WIBRACJE

WIBRACJE

•

Wibracje to drgania wywołane kontaktem 
człowieka z urządzeniem mechanicznym (pojazdem, 
maszyną lub narzędziem), które mogą powodować 
negatywne skutki dla zdrowia człowieka. 

WIBRACJE

•

Drgania obiektów mogą być powodowane przez:

–

zewnętrzne źródła – w tym przypadku drgania są 

przenoszone przez podłoże 

i wprawiają w ruch 

przenoszone przez podłoże 

i wprawiają w ruch 

drgający punkt podparcia maszyn i urządzeń, a 
samo źródło drgań może znajdować się w 
znacznej odległości. 

Typowymi źródłami zewnętrznymi są: ruch 
uliczny, ruch kolejowy, praca kafara, działania 
górnicze i wybuchy;

WIBRACJE

•

wewnętrzne źródła – drgania wywołane przez 
maszyny znajdujące się wewnątrz budynku. 

Drgania maszyn powodowane są przez siły 

Drgania maszyn powodowane są przez siły 
bezwładności poruszających się elementów. 

WIBRACJE

Przyczyną ich powstawania mogą być m.in.:

•

niedokładności wykonania i montażu maszyn i 
urządzeń;

•

niezrównoważenie elementów znajdujących się w 

•

niezrównoważenie elementów znajdujących się w 
ruchu obrotowym;

•

zużycie elementów;

•

elementy znajdujące się w ruchu posuwisto-
zwrotnym.

WIBRACJE

Drgania są przenoszone do organizmu człowieka w 

wyniku kontaktu z drgającą powierzchnią poprzez:

•

kończyny górne – ma miejsce miejscowe 

•

kończyny górne – ma miejsce miejscowe 
oddziaływanie na organizm człowieka. 

Narażenie na drgania tego typu oddziaływania 
zachodzi podczas pracy z takimi ręcznymi 
urządzeniami jak:

WIBRACJE

•

ręczne urządzenia uderzeniowe o napędzie 
pneumatycznym, hydraulicznym lub elektrycznym 
(młotki pneumatyczne, wiertarki udarowe, ubijaki 
mas formierskich);

•

dźwignie sterujące maszyn i pojazdów 
obsługiwanych ręcznie;

•

źródła technologiczne (obrabiane elementy 
trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy 
procesach szlifowania, gładzenia itp.).

WIBRACJE

stopy, plecy, biodra – występuje tutaj oddziaływanie 

ogólne na organizm człowieka. 

Narażenie na drgania tego typu jest możliwe w wyniku 

Narażenie na drgania tego typu jest możliwe w wyniku 

przebywania na:

•

podestach, pomostach w halach produkcyjnych i 
innych pomieszczeniach, gdzie zlokalizowane są 
stanowiska pracy;

•

platformach drgających;

•

siedziskach i podłogach środków transportu;

•

siedziskach i podłogach maszyn budowlanych.

WIBRACJE

•

Dawka pochłoniętych drgań jest proporcjonalna do 
czasu działania na organizm. Miarą intensywności 
wibracji jest przyspieszenie drgań. 

•

Jest to najważniejszy parametr decydujący o 
uciążliwości bądź szkodliwości drgań.

uciążliwości bądź szkodliwości drgań.

•

Ilość pochłoniętych drgań jest proporcjonalna do 
kwadratu przyspieszenia, co oznacza, że dwukrotne 
zmniejszenie przyspieszenia drgań powoduje 
czterokrotne zmniejszenie dawki pochłoniętych 
drgań.

WIBRACJE

•

Największe przyspieszenie drgań występuje przy 
posługiwaniu się takimi narzędziami jak ubijaki 
formierskie, wiertarki udarowe, piły spalinowe i 
młotki elektryczne.

WIBRACJE

•

Drgania wszelkiego rodzaju narzędzi działają na 
kończyny górne operatora.

•

Pasmo największej wrażliwości dla drgań 

•

Pasmo największej wrażliwości dla drgań 
miejscowych mieści się w zakresie od 6-100 Hz.

WIBRACJE

•

Pasmo największej wrażliwości dla drgań ogólnych  
jest zlokalizowane wokół częstotliwości z przedziału 
1-8 Hz.  Przy drganiach mniejszych niż 2 Hz ciało 
człowieka zachowuje się jak jednolita masa. 
Znaczna wrażliwość organizmu na drgania 

Znaczna wrażliwość organizmu na drgania 
występuje przy częstotliwości z zakresu 4 i 6 HZ dla 
pozycji siedzącej oraz 5 i 12 Hz dla pozycji stojącej. 

WIBRACJE

•

Największe znaczenie mają drgania o 
częstotliwości 1-5 Hz, ponieważ one są 
najgorzej tolerowane przez organizm 
człowieka.

człowieka.

WIBRACJE

•

Budowa człowieka sprzyja ochronie biernej 
przed oddziaływaniem drgań i wstrząsów. 

•

Istnieje progowa intensywność wstrząsów, 

•

Istnieje progowa intensywność wstrząsów, 
powyżej której wyczerpuje się możliwość 
amortyzacji biernej i rozpoczyna się 
amortyzacja czynna.

WIBRACJE

•

Wpływ drgań na organizm człowieka można 
rozpatrywać z dwóch punktów widzenia: 
szkodliwego i dokuczliwego.

•

Przejawy szkodliwego oddziaływania drgań 
obejmują:

–

schorzenia naczyń krwionośnych, m.in. napadowe skurcze 
naczyń krwionośnych objawiające się blednięciem czy 
sinicą skóry w koniuszkach palców i na dłoniach, 
mrowienie, drętwienie i ból w palcach oraz dłoni (zmiany 
troficzne);

WIBRACJE

–

uszkodzenia w układzie kostno-stawowym, 
przejawiające się m.in. wypustkami i wyroślami 
kostnymi kości promieniowej, zwapnieniem 
torebek stawowych, okostnej i wiązadeł, do 
zmian degeneracyjnych stawów włącznie;

zmian degeneracyjnych stawów włącznie;

WIBRACJE

–

zmiany w układzie nerwowym, objawiające się 
bólem i zawrotami głowy, bólami w okolicy serca, 
bezsennością, stanami podgorączkowymi i 
drażliwością. Występują także dolegliwości 
związane z upośledzeniem czucia wskutek 

związane z upośledzeniem czucia wskutek 
niedokrwienia lub działaniem wibratora na 
receptory czucia.

WIBRACJE

•

Zespół zmian występujących w 
wymienionych wyżej układach organizmu 
człowieka nazywamy chorobą wibracyjną.

człowieka nazywamy chorobą wibracyjną.

WIBRACJE

•

Dokuczliwy wpływ drgań na człowieka to:

–

obniżenie sprawności organizmu przejawiające 
się uczuciem zmęczenia, niezadowolenia i 
rozdrażnienia;

rozdrażnienia;

–

bezsenność;

–

zwiększenie czasu reakcji ruchowej i wzrokowej;

–

zakłócenia koordynacji ruchowej;

–

trudności w prawidłowej wymowie;

–

utrudniona koncentracja i osłabienie pamięci.

WIBRACJE

•

Ograniczenie narażenia pracownika na 
drgania można osiągnąć m.in. Przez
eliminację bądź ograniczenie drgania u 
źródła:

źródła:

–

odpowiedni dobór kształtów i wymiarów 
współpracujących elementów;

–

stosowanie specjalnych łożysk i materiałów z 
tworzyw sztucznych o zredukowanej 
wibroaktywności;

WIBRACJE

–

zmniejszenie nierównomierności ruchu 
obrotowego;

–

odpowiednia eksploatacja maszyn i urządzeń, 
odpowiednie smarowanie;

odpowiednie smarowanie;

–

eliminacja zanieczyszczeń w pomieszczeniu;

–

zmniejszenie amplitudy drgań elementów przez 
zmianę takich parametrów jak: masa, sztywność, 
tłumienie bądź dołączenie dodatkowego układu 
mechanicznego zwanego eliminatorem drgań;

WIBRACJE

–

tłumienie drgań, które polega na rozpraszaniu 
energii mechanicznej drgającego przedmiotu. W 
praktyce rozpraszanie energii mechanicznej w 
układach technicznych uzyskuje się przez 
pokrycie elementów drgających warstwami 

pokrycie elementów drgających warstwami 
tłumiącymi lub przez stosowanie elementów 
wielowarstwowych, co prowadzi do:

•

zmniejszenia amplitudy przemieszczeń drgań;

•

szybkiego zanikania drgań;

•

wytłumienia fal rozchodzących się w elementach 
sprężystych;

WIBRACJE

•

izolację źródła drgań od podłoża i ludzi. Polega ona 
wstawieniu między źródłem drgań a podłożem 
odpowiednich materiałów wibroizolacyjnych.

Jako materiały wibroizolacyjne stosuje się różne 

Jako materiały wibroizolacyjne stosuje się różne 
materiały sprężyste, takie jak: sprężyny metalowe 
(drgania o częstotliwości 2, 5 do 25 Hz) i 
pneumatyczne, elementy gumowe (częstotliwość 
drgań powyżej 15 Hz i temperatura w przedziale 0-
60 stopni C) oraz korek jako materiał izolacyjny;

WIBRACJE

•

ochronę pracownika, m.in. przez skrócenie czasu 
narażenia na drgania.

•

Ze względu na istotny wpływ zimna i wilgoci w 

•

Ze względu na istotny wpływ zimna i wilgoci w 
przebiegu choroby wibracyjnej, na uchwyty maszyn 
i narzędzi powinny być zakładane materiały 
termoizolacyjne. Pomieszczenia przeznaczone do 
pracy z urządzeniami emitującymi drgania powinny 
być ogrzewane do temperatury 16 stopni C przy 
wilgotności 40-50%.

WIBRACJE

•

Przy prowadzeniu robót na wolnym powietrzu 
należy zapewnić pracownikom pomieszczenie o 
temperaturze 22 stopni C do okresowego 
ogrzewania się. Zaleca się stosowanie rękawic 
ochronnych. 

ochronnych. 

•

Indywidualne środki ochrony wibroizolacyjnej są 
środkiem ostatecznym i mogą być stosowane, gdy 
wszystkie inne metody zapobiegania narażeniu 
pracownika na wibracje zostały wyczerpane.