Nazwisko i imię 

11. Ochrona przeciwporażeniowa 

  

1. 
2. 
3. 
4. 

 

Data wykonania 

Data oddania 

Sprawdził 

  

 

 

 

 

 

  

 

Zagadnienia do samodzielnego opracowania 

Rodzaje elektrycznych sieci zasilających. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych. Środki 
ochrony 

przeciwporażeniowej przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim oraz równoczesne 

środki ochrony. Warunki skuteczności zerowania i uziemiania. Zapoznanie się z normą PN-
IEC 60364-4-41:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla 
zapewnienia 

bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporażeniowa. 

 

Instrukcja szczegółowa 

a) Dokonać oględzin różnego rodzaju wyłączników ochronnych różnicowoprądowych. 

Zapoznać się z ich parametrami znamionowymi. Określić typ każdego wyłącznika (działający 
tylko na prąd przemienny, działający na prąd przemienny ze składową stałą) oraz dodatkowe 
wyposażenie i zabezpieczenie, np. przed prądami udarowymi. Zanotować znamionowe 
wartości prądów łączeniowych i różnicowych. Określić wartości prądów różnicowych, przy 
których wyłączniki: 

 - 

nie zadziałają, 

 - 

mogą, lecz nie muszą działać, 

 - 

zadziałają samoczynnie. 

b)Zmierzyć rezystancję rezystora kontrolnego i obliczyć prąd różnicowy, który 

popłynie w obwodzie po naciśnięciu przycisku kontrolnego. 

 

c)Zmontować układ przedstawiony na rysunku 11.1. Przy odłączonym rezystorze Rr 

nacisnąć przycisk kontrolny, sprawdzając, czy wyłącznik zadziała. Przyłączyć rezystor 
regulacyjny i nastawić jego opór na największą wartość. Włączyć układ do sieci. 
Zmniejszając Rr, doprowadzić do zadziałania wyłącznika. Odczytać na miliamperomierzu 
natężenie prądu, przy którym nastąpiło zadziałanie. 

d)Zmontować układ przedstawiony na rysunku 11.2. Połączyć zaciski: 1 z 2 i 3 z 4. 

Przed załączeniem układu do sieci przeprowadzić analizę mającą na celu wstępne ustalenie  
przy różnych położeniach łączników W1, W2, W3 i W4, w których przypadkach zadziała 
wyłącznik, a w których nie. Podczas analizy przyjąć, że odbiornik jest niesymetryczny, a prąd 
w przewodzie neutralnym w normalnych warunkach pracy ma wartość większą niż 0,1 A. 

Wyniki przewidywań wpisać do tabeli 11.1. Następnie załączyć układ do sieci i 
doświadczalnie sprawdzić zachowanie się wyłącznika dla różnych położeń łączników. Jeśli 
wystąpią różnice w wynikach przewidywań i eksperymentu, ponownie przeprowadzić 
ded

ukcję lub poprosić prowadzącego ćwiczenie o wyjaśnienie. 

e) Wyłączyć układ przedstawiony na rysunku 11.2. Połączyć zaciski: 1 z 4 i 2z 3. 

Powtórzyć postępowanie opisane w pkt. d.  Wyniki przewidywań i eksperymentu zestawić w 
tabeli 11.2. 

 

 

 

 

 Rys.11

.1 Schemat układu do badania wyłącznika różnicowoprądowego: 

1 

– odbiornik, 2 - wyłącznik różnicowoprądowy, 3 – miliamperomierz, 4 - rezystor regulacyjny

 

 

                                     

 

Rys. 11

.2 Układ do testowania wyników przewidywania działania lub niedziałania  wyłącznika  

różnicowoprądowego:     

1 - odbiornik,  2 - 

wyłącznik różnicowoprądowy       

    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela 11.1 

Zwarte zaciski 1 z 2  i 3 z 4

 

Lp. 

położenie łączników

 

uzyskany wynik zadziałania

 

W1 

W2 

W3 

W4 

przewidywanie 

tak/nie

 

eksperyment 

tak/nie

1

 

1 

O

twarty

 

O 

O 

O 

 

 

2 

O 

Z 

O 

O 

 

 

3 

O 

Z 

O 

Z 

 

 

4 

Z

amknięty

 

O 

O 

O 

 

 

5 

Z 

Z 

O 

O 

 

 

6 

Z 

O 

O 

Z 

 

 

7 

Z 

Z 

O 

Z 

 

 

8 

O 

Z 

Z 

O 

 

 

9 

Z 

Z 

Z 

O 

 

 

10 

O 

Z 

Z 

Z 

 

 

11 

Z 

O 

Z 

O 

 

 

12 

Z 

O 

Z 

Z 

 

 

1

 tak 

– zadziałanie,  nie – wyłącznik nie zadziała 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela 11.2 

Zwarte zaciski 1 z 4  i 2 z 3

 

Lp. 

położenie łączników

 

uzyskany wynik zadziałania

 

W1 

W2 

W3 

W4 

przewidywanie 

tak/nie

 

eksperyment 

tak/nie

 

1 

O 

O 

O 

O 

 

 

2 

O 

Z 

O 

O 

 

 

3 

O 

Z 

O 

Z 

 

 

4 

Z 

O 

O 

O 

 

 

5 

Z 

Z 

O 

O 

 

 

6 

Z 

O 

O 

Z 

 

 

7 

Z 

Z 

O 

Z 

 

 

8 

O 

Z 

Z 

O 

 

 

9 

Z 

Z 

Z 

O 

 

 

10 

O 

Z 

Z 

Z 

 

 

11 

Z 

O 

Z 

O 

 

 

12 

Z 

O 

Z 

Z 

 

 

            

            

f) Miernikiem MZ zmierzyć impedancję pętli zwarciowej gniazda wtyczkowego 

jednofazowego, gniazda wtyczkowego trójfazowego i dwóch odbiorników wskazanych przez 
prowadzącego ćwiczenia, a następnie ocenić skuteczność ich zerowania. 
                 

                        Opracowanie sprawozdania 
Sprawozdanie z ćwiczenia powinno zawierać wykaz wszystkich przypadków 
nieprawidłowego działania systemu ochronnego: 
- 

w układzie nie wystąpił stan zagrożenia porażeniowego, a wyłącznik wyłączył zasilanie; 

- 

w układzie wystąpił stan zagrożenia porażeniowego, a wyłącznik nie wyłączył zasilania. 

Literatura: 

Chwaleba A., Poniński M., Siedlecki A. 1991. Metrologia elektryczna, WNT 
Warszawa 
Sawicki F. 1999. 

Zbiór zadań z elektrotechniki. Wyd. ART., Olsztyn 

Pilawski M. 1982. Fizyczne podstawy elektrotechniki. WSiP, Warszawa 
Markiewicz H. 1996. Instalacje elektryczne. WNT, Warszawa 
Krupas K., Śliż W. 2000. Pomiary w elektroenergetyce do 1 kV. Kraków. 

 

Ćwiczenie opracowane na podstawie: 

Feliks Sawicki, Janusz Piechocki, Józef Orliński -  Laboratorium z elektrotechniki dla mechaników 
wyd.III poprawione i uzupełnione, UWM Olsztyn 2001 
 

 

 

 

 

 

 

 

Opracował Bernard Szmal