Kto ma inicjatywę ustawodawczą?
- Prezydent RP - Rada ministrów- posłowie - senatorowie - Inicjatywa ludowa
Czynne prawo wyborcze - prawo uczestnictwa w wyborach jako osoba wybierająca. Automatycznie dostaje je każdy, po skończeniu 18 lat (najpóŸniej w dniu wyborów). Oznacza to, że osoba ta może wybierać zgodnie ze swoimi przekonaniami swoich przedstawicieli
Bierne prawo wyborcze - prawo do kandydowania w wyborach do okreœlonych władz. Osiemnastolatek może kandydować jedynie do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Do sejmu może zgłosić swoją kandydaturę osoba, która najpóŸniej w dniu wyborów kończy 21 lat, podobnie rzecz się ma z Parlamentem Europejskim. Konkurować w wyborach na urząd wójta, burmistrza i prezydenta miasta można dopiero mając 25 lat. Aby być kandydatem w wyborach do senatu trzeba mieć skończone 30 lat. Od osób, które chcą się ubiegać o wybór na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej wymaga się, by miały skończone 35 lat.
Kto stoi na straży przestrzegania praw wolnoœci? Rzecznik praw obywatelskich
Kiedy ustawa wchodzi w życie? Wraz z podpisaniem projektu przez prezydenta. Wówczas ustawa wchodzi w życie w ciągu 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP (jeœli projekt ustawy nie wskazuje konkretnego terminu wejœcia w życie).
Kiedy prezydent może nie podpisać projektu ustawy? Kiedy jest niezgodna z konstytucją
Referendum - głosowanie ludowe o charakterze powszechnym, w której mogą brać udział wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania.
Absolutorium - szczególny akt, uchwalany przez Sejm, który stwierdza zgodnoœć działań rządu w danym roku z ustawą budżetową oraz finansowymi planami państwa; co roku rząd ma obowiązek przedstawienia sprawozdania z wykonania budżetu Sejmowi
Kto układa budżet? Minister Finansów
Kto uchwala budżet? Rada Ministrów
Zgromadzenie Narodowe - w jego skład wchodzi sejm i senat. Izba wyższa, czyli senat, składa się ze 100 senatorów. Izba niższa, która jest sejm, składa się z 460 posłów.
Jakie są kompetencje własne prezydenta? powoływanie rządu; zarządza wybory parlamentarne; zwołuje pierwsze posiedzenie nowego Sejmu; posiada inicjatywę ustawodawczą; posiada prawo weta zawieszającego w stosunku do projektów ustaw; podpisuje ustawy; powołuje sędziów; nadawanie obywatelstwa; nadawanie orderów i odznaczeń
Wybory są: powszechne, tajne, równe, bezpoœrednie, proporcjonalne
Kto zatwierdza ważnoœć wyborów? Sąd Najwyższy
Inicjatywa ludowa - jedna z form demokracji bezpoœredniej, która upoważnia okreœloną liczbę obywateli posiadających czynne prawo wybierania do Sejmu (w Polsce 100 tys.) do przedłożenia na ręce Marszałka Sejmu projektu ustawy.
Veto ludowe - prawo ludnoœci do występowania przeciwko uchwalonej ustawie.
Immunitet poselski - nietykalnoœć posła. Poseł, podczas sprawowania funkcji, nie może być zatrzymany przez organy państwa oraz odpowiadać za zarzucane czyny bez zgody sejmu
Kto może pozbawić posła immunitetu? Sejm
Jaki system sprawowania rządu wprowadza konstytucja? Parlamentarno-gabinetowy
Jaki ustrój wprowadza konstytucja? Republika
Kiedy została uchwalona konstytucja? 9 kwiecień 1997
Kto może rozwiązać parlament? Sam lub prezydent. Sejm może sam się rozwiązać w każdej chwili uchwałą podjętą przez co najmniej 307 posłów (2/3 składu Sejmu).
Kiedy można rozwiązać parlament? w razie niezdolnoœci Sejmu do wyrażenia wotum zaufania rządowi powołanemu przez Prezydenta; Sejm nie uchwali ustawy budżetowej w terminie
Rząd prezydencki - system polityczny w demokracji charakteryzujący się rygorystycznym podziałem (separacją) władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz połączeniem funkcji prezydenta i szefa rządu. W myœl tych zasad prezydentowi (jako organowi władzy wykonawczej) przysługuje pełnia władzy wykonawczej oraz zwolnienie z odpowiedzialnoœci przed parlamentem - pozbawiony zostaje jednak możliwoœci ustawodawczych.
Votum nieufnoœci - uchwała Sejmu odmawiająca poparcia dla rządu i jego polityki bądŸ też dla konkretnego ministra; prowadzi do dymisji rządu; wotum nieufnoœci jest uchwalane większoœcią bezwzględną głosów;
Votum zaufania - jest to uchwała Sejmu wyrażająca poparcie dla rządu oraz prowadzonej przez niego polityki
Kto uchwala konstytucję? Zgromadzenie Narodowe (większoœcią głosów(2/3) i musi być ona zatwierdzona w ogólnonarodowym referendum)
Kto ogłasza wybory prezydenckie? Marszałek Sejmu
Kto ogłasza wybory parlamentarne? Prezydent
Kto zastępuje prezydenta? Marszałek Sejmu
Przed kim i za co odpowiada prezydent? Przed Trybunałem Stanu; za przestępstwo bądŸ naruszenie konstytucji
Kto może postawić prezydenta w stan oskarżenia? Zgromadzenie Narodowe
Jakie są kompetencje sejmu? Ustrojowodawcza- reguluje ustrój państwa poprzez możliwoœć dokonywania zmian konstytucji. Ustawodawcza- polega na stanowieniu obowiązujących aktów prawnych w formie ustaw, które mogą regulować większoœć spraw w państwie. Kreacyjna- parlament powołuje organy państwowe lub uczestniczy w procesie ich tworzenia. Sejm wybiera Prezesa Rady Ministrów, powołuje sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Kontrolna- przysługuje tyko Sejmowi, który może kontrolować rząd i inne organy państwa.
Veto zawieszające - wstrzymanie wprowadzenia ustawy (przez prezydenta), jednak sejm może powtórnie uchwalić ustawę większoœcią 3/5 głosów w obecnoœci co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Kiedy powołuje się nowy rząd? Po wyborach parlamentarnych
W ilu czytaniach uchwala się ustawę? 3
Komu podlega administracja rządowa? Radzie Ministrów
Kontrasygnata - jest wymogiem złożenia podpisu przez prezesa Rady Ministrów na urzędowym akcie prezydenta, wczeœniej przez niego podpisanego. Bez takiej kontrasygnaty dany dokument nie jest ważny. Istnienie kontrasygnaty spowodowane jest faktem, iż Prezydent nie ponosi odpowiedzialnoœci politycznej za swoje działania, także te mające charakter prawny, stąd też po złożeniu podpisu, odpowiedzialnoœć za wprowadzone prawo ponosi Prezes Rady Ministrów.
Jakie są stany nadzwyczajne?- stan wojenny - stan wyjątkowy - stan klęski żywiołowej.
Kto wprowadza stany nadzwyczajne?Prezydent (na wniosek Rady Ministrów)
Kto desygnuje premiera? Prezydent
Kto zarządza referendum? Sejm, Prezydent
Jaką większoœcią głosów przechodzą zwykłe ustawy? więcej osób biorących udział w głosowaniu opowiada się za wnioskiem niż przeciw. Głosy wstrzymujące nie są wliczane do wyniku. Minimalną liczbą głosów potrzebną do osiągnięcia większoœci zwykłej jest 1 głos.
Kto nie ma prawa udziału w wyborach? Osoby pozbawione praw wyborczych, praw publicznych lub ubezwłasnowolnione
RZĄD - w skład rządu wchodzi premier i wyznaczani przez niego, a powoływani przez prezydenta, ministrowie.
Droga legislacyjna :
*inicjatywa ustawodawcza
*rozpatrzenie projektu ustawy przez Sejm
*rozpatrzenie projektu ustawy przez Senat
*ewentualne ponowne rozpatrzenie projektu ustawy przez Sejm
*podpisanie albo odmówienie podpisania projektu przez prezydenta
*ewentualne ponowne uchwalenie projektu przez Sejm
*podpisanie ustawy przez prezydenta oraz ogłoszenie jej w Dzienniku Ustaw RP
Stan nadzwyczajny - Jest to szczególnego rodzaju stan prawny, z jakim mamy do czynienia w sytuacjach różnego rodzaju zagrożeń, w których zwykłe œrodki konstytucyjne są niewystarczające dla utrzymania bezpieczeństwa publicznego.
* stan wojenny - jest najbardziej restrykcyjnym z wymienionych trzech stanów. Zostaje on wprowadzony w przypadku zewnętrznego zagrożenia państwa, zbrojnej napaœci na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.
* stan wyjątkowy - wprowadzany w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego. Jest on wprowadzany na okres nie dłuższy niż 90 dni, na częœci albo na całym terytorium państwa.
* stan klęski żywiołowej - wprowadzany w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej. Konstytucja stanowi przy tym, iż nie może on trwać dłużej niż 30 dni, chyba że zgodę na to wyrazi Sejm.