragmentami   rozpadu   ich   ciał.
Obydwie te formy nie mogą rozwijać się bez siebie. Bakterie ze swymi enzymami przeważają  w
płynnej   części   żwacza,   a   pierwotniaki   i   grzyby   w   stałej.   Aktywnośc   bakterii   jest   zarówno
amylolityczna jak i celulityczna, zawierają również enzymy biorące udział w glikolizie. 2.Bakterie i
pierwotniaki biorą udział w procesach syntezy i rozkładu białek. Bakterie mają zarówno zdolnośc
do   enzymatycznego   rozkładu   białka   pokarmowego   jak   i   zdolność   do   syntezy   białka   (z
aminokwasów oraz  z niebiałkowych  związków azotowych).  Są   pokarmem dla  pierwotniaków,
zatem część białka bakteryjnego zostaje przekształcona w białko ciała pierwotniaków. W efekcie do
trawieńca i jelit cienkich krowy trafia dziennie 1-2 kg białka drobnoustrojów stanowiących główne
źródło aminokwasów, przy czym w 70% jest pochodzenia bakteryjnego, a w 30% pierwotniaczego.
3.Bakterie   mają   również   enzymy   rozkładające   część   tłuszczu   roślinnego   na   glicerol   i   kwasy
tłuszczowe. 4.Bakterie podczas własnych przemian produkują witaminy.   
Do   prawie   całkowitej   defaunizacji   żwacza   prowadzi:   -   głodzenie   zwierzęcia   przez   3   dni     -
gwałtownie rozcieńczenie treści (przy piciu dużej ilości wody) - pH poniżej 4,5  
45.HCl kwas solny
HCl  powstaje  w kanalikach  wewnątrz   komórek  okładzinowych  gruczołów  błony śluzowej   pod
wpływem   histaminy   działającej   parakrynnie   na   receptory   H2   Oddzielne   wydzielanie   H+   i   Cl-

odbywa się przy udziale ATP-azy jonozależnej (błonowego ATP). Jony H+ powstają z dysocjacji
H2CO3   w ich transporcie ma swój udział cyklaza adenylowa i cAMP. Jednocześnie wydzielane są



jony Cl-  i w świetle kanalików tworzy się HCl. 

1. W kwaśnym środowisku pepsynogen przechodzi w aktywny enzym - pepsynę
2. 2. Obniża się pH do poziomu optymalnego dla działania pepsyny czyli pH 1-3 
3. Bierze udział w rozkładzie białek (denaturacja i pęcznienie) 4. 
4. Powstrzymuje rozwój patogennych bakterii.  

46.rola greliny i leptyny.
Leptyna jest hormonem produkowanym przez adipocyty tkanki tłuszczowej. Działając na środkowy
układ   nerwowy   zmniejsza   pobieranie   pokarmu   i   masę   ciała.   Efekt   nadmiaru   leptyny   jest
przejsciowy, ponieważ zostają uruchomione mechanizmy, które go kompensują. Niemniej, krążąca
w   organizmie   leptyna   przedostając   się   OUN   jest   cały   czas   sygnałem   do   zmniejszania
zapotrzebowania na pokarm. Zawartość leptyny jest skorelowana z zawartoscią tkanki tłuszczowej,
spada,   gdy   zawartość   tłuszczu   w   organizmie   obniza   się,   np.   podczas   głodzenia.   Koncentracja
leptyny w płynie mózgowo – rdzeniowym jest silnie skorelowana z koncentracją leptyny w osoczu
krwi,   a   receptory  leptyny  występuja   na   wielu   komórkach   nerwowych   podwzgórza,   głównie   w
jądrze łukowatym. Efekty wywołane przez leptynę w podwzgórzu są bardzo rozległe, gdyż oprócz
właściwości anorektycznych wpływa na ekspresję szeregu neuropeptydów (tyreoliberyna, CART,
kortykoliberyna, NPY, MCH) pośrednio regulując homeostazę energetyczną.
Grelina jest hormonem wytwarzanym przez komórki endokrynne żołądka i docierający drogą krwi
do podwzgórza. Jest sytetyzowana i uwalniana jako sygnał pustego przewodu pokarmowego, a jej
stężenie we krwi gwałtownie spada po spożyciu pokarmu. Docierając drogą krwi do podwzgórza,
grelina   zwiększa   ekspresję   peptydów   stymulujących   pobieranie   pokarmu   i   hamuje   peptydy
anorektyczne. Stymuluje uwalnianie somatotropiny. tą drogą wydatnie zmniejsza wydatkowanie
energii, wzmagając procesy anaboliczne. 
47.Hipnoza zwierzęca akinezja
U   zwierząt   nie   można   wywołac   identycznego   jak   u   ludzi   stanu   hipnotycznego.   W   pewnych
warunkach (ograniczenie swobody ruchow bądź zadziałanie silnego bodźca) występuje odruchowa
bezwarunkowa reakcja bezruchu, którą nazywamy hipnozą zwierzęcą (akinezją). Powstawanie tego
zjawiska   tłumaczy   się   przewagą   w   ośrodkowym   układzie   nerwowym   procesu   hamowania.
Hamujące   wpływy   z   kory   mózgowej   wzmagają   aktywność   stępującego   hamującego   układu
siatkowatego, znajdującego się w moście i rdzeniu przedłużonym. Powoduje to aktywację wielu
neuronów   wstawkowych   (komórki   Renshaw),   co   w   konsekwencji   wywołuje   powstawanie
postsynaptycznych sygnałow hamujących w motoneuronach rdzenia kręgowego. Doprowadza to do
ogolnego, głębokiego hamowania dowolnych skurczów mięśni szkieletowych. Reakcja ucieczki z
miejsca zagrożenia (działanie silnego bodźca) zostaje wytłumiona, ponieważ kora mózgowa hamuje
również   ośrodki   układu   limbicznego,   związane   z   reakcją   ucieczki,   którym   towarzyszy  uczucie
strachu.   Znieruchomienie   w   hipnozie   zwierzęcej   jest   reakcją   samoobrony   –   drapieżnik   atakuje
najczęściej zwierzęta poruszające się. Reakcja bezwarunkowego odruchu występuje u niektórych
samic (kotka, kura) podczas aktu krycia – jest to związane z uciskiem określonych obszarów skóry.
48.regulacja układu pokarmowego przez pokarm.
Przewód pokarmowy składa się z jamy ustnej, przełyku, żołądka oraz jelita cienkiego i grubego.
Ten   ogólny   podział   jest   zachowany   u   wszystkich   ssaków,   jednak   rozmiary   poszczególnych
odcinków przewodu pok. i czas retencji pokarmu może być bardzo różny. Różnice te są głównie
wynikiem ewolucyjnego przystosowania do rodzaju pobieranego pokarmu.\
Przewód pokarmowy ssaków mięsożernych jest stosunkowo krótki i charakteryzuje się krótkim
czasem przebywania pokarmu w jego poszczególnych częsciach. Żołądek ma niewielką pojemność,

jelito   cienkie   jest   krótkie,   a   jelito   grube   ma   prostą   nieskomplikowana   budowę.   Krótki   tranzyt
pokarmu przez żoładek i jelito wymaga zapewnienia wysokiej aktywności enzymów trawiennych,
szczególnie soku żołądkowego i trzustkowego, i nie sprzyja zbytnio rozwojowi drobnoustrojów
fermentujących niestrawione przez enzymy resztki pokarmu. Koty.
Ssaki roślinożerne wykształciły dwie odmienne strategie trawienia, obie oparte na wykorzystaniu
drobnoustrojów do degradacji trudnostrawnych fragmentów roślin. Z jednej strony trawienie ścian
komórek   roślinnych   zbudowanych   z   polisacharydów   (celulozy,   lignin,   pekty,   hemicelulozy)
odpornych   na   trawienie   amylazą   śliny   i   soku   trzustkowego   udostępnia   składniki   odżywcze
uwięzione w komórce roślinnej, a z drugiej dostarcza energii z fermentacji tychże polisacharydów.
Energia ta może być  wprost lub pośrednio spożytkowana przez gospodarza. Pierwsza strategia
trawienia pokarmu roślinnego oparta jest na wykształceniu znacznej objęctości uchyłków przełyku
(przedżołądków), do których trafia pokarm celem jego rozdrobnienia i fermentacyjnego rozkładu do
związków prostych oraz znacznego wydłużenia przewodu pokarmowego, szczególnie jelit. Zaletą
umieszczenia   zasadniczego   fermentatora   w   przedniej   części   przewodu   jest   możliwośc
wielokrotnego powracania treści pokarmowej celem dokładniejszego jej rozdrobnienia, przeżucia i
naślinienia. Bydło, owce, kozy -zasiedlanie terenów ubogich, stale lub okresowo, w łatwostrawny
pokarm   roślinny.   Druga   strategia   opiera   się   na   powiększeniu   i   skomplikowaniu   budowy   jelita
grubego. Górna część przewodu pokarmowego zbliżona jest budową do ukł mięsożernych – prosty
w budowie żołądek, krótkie jelito cienkie. Modyfikacja dotyczy jelita ślepego i/lub okrężnicy, które
tworzą   pokaźnych   rozmiarów   fermentatory,   umożliwiające   rozkład   niestrawionego   w   górnym
odcinku układu pożywienia – konie, zającowate. Zającowate często są koprofagami, dzięki czemu
lepiej wykorzystują produkty trawienia jelita grubego, co poprawia strawność.
Zwierzęta wszystkożerne (myszowate, świniowate) stanowią grupę pośrednią między mięsożercami
a roślinożercami. Żołądek jest zaopatrzony w zachyłek, w którym pokarm może zalegać dłużej i
podlegać   fermentacji,   głównie   dzieki   enzymom   śliny   i   własnym,   produkowanym   przez   blonę
śluzowa   zachyłku.   Fermentacja   w  jelicie   grubym   jest   ważnym   źródłem  energii   dla   organizmu.
Adaptacją usprawniającą procesy trawienia jest długi czas retencji treści pokarmowej w żołądku i
jelicie grubym.
49.wykrywanie składników organicznych i nieorganicznych w moczu
składniki nieorganiczne moczu:
Ca2+: reakcja ze szczawianem amonu, wytrąca się biały osad szczawianu wapnia.
Cl- 2ml moczu końskiego + 2 kropl  stęż HNO3, a następnie 2-3kropl AgNO3 → biały, serowaty
osad AgCl
SO4-: można je wytrącić chlorkiem barowym w środowisku kwaśnym → biały, nieorzpuszczalny
siarczan barowy.
do składników organicznych w moczu należą: mocznik, kwas moczowy, kreatynina, indykan, kwas
hipurowy, barwniki – urochrom i urobilina, enzymy – diastaza i wit.C.
W stanach patologicznych w moczu mogą występować białka, krew, cukier, białka acetonowe,
składniki żółci, czasami ropa.
Mocznik   –   1ml   roztworu   mocznika   zalać   kilkoma   kroplami   30%   NaNo2   i   zakwasic   kwasem
siarkowym,   wydzielają   się   banieczki   azotu   i   CO2.   Próbę   należy   powtórzy,   używając   zamiast
mocznika moczu końskiego.
Kwas moczowy –normalny składnik moczu mięsożernych,  zwiększenie wydalania: wzrost stęzenia
kw. Mocz. W surowicy, zahamowaniu resorpcji, leki -salicylany. Zmiejszenie: zatrucia ołowiem,
kwasami   organicznymi.   Do   3ml   moczu   dodaje   się   parę   kropel   10%   NaOH   i   kwas
fosforowowolframowy (1ml). Roztwór zabarwia się na niebiesko.
Kreatynina – jej wydzielanie jest stałe i zalezy od masy mięsni i sprawności wydalniczej nerek.

Zwiększone wydalanie następuje przy zwiększonej produkcji wywołanej dietą z dużą zawartością
białek zwierzęcych. Zmniejszone wydalanie – nieodczynność nerek, niedokrwistość, nadczynność
tarczycy, leki o działaniu nefrotoksycznym. Do dwóch ml moczu bydlęcego dodaje się 2ml wody
destyl., następie 1ml kwasu pikrynowego;po dodaniu trzech kropel 10%NaOH następuje czerwone
zabarwienie.
Indykan – powstaje z tryptofanu w jelicie grubym, jego stężenie określa stopień toczących się
procesów   gnilnych.   W   moczu   roślinożerców   występuje   w   dużych   ilościach   (brak   większego
znaczenia   diagnostycznego).   U   mięsożerców   zwieksza   się   przy   stanach   zapalnych   jelit,
niedrożności jelit i i ropnym zapaleniu wątroby, trzustki itp. do 2ml moczu konskiego dodaje się 2
krople   chlorku   żelazowego,   następnie   1ml   chloroformu   i   wytrąca   się   przez   2min.   Warstwa
chloroformowa przyjmuje niebieskie zabarwienie.
Białko: nie występuje w moczu prawidłowym, do próbówki z 2ml HNO3 nawarstwia się ostrożnie
2ml moczu, na granicy powstaje biały pierścień skoagulowanego białka.
Glukoza – mocz zdrowy: brak. Cukromocz – ciąża, laktacja, stres. Obecność cukru (glukozuria) –
cukrzyca,   choroby  nerek,   stany  zapalne   mózgu   i   rdzenia,   poporodowe   porażnie   krów,   zatrucia
związkami chemicznymi. 2 probówki – w jednej 1ml odczynnika Fehlinga nr 2, w drugiej 2ml
moczu.   Po   ogrzaniu   ich   do   wrzenia   mocz   wolno   wkrapla   się   do   pierwszej   probówki.   Cukier:
pomaranczowo czerwony osad, brak – zielony roztwór.
Krew i hemoglobina – brak w prawidłowym moczu. Obecnosc hemoglobiny – hemoglobinuria
poporodowa krów, zatrucie związkami chemicznymi (np. miedz), piroplazmoza, babeszjoza. Krew
– ostre  i ropne zapalenie nerek,  zapalenie miedniczek nerkowych,  skazie krwotocznej, stanach
zapalnych   i   kamicy   dróg   moczowych,   nowotworach,   pasożytach.   Do   2ml   moczu   dodaje   się
CH3COOH i dodaje 1ml 3% wody ulenionej. Po wymieszaniu – 2ml benzydyny. Obecnośc krwi –
niebieski.
Związki ketonowe (kw.acetooctowy, aceton, beta-hydroksymaślan) – prawidłowo: sladowe ilości,
ketonuria (zwiększenie): ketoza przeżuwaczy, uszkodzenia wątroby, cukrzyca i kwasica., głodzenie.
Do 3ml moczu 2-3 krople nitroprusydku sodu i 1ml 10% NaOH, roztwór zabarwia się na czerwono.
50.cykl   żwaczowo   –   czepcowy,   kiedy   w   żwaczu   występuje   trójskurczowy   typ   ruchów?
Aktywność ruchowa żwacza.
Ruchy   czepca   i   żwacza   zachodzą   cyklicznie.   Zapoczatkowuje   je   czepiec,   który   kurczy   się
dwufazowo. W czasie drugiej fazy skurczu czepca, rozpoczyna się w żwaczu ruch mieszający, a po
nim może nastąpić skurcz odbijania – konieczny przy wydalaniu gazów powstających w żwaczu.
Skurcze czepca występują tylko przed skurczami mieszającymi. W żwaczu owcy można wyróżnić
trzy   typy   ruchów.   Typ   dwójkowy   utworzony   jest   z   powtarzających   się   regularnie   skurczów:
mieszającego i odbijania – zwierzę dobrze najedzone. Typ skurczów pojedynczych – mieszające –
zwierzę głodne – małe wytwarzanie gazów w żwaczu. Typ mieszany – skurcze odbijania pojawiaja
się   nieregularnie   –   zwierzę   średnio   najedzone.   Podczas   przeżuwania   u   bydła,   kozy   i   owcy
występuje   skurcz   trójskurczowy   –   kolejno   po   sobie   występują:   skurcz   mieszający,   odbijania   i
kolejny mieszający. W czepcu podczas przeżuwania przed kazdym skurczem dwufazowym pojawia
się silny skurcz jednofazowy. Drażnienie receptorów leżących przed czepcem i żwaczem (jama
ustna,   gardziel,   przełyk)   –   wzrost   częstości   skurczów   przedżołądków.   Pobudzenie   receptorów
trawieńca   i   żwacza   hamuje   ruchy   czepca   i   żwacza.   Podrażnienie   włokien   parasympatycznych
przyśpiesza, a sympatycznych hamuje ruchy przedżołądków. Częstość skórczów przedżołąków i ich
amplituda   są   uzaleznione   od   ilości,   składu   i   stopnia   rozdrobnienia   treści   je   wypłeniającej.   Na
skurcze wpływają także czynniki humoralne: histamina, acetylocholina, spadek poziomu cukru.
51.Gdzie znajduje się ośrodek oddechowy
Jest to obszar w rdzeniu przedłużonym, który kontroluje oddychanie. Rozróznia się w nim dwie
grupy neuronów:

–

grzbietowa   grupa   neuronów   oddechowych:   znajduje   się   w   obrębie   i   obok   jądra   pasma
samotnego;  składa  się  zasadniczo  z  neuronów  wdechowych,  z  których  część  zaopatruje
motoneurony przepony; otrzymuje impulsacje dośrodkową (aferentną) z interoreceptorów
dróg oddechowych oraz chemoreceptorów w kłębkach szyjnych i aortalnych.

–

Brzuszna grupa neuronów oddechowych: leży w brzusznobocznej, przedniej części rdzenia
przedłużonego; głównie neurony rozrusznikowe, wdechowe i wydechowe – generują rytm
oddechowy.  Część z nich  wysyła  włókna do rdzenia kręgowego, hamując  motoneurony
wdechowe rdzenia kręgowego.

Jak wynika z powyższego, układ generujący impulsy oddechowe i odpowiedzialny za oddychanie
automtyczne   znajduje   się   w   rdzeniu   przedłużonym   i   choc   jest   on   miejscem   powstawania
rytmicznych impulsów oddechowych, to modyfikowane są one przez aferentną impulsację z mostu
i nerwu błędnego.
52.Trawienie cukrów w żwaczu
W wyniku amylo- oraz celulolitycznej aktywności bakteryjnej z różnych wielocukrów powstają w
żwaczu monosacharydy: 
a) celuloza – trawienie w 3 etapach: 
1.Depolimeryzacja błonnika z utworzeniem nierozpuszczalnych fragmentów 
2.Rozpad fragmentów do oligosacharydów i celobiozy.  
3. Rokład celobiozy do glukozy przez celobiazę.
 b) fruktozany – rozkład do fruktozy 
c) sacharoza – rozkład na glukozę i fruktozę 
d)pektyny – do kwasów uronowych 
e)skrobia   –   rozkład   do   maltozy   przez   amylazę,   maltoza   –   rozkład   przez   maltazę   do   glukozy
Glukoza   wchłaniana   jest   natychmiast   przez   bakterie   i   przetwarzana   w   kwas   mlekowy,   który
przekształcany   jest   dalej   w   lotne   kwasy  tłuszczowe   (LKT).   Końcowymi   produktami   przemian
cukrów w żwaczu są kwasy:   - octowy - propionowy - masłowy - izomasłowy - walerianowy -
izowalerianowy Najwięcej powstaje kwasów octowego, propionowego i masłowego, w stosunku
6:3:1 Lotne kwasy tłuszczowe są wchłaniane w 90% z przedżołądków, reszta w dalszych odcinkach
przewodu pokarmowego. Wchłanianie zachodzi na drodze dyfuzji. W żwaczu występują głównie w
formie zdysocjowanej (anionów), natomiast są wchłaniane w formie niezdysocjowanej. Dlatego
przy przenikaniu przez pory nabłonka śluzówki aniony te przyłączają jon wodorowy (uwolniony z
H2CO3, który to jest syntetyzowany w ścianie żwacza). LKT stanowią 70% energii metabolicznej
dostarczanej tkankom z przewodu pokarmowego.   
53.Próg pobudliwości dla mięśnia i nerwu.
Próg pobudliwości danej tkanki określa najmniejsza siła pojedynczego bodźca (bodziec progowy)
wywołująca pobudzenie. Im mniejsza jest siła danego bodźca wywołująca dostrzegalną reakcję,
tym nizszy jest próg pobudliwości, a tkanka bardziej pobudliwa. 
Mięsień   pobudzony  przez   nerw   ma   najniższy  próg   pobudliwości,   a   pobudzony  bezpośrednio   -
wysoki próg pobudliwości, należy zastosować silny bodziec, aby uzyskać skurcz (mięsień cechuje
wysoki próg pobudliwości) 
W czasie działania bodźca na komórki pobudliwe następuje depolaryzacja ich błony. Warunkiem jej
zajścia jest obecność napieciozależnych kanałów dla Na+ i K+. Charakteryzują się one zdolnością
szybkiego przechodzenia ze stanu zamkniętego na otwarty pod wpływem okreslonego napięcia
elektrycznego. Kanały Na otwieraja się wczesniej, po osiągnięciu potencjału progowego (-50 mV) i
w wyniku tego następuje ułatwiony napływ kationów Na, zgodny z gradientem stężeń. w tym czasie

błona   komórkowa   staje   się   dla   nich   łatwo   przepuszczalna   (nawet   500x).   w   związku   z   tym
powierzchnia w miejscu pobudzenia staje się elektroujemna, a wnętrze elektrododatnie w stosunku
do części jeszcze niepobudzonej. Stan depolaryzacji jest krótkotrwały i zaraz potem następuje okres
repolaryzacji błony komórkowej i powrót do stanu wyjściowego, w którym powierzchnia komórki
jest elektrododatnia w stosunku do jej wnętrza. W okresie zapoczątkowującym repolaryzację (w
czasie gdy przepuszczalnosc dla jonów Na jest już mała) zgodnie z kierunkiem spadku stężeń, jony
potasowe masowo opuszczają wnętrze komórki (przepuszczalność dla tych jonów zwieksza się
10x). Wraz z jonami K+ komórkę opuszczają ładunki dodatnie, co przywraca ujemny potencjał w
jej   wnętrzu.   Doprowadza   to   do   szybkiej   repolaryzacji.   Jednak   kanały   potasowe   zamykają   się
wolniej   i   z   komórki   wypływa   więcej   jonów   niż   jest   porzebne   do   przywrócenia   potencjału
spoczynkowego   (-70   mV).   Potencjał   wnętrza   komórki   chwilowo   spada   poniżej   potencjału
spoczynkowego   –   hiperpolaryzacja   następcza.   Nastęnie   pompa   sodowo   –   potasowa   przywraca
stęźenie jonów do stanu poczatkowego.
54.ślina u owcy.
Ślina jest mieszaniną wydzielin  gruczołów ślinowych przyusznych, żuchwowych i podjęzykowych
oraz licznych małych gruczołów rozsianych w błonie śluzowej jamy ustnej. Wyróżnia się ślinę
surowiczą   (ślinianki   przyuszne,  niska   lepkość,  wodnista,  bogata  w  białko   własciwe)  i   śluzową
(pozostałe gruczoły, zawiera mucynę). 
Ślinianki przyuszne u przezuwaczy wydzielają ślinę nieustannie z różnym nasileniem w ciągu doby,
zaleznym   od   rodzaju   przyjmowanej   paszy,   jej   struktury   oraz   od   intensywności   procesów
trawiennych zachodzących w przedżołądkach. 
Skład:

–

99% H2O

–

związki nieorganiczne: Na +, K+, Cl-, Ca2+

–

związki organiczne: czynniki antybakteryjne, np. lizozym, mucyna, enzymy

55.Móżdżek
  wyróżniamy   powierzchnię   górną   móżdżku,   bardziej   płaską,   i   powierzchnię   dolną,   silnie
wypukloną. Parzyste części móżdzku przez podobieństwo do półkul mózgu nazywane są półkulami
móżdżku, pośrodku znajduje się nieparzysta część, nazwana robakiem móżdżku. Zarówno półkule
jak   i   robak   móżdżku   złożone   są   z   istoty  szarej   i   istoty  białej.   Powierzchnia   półkul   jest   silnie
pofałdowana Od móżdżku odchodzą konary móżdżku: górny, środkowy i dolny. Funkcje móżdżku:

 koordynacja ruchowa 



 równowaga 



 tonus (napięcie) mięśni 



 uczenie się zachowań motorycznych (np. jazda na rowerze) 



  decyduje   o   płynności   i   precyzji   ruchów   dowolnych   (współdziała   z   okolicą   ruchową   kory


mózgowej) Móżdżek otrzymuje informacje z: 

 narządów ruchu - mięśni, stawów i wiązadeł (z proprioreceptorów) 



 ze skóry, narządów wzroku, słuchu, równowagi, rąk, stóp


   z okolicy ruchowej kory mózgu 



 z ośrodków ruchowych rdzenia kręgowego 


Rodzaje informacji docierających do móżdżku: 

 stanie narządów ruchu 



 ruchu aktualnie wykonywanym


   stanie pobudzenia ośrodków ruchowych 



zakłóceniach równowagi ciała 
Móżdzek   stanowi 10% objetosci mozgu, jednak dziki znaczenmu pofaldowaniu kory zawira u
czlowieku okolo 80% neuronow mozgowia. Nie jest narzadem rownowagi a jednynie pelni role
centrum   integcji   ruchowej,   wspomagajc   korowe   osrodki   ruchowe.   Dzieki   projekcjom   z   drog
wstepujacych jader podstawy kory ruchowej i kory asocjajcyn oraz drog zstepujacych na biezaco
otrzymuje info dotuczece stanu narzadu ruchu w czasie rzeczywistym. Docierajace do mozdzkiu
sygnaly pochodza między innymi z proprioreceptorow miesniowostawowych, receptorow skory
narzadu wzorku i narzadu rownowagi. Tak więc mozdzek groadzmi pelna wiedza na teamt incjic
ruchu   planu   etapowego   a   także   na   biezac   plynacych   polecen   ruchowych   do   realizacji,   Dzieki
ciagleje kontroli zgodnosci wykonywachego ruchu z wczesniej  przyjetem planem, mozdzek na
biezaca wprowadza korekty nadajc ruchom plynnosci i celowosc. Korzystaja z polaczen korowych
może także wprowadzac poprwki planowaego ruchu jak rozniwez ruchu bedacego aktualnie w
trakcji realizacji.   
W jakich komórkach produkowany jest kwas solny hcl a w jakich enzymy
HCl  powstaje  w kanalikach  wewnątrz   komórek  okładzinowych  gruczołów  błony śluzowej   pod
wpływem histaminy działającej parakrynnie na receptory H2. Enzymy są wydzielane przez komórki
główne gruczołów własciwych części dennej żoładka.
57.zapisywanie krzywej ruchu klatki piersiowej
Ruch   klatki   piersiowej   powodowane   są   skurczami   odpowiednich   mięśni   i   związanymi   z   nimi
ruchami   żeber.   W   czasie   wdechu   kurczy   się   obwodowa,   mięsista   część   przepony,   która
przytwierdzona   jest   do   ostatnich   kręgów   lędziwowych,   łuku   żebrowego   i   wyrostka
mieczykowatego   mostka.   W   czasie   skurczu   zostaje   przemieszczona   w   stronę   jamy   brzusznej.
Równocześnie kurczą się mieśnie międzyżebrowe zewnetrzne, pociągając żebra donosowo i na boki
(zwiększenie objętości klatki piersiowej) i obniża ciśnienie w przestrzeni opłucnowej. Powoduje to
rozszerzanie   się   pęcherzyków   płucnych   i   obniżenie   w   nich   ciśnienia,   co   jest   przyczyną
przedostawania się do nich powietrza z dróg oddechowych. Podczas wydechu klatka piersiowa
biernie powraca do pozycji wyjściowej – przepona wpukla się do klatki piersiowej, która zmniejsza
swoją objętość. Powietrze bogate w cząsteczki CO2 trafia do dróg oddechowych. Ruchy klatki
piersiowej można zapisać w postaci graficznej. W czasie wdechu rozszerza się klatka piersiowa,
rozciągając urządzenie obierające – opadanie pisaka w dół; podczas wydechu pisak unosi się w
górę.
58.Enzymy żołądka.
Głównym enzymem żołądka jest pepsyna, wydzielana w postaci nieaktywnego pepsynogenu przez
komórki główne gruczołów właściwch znajdujących się w części dennej żołądka.  Pepsynogen jest
magazynowany   w   komórkach   głownych   w   postaci   ziaren   zymogenu   uwalnianych   do   swiatła
żoładka pod wpływem pobudzenia pokarmowego, jelitowych peptydów regulacyjnych i drażnienia
nerwów błędnych. Magazynowanie enzymów w postaci nieaktywnych zymogenów zabezpiecza
komórki   przed   samostrawieniem.   Pepsyna   nalzey   do   endopeptydaz   rozkładajacych   białka   do
łańcuchów polipeptydowych. Pepsynogen przechodzi w pepsynę w obecności kwasu solnego.
HCl  powstaje  w kanalikach  wewnątrz   komórek  okładzinowych  gruczołów  błony śluzowej   pod
wpływem   histaminy   działającej   parakrynnie   na   receptory   H2   Oddzielne   wydzielanie   H+   i   Cl-
odbywa się przy udziale ATP-azy jonozależnej (błonowego ATP). Jony H+ powstają z dysocjacji
H2CO3   w ich transporcie ma swój udział cyklaza adenylowa i cAMP. Jednocześnie wydzielane są



jony Cl-  i w świetle kanalików tworzy się HCl. 

5. W kwaśnym środowisku pepsynogen przechodzi w aktywny enzym - pepsynę

6. 2. Obniża się pH do poziomu optymalnego dla działania pepsyny czyli pH 1-3 
7. Bierze udział w rozkładzie białek (denaturacja i pęcznienie) 4. 
8. Powstrzymuje rozwój patogennych bakterii.  

59.mechanizm działania hormonów.
Receptory hormonów
Hormony   wywierają   swoje   działanie   poprzez   receptory,   będące   białkami   umiejscowionymi   w
błonie, cytozolu lub jądrze komórkowym, które odbierają informacje z zewnątrz i przekazują je do
struktur   komórkowych.Hormony   mogą   pobudzać   bądź   hamować   receptory.   Jeżeli   receptor   dla
określonego   hormonu   nie   jest   wysoce   swoisty,   może   on   łączyć   się   z   cząsteczką   o   podobnej
strukturze (np. analogiem hormonu). Gdy takie wiązanie pobudzi receptor – jest agonistą, a jeśli
hamuje – antagonistą. 
Receptory   dzieli   się   na:   wewnątrzkomórkowe   (cytoplazmatyczne   i   wewnątrzjądrowe)   oraz
błonowe:

–

bezpośrednio związane z  kanałem jonowym (pośredniczą w szybkiej  transmisji poprzez
synapsy)

–

sprzężone z białkiem G (receptory dla większosci neuroprzekazników, neuromodulatorów,
hormonów i rodopsyny)

–

związane z kinazami tyrozynową lub serynowo-treoninową (cytokiny, immunoglobuliny.
Limf. T i insulina)

Hormony białkowe

–

działają poprzez receptor umiejscowiony w błonie komórkowej

–

przekazywanie sygnału następuje przy udziale substancji posredniczącej i prowadzi zwykle
do zwiększenia stanu czynnościowego w krótkim okresie, liczacym kilka sekund.

–

Hormon po związaniu się z receptorem błonowym, uaktywnia białka regulacyjne (białka G),
co prowadzi do pobudzenia enzymu cyklazy adenylanowej, która w obecności jonów Mg2+
przekształca   ATP   w   cAMP,   który   aktywuje   kinazy   białkowe,   które   katalizują   reakcje
fosforylacji z udziałem ATP

–

oprócz   cAMP   rolę   substancji   pośredniczacej   pełnią:   cGMP,   trifosforan   inozytolu,
diacyloglicerol.

Hormony steroidowe:

–

poprzez   receptor   cytozolowy   (hormony   tarczycy   wiążą   się   bezpośrednio   z   receptorami
jądrowymi)

–

hormon wnika przez błonę do wnętrza komórki, gdzie łaczy się z odpowiednim receptorem
cytozolowym, tworząc kompleks receptor – hormon, kompleks ten wnika do wnętrza jądra,
gdzie   wiąże   się   z   receptorem   jądrowym   i   stymuluje   transkrypcję   określonych   genów
(odcinków DNA) do mRNA. Końcowym efektem jest wzrost zawartosci mRNA i wzrost
translacji białek, np. enzymatycznych (jest to powolny proces, trwający 1-2h).

60.gdzie są mięśnie gładkie, ich funkcje
Tkanka mięśniowa gładka (textus muscularis glaber) - rodzaj tkanki mięśniowej, która składa się z
wrzecionowatych komórek, zawierających jedno centralnie położone jądro komórkowe. Filamenty
w tej tkance są ułożone nieregularnie (brak prążkowania).

Ten typ tkanki mięśniowej znajduje się w ścianach naczyń krwionośnych, ścianach czy śluzówkach

narządów   jamistych   i   przewodów   jak  przewodu   pokarmowego,dróg   oddechowych,pęcherza
moczowego,  dróg rodnych. Działa niezależnie od woli, powolnie i długotrwale, jest odporny na
zmęczenie.   Pełni   funkcje   żywotne   na   przykład:   nadaje   kształt   soczewkom,   poszerza   źrenice,
reguluje przepływ krwi przez naczynka krwionośne, przesuwa pokarm w układzie pokarmowym,
biorą udział utrzymaniu homeostazy, wpływają na ciśnienie i przepływ krwi, ułatwiają przepływ
wydzieliny   gruczołów   w   przewodach   wyprowadzających   gruczoły,   umożliwiają   utrzymanie
gatunku poprzez skurcz w ścianie  macicy w jajowodach – ruch jaja w pęcherzykach nasiennych
(ejakulacja). Znacznie ważniejsza jest odporność na znużenia, czyli zdolność do pozostawiania w
długotrwałym skurczu, nawet w warunkach niedoboru tlenu.

Skurcze mięśni gładkich wywołują takie czynniki jak pobudzenie nerwowe, substancje chemiczne,
rozciąganie; występują też spontanicznie wywołane automatyzmem mięśnia.

61.różnica między budową układu pokarmowego u mięsożernych i roślinożernych.
Przewód pokarmowy składa się z jamy ustnej, przełyku, żołądka oraz jelita cienkiego i grubego.
Ten   ogólny   podział   jest   zachowany   u   wszystkich   ssaków,   jednak   rozmiary   poszczególnych
odcinków przewodu pok. i czas retencji pokarmu może być bardzo różny. Różnice te są głównie
wynikiem ewolucyjnego przystosowania do rodzaju pobieranego pokarmu.\
Przewód pokarmowy ssaków mięsożernych jest stosunkowo krótki i charakteryzuje się krótkim
czasem przebywania pokarmu w jego poszczególnych częsciach. Żołądek ma niewielką pojemność,
jelito   cienkie   jest   krótkie,   a   jelito   grube   ma   prostą   nieskomplikowana   budowę.   Krótki   tranzyt
pokarmu przez żoładek i jelito wymaga zapewnienia wysokiej aktywności enzymów trawiennych,
szczególnie soku żołądkowego i trzustkowego, i nie sprzyja zbytnio rozwojowi drobnoustrojów
fermentujących niestrawione przez enzymy resztki pokarmu. Koty.
Układ pokarmowy przezuwaczy różni się głównie tym,  że występują tu trzy uchyłki przełyku,
zwanne żwaczem, czepcem i księgami. Właściwym miejscem trawienia pokarmu (głównie białek)
jest trawieniec, w którym produkowane są odpowiednie enzymy i kwas solny. Dodatkową różnicą
jest wydłuzenie przewodu pokarmowego, głównie jelit. Konie i zającowate - górna część przewodu
pokarmowego zbliżona jest budową do ukł mięsożernych – prosty w budowie żołądek, krótkie jelito
cienkie. Modyfikacja dotyczy jelita ślepego i/lub okrężnicy, które tworzą pokaźnych rozmiarów
fermentatory, umożliwiające rozkład niestrawionego w górnym odcinku układu pożywienia 
62.pierwszy i drugi układ sygnałowy
wg teorii I.P. Pawłowa ogół bodźców warunkowych (sygnałów) odbieranych przez organizm i 
wywołujących odpowiednie reakcje (odruchy).
Pawłow wyróżnił dwa układy sygnałowe: pierwszy obejmuje ogół bodźców pochodzących z 
otoczenia (np.: światło, dźwięk, przedmiot), z samego organizmu oraz reakcji przez nie 
spowodowanych, wywołują reakcje obronno-ruchowe typu konkretnego Na drugi składa się ogół 
bodźców słownych, określanych jako "sygnały sygnałów",zastępujących konkretne bodźce 
otoczenia.– sygnały abstrakcyjne, opisują przedmioty i zdarzenia za pomocą symboli tj mowa, 
sztuka, matematyka 
63.działanie układu przywspółczulnego na czynność serca
Mięsień sercowy unerwiony jest przez antagonistycznie działające nerwy współczulne 
przyspieszające oraz przez gałązki sercowe nerwu błędnego reprezentujące układ przywspółczulny. 
U człowieka prawy nerw błędny zaopatruje węzeł zatokowo-przedsionkowy a lewy węzeł 
przedsionkowokomorowy. Chociaż impulsacja zwiększające lub zmniejszająca pracę serca może 
pochodzić z neuronów kory mózgowej, podwzgórza, układu limbicznego, bądź też z receptorów 
układu krążenia, to zawsze dociera ona do serca przez dwa wykonawcze ośrodki nerwowe.1)- 
znajduje się w rdzeniu kręgowym i jest to zespół neuronów współczulnych przyspieszających pracę

serca. 2)- wykonawczy o działaniu antagonistycznym tworzą neurony przywspółczulne w rdzeniu 
przedłużonym należące do jądra grzbietowego nerwu błędnego. 
Włókna nerwu błędnego docierając do serca są włóknami przedzwojowymi, dopiero na terenie 
przedsionków tworzą połączenia synaptyczne z neuronami znajdującymi się wewnątrzsercowych 
zwojach przywspółczulnych. Zwoje te są wyjątkowo zagęszczone wokół układy 
bodźcoprzewodzącego, a szczególnie wokół węzła zatokowo-przedsionkowego. Odchodzące od 
tych zwojów włókna zazwojowe docierają przede wszystkim do układu bodźco-przewodzącego na 
terenie przedsionka. Ponadto unerwiają całość przedsionków wchodząc w minimalnym stopniu na 
teren komór. Na wszystkich zakończeniach włókien przedzwojowych a także zazwojowych 
wydzielana jest acetylocholina. Działa ona przeciwstawnie do noradrenaliny i adrenaliny. Jej 
działanie obejmuje tylko obszar przedsionków i nie dotyczy mięśnia komór ani układu bodźco-
przewodzącego na terenie komór. Głównym efektem pobudzenia nerwów błędnych jest zwolnienie 
częstotliwości skurczów serca(ujemne działanie chronotropowe). Następstwem zwolnienia akcji 
serca są już wtórnie korzystniejsze warunki przepływu krwi przez naczynia wieńcowe oraz wzrost 
objętości wyrzutowej serca. 
64.Jajo – budowa, skład.
Żółtko - jest najważniejszą częścią jaja, na powierzchni którego znajduje się tarczka zarodkowa. 
Żółtko jest półpłynną, lepką masą o barwie jasnożółtej do ciemnopomarańczowej, zależnej od 
sposobu karmienia i rasy kur. Zawiera duże ilości tłuszczu 31,9%(występuje w postaci emulsji), 
oraz znaczne ilości lecytyny i cholesterolu. Z białek (16,3%) występują w żółtku głównie albuminy 
( liwetyna o znacznej zawartości siarki ), fosfoproteidy (witelina i fosfowityna) i lipoproteidy. Ze 
składników mineralnych przeważają związki fosforowe i wapń, występują też potas, chlor, sód, 
siarka, magnez, żelazo oraz wiele mikroelementów ( jod, cynk, kobalt, molibden, miedź ). 
Witaminy występujące w żółtku to A,D,E,K i karoten oraz witaminy z gr. B. 
Białko – rozróżnia się 4 warstwy, różniące się głównie zawartością wody i owumucyny. Kulkę 
zółtkową otacza gruba warstwa chalazonośna, w której podczas obrotów jaja tworza się chalazy 
(skrętki) z owumucyny, ciągnące się wzdłuz osi długiej jaja. Warstwę tę otacza cienka wewnętrzna 
warstwa płynnego białka. Środkową warstwę (grubą) tworzy białko gęste, które przy każdym końcu
jaja jest przyczepione więzadłami do błon skorupowych. Ostatnią warstwę tworzy cienka warstwa 
zewnetrzna. Białko zawiera: owoalbuminę, owotransferynę, owomukoid, owomucynę, lizozym, 
owoinhibitor. Białko tworzy srodowisko dla zarodka, dodatkowy materiał odżywczy, jest barierą 
przed inwazją bakterii (zawiera IgA IgM)
Skorupa jajka – 3 części: błony skorupowe (wewnętrzna i zewnętrzna), część wapienna i błonka 
naskorupowa – kutykula. Część wapienna stanowi właściwą skorupę.  Zbudowana jest z substancji 
organicznych tworzących kolagenowy szkielet i wypełniających go soli mineralnych, głównie 
węglowodanów i fosforanów wapnia i magnezu. Grubość 0,2-0,5 mm.
W skorupie znajdują się liczne pory przez które odbywa się wymiana gazów między wnętrzem jaja 
a otaczającym je środowiskiem. Składa się z dwóch przenikających się stref – organicznej i 
nieorganicznej, a w każdej wyróżnia się część wewnętrzną i zewnętrzną.
Błonka naskorupkowa – pokrywa całe jajo, łącznie z otworkami, ale przez wiele z nich przenika 
powietrze. Stanowi ochronę przed bakteriami. 
65.hormony hamujące wydzielanie soków trawiennych.

–

Somatostatyna – wydzielana w żołądku i jelicie cienkim, hamuje wydzielanie soku 

żołądkowego i żółci,

–

glukagonopodobny peptyd 1 (GLP-1) – wydzielany w jelicie cienkim, , hamuje wydzielanie 

kwasu solnego

–

GIP – jelito cienkie, hamuje wydzielanie soku żołądkowego, ale pobudza wydzielanie soku 

trzustkowego

–

galanina – (jelito cienkie, trzustka) pobudza wydzielanie śliny, hamuje wydzielanie soków 

trawiennych.
66.mechanizmy regulacji postawy ciała i ruchu
Ruchy zwierzęcia odbywają się na tle określonej postawy ciała zależnej od napięcia mięśni. Bardzo 
ważną czynnością pnia mózgu jest właśnie rozdział tego napięcia odpowiednio do położenia ciała w
przestrzeni. Rozdział ten jest wynikiem tzw. postawnych odruchów tonicznych pnia mózgu 
zapewniających utrzymanie normalnej postawy i równowagi ciała u zwierząt. Bodźcami tych 
odruchów są impulsy powstające w receptorach mięśni, ścięgien, stawów, skóry, narządu 
równowagi i narządu wzroku (tab. I książka str. 74). Wśród odruchów tonicznych pnia mózgu 
można rozróżnić odruchy statyczne i statyczno - kinetyczne. Pierwsze umożliwiają przybieranie 
odpowiedniego ustawienia ciała w przestrzeni przez zwierzęta pozostające w bezruchu, drugie 
-warunkują określone ustawienie cala zwierząt podczas ruchu (prostoliniowego lub obrotowego). 
Odruchy statyczne dzielą się na 

–

0 d r u c h y   po z y c y j n e, warunkujące przybieranie odpowiedniej pozycji w odpowiedzi

na zmiany ustawienia głowy w przestrzeni lub wobec tułowia, zapobiegając przez to zaburzeniom 
równowagi, oraz na

–

 0 d r u c h y w y p r o s t n e, umożliwiające przywracanie normalnej postawy ciała w 

przypadkach jej zaburzenia. 
Odruchy pozycyjne przejawiają się między innymi przybieraniem odpowiedniego ustawienia 
kończyn i zalezą od ośrodków rdzenia przedłużonego, w szczególności jąder przedsionkowych. 
Receptory tych odruchów znajdują się w narządzie równowagi (przedsionkowe odruchy pozycyjne)
oraz w prioreceptorach szyjnych (szyjne odruchy pozycyjne). Przy skłonach lub zwrotach głowy 
zwierzęcia w tę lub inną stronę dochodzi do wzrostu napięcia w mięśniach prostownikach 
odpowiedniej polowy ciała i jego spadku po stronie przeciwnej. Na przykład przy schylaniu głowy 
zwierzęcia spada napięcie w mięśniach prostownikach jego kończyn przednich, a rośnie w 
mięśniach prostownikach kończyn tylnych (nogi przednie zginają się, a tylne prostują); przy 
unoszeniu głowy rozdział napięcia jest odwrotny.  
Odruchy wyprostne stanowią cały łańcuch reakcji tonicznych przywracających do normy najpierw 
ustawienie głowy (ciemieniem do góry), a następnie tułowia i kończyn. Zalezą one zasadniczo od 
ośrodków śródmózgowia, szczególnie jąder czerwiennych. Nie występują u zwierząt 
odmóżdżonych Odruchy te powstają pod wpływem impulsów wysyłanych głównie przez receptory 
narządu równowagi, mięśni szyjnych oraz skory tułowia (przedsionkowe, szyjne i tułowiowe 
odruchy wyprostne). Przy nie uszkodzonej korze mózgowej w wystąpieniu tych odruchów 
odgrywają rolę także impulsy wzrokowe, zapewniające wzrokową korekcję postawy (optyczne 
odruchy wyprostne). Zwierzę "śródmozgowiowe", mające nie uszkodzony rdzeń kręgowy, rdzeń 
przedłużony, most i śródmózgowie potrafi stać, a ułożone na boku samo wstaje. Najpierw podnosi 
głowę i przywraca jej normalne ustawienie, za głową prostuje (podnosi się) przednia cześć tułowia, 
za nią tylna i zwierzę wstaje na nogi przybierając normalną postawę. Bez trudu utrzymuje 
równowagę – zapewniają ją odpowiednie ruchy statyczno – kinetyczne. (kot spada na 4 łapy). 
67.oksytocyna i wazopresyna
 Oksytocyna wytwarzana jest w jądrze przykomorowym, wazopresyna w jądrze nadwzrokowym. 
Część nerwowa przysadki jest miejscem ich magazynowania. Wydzielanie tych hormonów 
zachodzi niezaleznie od siebie. U ptaków wydzielana jest wazotocyna, łącząca włąsciwości obu 
hormonów i  ze względu na zdolność do kurczenia mięśni gładkich gruczołu skorupowego, bierze 
ona udział w procesie znoszenia jaj.
Oksytocyna działa kurcząco na mięśnie gładkie gruczołu mlekowego oraz macicy podczas porodu i 
kopulacji. Wydzielanie oksytocyny następuje na drodze odruchowej podczas drażnienia 
mechanoreceptorów, brodawek sutka (ssanie) i szyjki macicy (płód) oraz prącia i pochwy w czasie 

kopulacji. Impulsy drogą odruchu nerwowo – humoralnego docierają przez rdzeń kręgowy do 
podwzgórza i tylnej części przysadki, a stąd naczyniami krwiononymi do narządów docelowych. 
Czynniki stresotwórcze oraz progesteron hamują odruch wydzielania oksytocyny, hormony 
estrogenowe pobudzają go. Oksytocyna rozkładana jest przez oksytocynazę. Bez osytocyny dój jest 
niemożliwy, gdyż działając na mięsnie gładkie pecherzyków mlekotwórczych , powoduje 
wytłoczenie z nich mleka do większych przewodów mlekowych i zatoki gruczołowej i strzykowej.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – u niższych kręgowców zwiększa ciśnienie krwi. U 
ssaków reguluje ciśnienie osmotyczne krwi poprzez zwiększanie resorpcji wody z kanalików 
dalszych i zbiorczych nerek. Czynnikami zwiększającymi jej wydzielanie są: wzrost ciśnienia 
osmoycznego, zmniejszenie objętości krwi i stany stresowe