background image

1

JAKOŚCIOWE BADANIA MARKETINGOWE

(233310-0395)

dr Beata Marciniak

Katedra Rynku, Marketingu i Jakości

PROJEKT BADAWCZY- struktura

1. Tło decyzyjne

opis podmiotu stojącego przed dylematem decyzyjnym 
(zleceniodawcy badania)

opis przedmiotu działalności 

opis grupy docelowej

opis sytuacji decyzyjnej, w której znalazł się podmiot

2. Problem i szczegółowe cele badawcze
3. Schemat badania

wielkość i struktura próby badawczej (wraz z uzasadnieniem)

miejsce realizacji badania (wraz z uzasadnieniem)

wykorzystywane techniki badawcze (wraz z uzasadnieniem)

ZASADY:
• praca zespołowa (3-4 os.)
• praca terenowa 
• realizacja badania (FGI lub IDI)
• zespołowe opracowanie raportu

PROJEKT BADAWCZY- struktura

4. Analiza wyników i rekomendacje 

odnoszące się do zasadniczego problemu decyzyjnego 

i poszczególnych celów badawczych

5. Załączniki:

narzędzia badawcze (rekrutacyjne i zasadnicze)

transkrypcje

Cel badań społecznych

• dostarczenie dającej się zweryfikować wiedzy

WYJAŚNIENIE 

NAUKOWE

PRZEWIDYWANIE

NAUKOWE

ROZUMIENIE

(Verstehen)

Wyjaśnienie zjawiska za 
pomocą innego zjawiska 
i odwołania  się do praw 
ogólnych.

Wyjaśnienie dedukcyjne 
i probabilistyczne.

Odwrotność procesu 
wyjaśniania.
Generalizacje 
probabilistyczne 
i prawa uniwersalne 
służą uzasadnieniu 
przewidywania.

Rozumienie ludzkiego 
wymiaru zachowania, 
subiektywnych doświadczeń, 
symboli,  wartości,  postaw.

Geneza badań jakościowych

• Kontekst kolonialny 

(Malinowski,  Mead, Bateson)

:

– antropologia i metody badań terenowych

• Szkoła chicagowska -

lata 20/30. XX w. 

(Parka, McKenzie,  Addams)

– podwaliny jakościowych metod badawczych jako źródła wiedzy 

o grupowym życiu człowieka

• 50-te, 60-te i 70-te XX w.:

– wzrost zainteresowania i rozwój metod jakościowych

• 60-te lata XX w.:

– linia podziału między „obozem” ilościowym i jakościowym

PARADYGMAT 

POZYTYWISTYCZNY

PARADYGMAT 

INTERPRETACYJNY

koncepcja metody  naukowej 
wzorowana na naukach przyrodniczych

koncepcja metody  naukowej 
wzorowana na naukach społecznych

tylko to co ugruntowane w tym, co się da 
zaobserwować  można uznać za 
wiarygodną wiedzę

nie ma obiektywnej  nauki, która może 
ustalać prawdy uniwersalne i istnieć 
niezależnie od przekonań osób  badanych  i 
badaczy

fizyczna i statystyczna  kontrola  nad 
zmiennymi; jedynie rygorystyczny  pomiar 
zmiennych dostarcza  trafnej wiedzy

świat społeczny  badanych  w naturalnym, 
nie zakłóconym  przez badacza  stanie

kontrolowany  i standaryzowany  pomiar 

naturalny i niestandaryzowany  pomiar

wierność wobec metodycznych  praw

wierność wobec obserwowanego  zjawiska

gromadzenie danych,  budowanie hipotez i 
ich weryfikacja  jasno rozdzielone  w czasie

gromadzenie danych,  budowanie hipotez i 
ich weryfikacja  wielokrotnie  wzajemnie 
się przeplatają  w czasie długiego procesu 
generowania teorii bazowej

podejście atomistyczne 
(wyjaśnianie  mechanizmów  niezależnie od 
kontekstu społeczno-kulturowego)

podejście kompleksowe
(wyjaśnianie  mechanizmów   w kontekście 
społeczno-kulturowym)

background image

2

PARADYGMAT 

POZYTYWISTYCZNY

PARADYGMAT 

INTERPRETACYJNY

eliminacja wpływu badacza na sytuację 
badania

badacz częścią procesu badawczego

pośredni kontakt badacza ze źródłem danych

bezpośredni kontakt badacza ze źródłem 
danych

dystans badacza wobec badanych obiektów 
(perspektywa outsidera)

badacz staje się częścią świata badanych 
obiektów (perspektywa insidera)

bierna, odtwórcza rola osoby badanej

czynna, twórcza rola osoby badanej

statyczne podejście - zorientowanie na wynik

dynamiczne podejście - zorientowanie na 
proces

obiektywizm wniosków

subiektywizm wniosków

zorientowanie na weryfikację i eksplantację 
zjawisk (charakter rozstrzygający)

zorientowanie na odkrycie zjawisk
(charakter eksploracyjny)

więcej danych, powierzchowne analizy

mniej danych, pogłębione analizy

dane umożliwiające dokonywanie porównań

dane trudne do porównywania

przeprowadzany na dużych próbach

przeprowadzany na małych próbach

PARADYGMAT 

POZYTYWISTYCZNY

PARADYGMAT 

INTERPRETACYJNY

możliwość  generalizacji  wyników na 
populację

możliwość  jakościowej  generalizacji; 
brak możliwości  ilościowego  uogólnienia 
wyników na populację

dążenie do formułowania  opisu i prognozy 
zachowań

dążenie do zrozumienia doświadczeń  i 
zachowań

analiza dedukcyjna

falsyfikacja,  modyfikacja  lub akceptacja 
istniejących  teorii w oparciu  o dedukcję 
(wyprowadzając  hipotezy z przyjętej 
teorii; zebrane dane wykorzystując  do ich 
testowania)

analiza indukcyjna

badacz gromadzi  dane, na ich bazie 
formułuje hipotezy, testuje je odwołując 
się do danych i na końcu podejmuje próbę 
zbudowania teorii (tzw. teorii bazowej), 
bezpośrednio powiązanej  z sytuacją 
badania

analiza polega na wyciąganiu  wniosków 
nt. związków i prawidłowości  dotyczących 
zmiennych statystycznych

analiza polega na zrozumieniu 
i interpretacji  zjawisk i zachowań 

analiza statystyczna  ujawnia 
prawidłowości  stanowiące  podstawę 
wyjaśnień, generalizacji  i prognoz

analiza umożliwia  uzyskanie wglądu 
w sposób spostrzegania  badanej 
rzeczywistości  przez respondentów

Istota badań jakościowych

• umożliwiają respondentom swobodę wypowiedzi 

i ekspresji emocji

• wykorzystują szeroki zakres niestandaryzowanych technik 

gromadzenia danych

• opierają się na interpretacji rezultatów

• wykorzystują niewielkie, niereprezentatywne w sensie 

statystycznym próby

• dobór celowy, podporządkowany przedmiotowi badania

• na ich podstawie nie można przeprowadzać wnioskowania 

na temat dystrybucji postaw w populacji generalnej

• wyniki prezentowane są w sposób opisowy

Cel badań jakościowych

• zrozumienie wyjaśnienie  motywów, postaw, preferencji

• pogłębienie zrozumienia problemu

• tworzenie hipotez

• rozpoznanie sfery emocji nabywców związanych 

z procesem kupna i konsumpcji

• określanie modeli podejmowania decyzji wyboru

• odtworzenie języka, którym posługują się nabywcy

• interpretacja i weryfikacja wniosków z badań ilościowych

• dostarczenie podstaw informacyjnych dla dalszych badań

Rodzaje metod jakościowych

• wywiady indywidualne

• wywiady grupowe

• oparte na obserwacji