Gruczoły dokrewne (endokrynne) - wydzielają hormony bezpośrednio do krwi; nie posiadają gruczołów
wyprowadzających.
-
gonady
-
Tarczycę
-
Nadnercza
Hormony płatu przedniego:
Wydzielane są przez płat przedni przysadki mózgowej zwany płatem gruczołowym, płat ten to
około 75% masy przysadki mózglowej. Druga częśd przysadki mózgowej to tzw. Płat tylny, zwany
nerwowym.
Nadrzędnym gruczołem dokrewnym jest
przysadka mózgowa
, która wydziela takzwane hormony
tropowe, które wpływają na:
•
-
Wazopresyna - stymuluje resorbcję wody w nerkach podczas
powstawania moczu, zmniejsza tym samym ilośd wytwarzanego moczu,
jej niedobór powoduje moczówkę prostą
-
Oksytocyna - stymuluje skurcze mięśni gładkich pochwy i macicy, wpływa
na gruczoły sutkowe
Płat tylny
Nazwa hormonu Rodzaj
Czynnik pobudzający
wytwarzanie
Ogólne dzialanie
Somatotropina
(STH)
Peptydowy Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudza wzrost i metabolizm (anabolicznie)
Adrenokortykotr
opina (ACTH)
Peptydowy Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudza syntezę hormonów kory nadnerczy i
metabolizm (katabolicznie)
Tyreotropina
(TSH)
Glikopepty
dowy
Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudza wydzielanie hormonów tarczycy
Gonadotropiny
(FSH i LH)
Glikoptorei
nowy
Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudzają syntezę hormonów płciowych w
gonadach, rozwój pęcherzyków Graafa,
spermatogeneże, jajeczkowanie
Prolaktyna (LTH,
Prl)
Białkowy
Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudza wzrost gruczołów mlecznych,
wydzielanie mleka, produkcję progesteronu przez
ciałko żółte
Melanotropina
Peptydowy Substancja
wydzielana przez
podwzgórze
Pobudza proces ciemnienia skóry, wypływa na
adaptację wzroku w ciemności i resyntezę
rodopsyny
Tarczyca
Składa się z dwóch płatów; występuje na przedniej powierzchni tchawicy, główną częścią tworzącą
tarczycę są pęcherzyki, pomiędzy nimi tkanka łączna. Hormony tarczycy występują w pęcherzykach w
postaci nieaktywnej, czyli jodowana tyreoglobulina, za jej aktywację odpowiada TSH. Hormony tarczycy
to:
Nazwa
Rodzaj
Czynnik
pobudzający
wytwarzanie
Ogólne działanie
Tyroksyna i
trójjodotyronina
(wyst. W postaci
Pochodna
aminokwas
u
Tyreotropina
(TSH)
Pobudza procesy utleniania we wszystkich tkankach,
wzmaga wchłanianie glukozy z przewodu
pokarmowego i jej zużycie przez komórki, pobudza
Ćwiczenia 13
28 stycznia 2011
14:29
Biologia Strona 1
(wyst. W postaci
tyreoglobulin)
u
(TSH)
pokarmowego i jej zużycie przez komórki, pobudza
rozpad tłuszczów do kwasów tłuszczowych i glicerolu,
wziększa wydzielanie i efekty działania somatotropiny i
glikokortykoidów, wpływa na czynnośd gruczołów
płciowych
Kalcytonina
Peptydowy Zmiany
stężenia
jonów
wapnia we
krwi
Powstaje w komórkach przypęcherzykowatych
tarczycy, przytarczycach, grasicy.
powoduje przesunięcie wapnie z krwi do substancji
międzykormorkowej kości, przez co obniza zawartośd
Ca we krwi. Unieczynnia osteoklasty
Nadczynnośd tarczycy to choroba ………………………… . Jej objawami są wole, wysoki poziom metabolizmu,
zwiększona częstośd skurczu serca, pobudliwośd, szybkie męczenie się, wytrzeszcz oczu.
Niedoczynnośd tarczycy prowadzi do kretynizmu i karłowatości.
Przytarczyce
Trzy, cztery gruczoly znajdujące się na tylniej powierzchni tarczycy, wytwarzają parathormon, który
działa antagonistycznie w stosunku do kalcytoniny, receptory do tego hormonu znajdują się na
osteoblastach, które pod jego wpływem przekształcają się w osteoklasty.
Część zewnątrzwydzielnicza
Posiada przewody wyprowadzające, wydziela enzymy trawienne.
Część wewnątrzwydzielnicza
Zbudowana z komórek endokrynowych, te komórki tworzą tzw. wyspy trzustkowe.
Podwyższa poziom glukozy we krwi poprzez rozpad glikogenu w wątrobie i mięśniach.
Komórki alfa - wytwarzają glukagon
Obniżają poziom glukozy we krwi
Komórki beta - wytwarzają insulinę
Trzustka
Nadnercza
Kora wydziela
Częśd narządu, która znajduje się na górnej powierzchni nerki, składają się kory i rdzenia, gdzie kora jest
większa (około 80%).
Nazwa
Rodzaj
Czynnik
pobudzający
wytwarzanie
Ogólne działanie
Mineralokortykoidy
(aldosteron)
Steroidowy Adrenokortykotr
opina,
angiotensyna
Reguluje przemianę mineralną (zatrzymywanie
jonów sodu, wydzielanie - potasu) i wodną,
wzmaga syntezę glikogenu w wątrobie
Glikokortykoidy
(kortyzol,
korykosteron,
kortyzon)
Streidowy
Adrenokortykotr
opina
Regulują równowagę elektrolitów i wody w
organizmie oraz przemiany sacharydów, białek,
tłuszczów
Androgeny
(testosteron)
Steroidowy Gonadotropina
LH
Powoduje rozwój i utrzymanie drugorzędowych
i trzeciorzędowych cech płciowych męskich,
pływa na przemianę białek (anaboliczne)
Rdzeo nadnreczy
Nazwa
Rodzaj
Czynnik
pobudzający
wydziel.
Ogólne działanie
Adrenalina
Pochodna
aminokwasu
Bodźce stresowe Podwyższa cisnienie krwi, zwieksza stężenie glukozy
we krwi
Noradrenalina Pochodna
aminokwasu
Bodźce stresowe Warunkuje przenoszenie impulsów elektrycznych we
włoknach pozazwojowych układu nerwowego
współczulnego
Biologia Strona 2
współczulnego
Grasica
Stymuluje dojrzewanie limfocytów T i stymuluje limfocyty B
Nazwa
hormonu
Ogólne działanie
Tymulina i
tymozyna
Indukują różnicowanie i dojrzewanie limfocytów T, a tym samym wpływają na
mechanizmy obronne skierowane przeciwko komórkom nowotworowym oraz na
odrzut przeszczepów
Tymostymulina Pobudza wytwarzanie interferonu
Tymopoietyna I
i II
Hamują przewodzenie impulsów nerwowych przez snapsy nerwowo-mięśniowe, ich
nadmiar zmniejsza siłę skurczu mięśni i powoduje ogólne osłabienie
Biologia Strona 3