Dawność jest to sytuacja prawna zawierająca element upływu czasu oraz pewien stan rzeczy, a prowadząca do likwidacji sprzeczności między treścią tejże sytuacji prawnej, a treścią stanu faktycznego. Funkcje:

• usunięcie sprzeczności

• porządkowanie niejasnych sytuacji faktycznych.

Prawo cywilne wymaga zasadniczo aktywności podmiotu uprawnionego. W sytuacji jej braku, dawność te prawa nagina, albo wręcz znosi.

Podziały:

• aspekt nabycia praw - polega na zasiedzeniu - zawsze połączone jest z utratą praw przez kogoś innego.

• aspekt osłabienia praw - przedawnienie ogólne roszczeń majątkowych (w skrócie: przedawnienie) - większości roszczeń przedawnia się w ciągu 10 lat, do 3 lat ogranicza się termin roszczeń o pojedyncze świadczenie okresowe oraz przy świadczeniach związanych z działalnością gospodarczą. Wciąż stosuje się tu jeszcze art. 5 KC.

• aspekt utraty praw - polega na przemilczeniu - nie zawsze łączy się z zasiedzeniem; e.g. terminy procesowe wygasają bezpowrotnie (e.g. korzystanie z uprawnień kształtujących). Tu już nie stosuje się art. 5 KC ❢

Naturalnie dot. to tylko roszczeń cywilnoprawnych (i to też nie wszystkich - patrz przepisy szczególne ;p)

Przedawnienie ogólne praw majątkowych - skutki:

• przekształcenie się w roszczenie niezupełne (naturalne) - stan prawny istnieje nadal - przedwnia się tylko roszczenie.

• możliwość:

• potrącenia - ten, kto jest winny z takiego roszczenia, może je sobie potrącić, ale ten drugi nie, bo nie ma roszczenia.

• odnowienia

• ugody //do omówienia na zobowiązaniach.

Po przedawnieniu:

1. Żądanie dłużnika

• dłużnik płaci

• dłużnik odmawia - wierzyciel wytacza proces

• dłużnik zrzeka się przedawnienia.

• dłużnik podnosi zarzut przedawnienia

• sąd uznaje sprawę za przedawnienie

• sąd stosuje art. 5 KC i rozpoznaje sprawę

• sąd oddala powództwo z innych względnych

• sąd zasądzi.

Skutki działania terminów zawitych:

• wygaśnięcie uprawnienia - uwzględniane z urzędu (a nie na zarzut❢)

• ale może nie nastąpić, e.g. jeśli zawiadomiono sprzedawcę o wadliwości towaru - wysłanie takiego listu przerywa bieg terminu.

Przerwanie biegu terminu (nie jest to to samo, co przerwa) - przerwanie powoduje bieg terminu od początku. Powoduje je:

• czynności przed sądem w celu:

• dochodzenia roszczenia

• ustalenia roszczenia

• zabezpieczenia roszczenia

• wyegzekwowania roszczenia

• uznanie roszczenia - nie jest oświadczeniem woli, ale wiedzy, więc może być uznane - może być dokonane już po przedawnieniu i wówczas powoduje zrzeczenie się zarzutu.

• niewłaściwie - wyrażenie wiedzy o zasadności roszczeniach

• właściwie - oświadczenie lub element umowy stron o akceptacji roszczenia

Wstrzymanie biegu przedawnienia:

• zawieszenie sensu stricto - pewien okres czasu, którego nie wlicza się do terminu

• gdy przyczyny występują w trakcie biegu terminu. powodem może być:

• vis maior - zdarzenie nadzwyczajne, zewnętrzne, przemożne;

• roszczenie dzieci / podopiecznych wobec rodziców / opiekunów

• roszczenia względem małżonka w czasie trwania małżeństwa

• późniejszy początek - przesuniecie początku biegu terminu przedawnienia z powodu okoliczności istniejących już w chwili wymagalności roszczenia - bieg terminu liczy się od chwili ustania przyczyny przesunięcia początku; przyczyny - j.w.

• późniejsze zakończenie - uzupełnienie konstrukcji pierwszej - bierze pod uwagę cechy personalne uprawnionego - w szczególności:

• brak zd. d. c. p.

• istnienie podstawy do ustanowienia przedstawiciela

• istnienie podstawy do ubezwłasnowolnienia

Wyróżnia się tu terminu krótkie i dłuższe. Dla krótszych od 2 lat - stosuje się późniejszy początek liczony od ustąpienia przyczyny. Dla dłuższych stosuje się opóźnienie zakończenia w ten sposób, że opóźnienie uwzględnia 2 lata po ustaniu podstaw wyżej wymienionych

Chodzi o wieloletnie posiadanie samoistne (jak właściciel).

Łaczy się z tym pojęcie terminów zawitych.

Braku korzystania ze swych praw.

Konstrukcja wykoncypowana z KC, ale nieokreślona wprost.

e.g. wojna, okupacja, kataklizm, czynniki uniemożliwiające dochodzenie przed sądem (za takie orzecznictwo uznało rządu komunistów do 1989r.