FINANSE SKRYPT - wyk-1, PRAWO, Prawo II rok, Finanse


WYKLAD 1

finanse- zjawiska związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych, immanentnie związane z pieniądzem zjawisko finansowe

zjawisko finansowe- zjawisko pieniężne, w którym pieniądz jest w ruchu

zjawisko pieniężne > zjawisko finansowe

finanse publiczne

definicje

  1. są to publiczne zasoby pieniężne, operacje tymi zasobami oraz normy prawne je regulujące

  2. jest to wyraz stosunków społecznych i ekonomicznych powstających trakcie nieustannych, dynamicznie ujętych procesów gromadzenia dochodów i przychodów oraz dokonywania wydatków i rozchodów na cele publiczne

finanse publiczne a finanse prywatne

finanse publiczne

finanse prywatne

równowaga finansów publicznych przemieszczanie zasobów publicznych zdominowane przez interwencje państwa wyznaczone przez władze publiczne

równowaga finansów prywatnych i przemieszczanie zasobów prywatnych, kształtowanie głownie przez prawa gospodarki rynkowej

przynajmniej jeden z podmiotów uczestniczących stosunkach finansowych jest podmiotem prawa publicznego(wyposażony w atrybut władzy, państwo)

podmioty uczestniczące w stosunkach finansowych SA podmiotami prawa prywatnego lub podmiotami z nimi zrównanymi (banki państwowe, spółki SP)

możliwość władczego wiążącego kształtowania sytuacji prawnej jednego podmiotu (podporządkowany) przez inny (nadrzędny) w celu zapewnienia dochodów władzy publicznej

równorzędny charakter stosunków prawnych

związane z realizacją interesu publicznego

zasadniczo związane z realizacja interesu prywatnego, indywidualnego (wyjątek- finanse fundacji lub niektórych stowarzyszeń)

koncentracja zasobów publicznych

rozdrobnienie zasobów prywatnych, operacje nie mają decydującego wpływu na kształtowanie się równowagi finansowej

państwa

wysoki stopień reglamentacji prawnej (szczegółowa regulacja dotycząca źródeł dochodu, sposobu wydatkowania środków pieniężnych oraz organizacja zasobów pieniężnych) - w postaci norm prawnych kształtujących instytucje finansowoprawne jak i norm prawnych wynikających z planów finansowych

funkcjonują głównie w ramach uregulowań prawa prywatnego, niektóre ich aspekty w ogóle nie podlegają reglamentacji prawnej (np. sposób przeprowadzania rozliczeń pieniężnych pomiędzy nieprzedsiębiorcami)

mogą mieć charakter scentralizowany (finanse państwa) jak i zdecentralizowany (finanse województw, powiatów, gmin)

charakter zawsze zdecentralizowany

wyrażone w pieniądzu

obrót pieniądzem

większy zakres

węższy zakres

system finansowy (s.f.)

system finansowy - jest to całokształt uporządkowanych wewnętrznie instytucji finansowoprawnych, funkcjonujących danym państwie i regulujących gospodarkę finansową określonej kategorii podmiotów działających na jego terytorium (s.f. państwa, s.f gminy, s.f. spółdzielni, s.f. spółki akcyjnej)

instytucje finansowoprawne - stworzone przez normy prawne pewne zespoły spełniające określoną funkcje wobec finansów, np. podatek, budżet

gospodarka finansowa

gospodarka finansowa - jest to ogól czynności uczestników stosunków finansowych, których treścią jest gromadzenie i wydatkowanie środków pieniężnych, jak również planowanie i organizacja posiadanych zasobów pieniężnych (np. tworzenie funduszy wewnętrznych wprowadzających samoograniczenie w działalności danego podmiotu- działalności finansowej)

WYKLAD 2

instytucje objęte systemem finansowym

  1. służące gromadzeniu przez państwo/gminę środków pieniężnych (podatki, opłaty, cła); funkcja dwoista

  2. służące wydatkowaniu środków pieniężnych przez państwo/gmine (dotacje, wynagrodzenia, stypendia); funkcja dwoista, tzn. mechanizm danej instytucji finansowo prawnej, mamy do czynienia z gromadzeniem i wydatkowaniem (zarazem)

  3. służące organizacji zasobów pieniężnych państwa/gminy (budżet, fundusze celowe)- zespoły prawnie określonych zasad regulujących postępowanie ze środkami uzyskiwanymi przez dany podmiot ze źródeł jego przychodów oraz podejmowanych decyzji w sprawie dokonywanych wydatków

jest wiele budżetów!!!

funkcje finansów publicznych

  1. funkcja fiskalna (podstawowa)- dostarczanie podmiotom publicznym (państwu, jednostkom samorządy terytorialnego) środków finansowych na realizacje ich zadań

  2. funkcja redystrybucyjna (rozdzielcza)- przenoszenie wartości ze sfery produkcyjnej do nieprodukcyjnej, gromadzenie środków finansowych przez określony fundusz (najczęściej budżetowy) i rozdzielania ich określonym podmiotom (w płaszczyźnie przedmiotowej)

  3. funkcja stymulacyjna- oddziaływanie na stosunki społeczne, w szczególności gospodarcze, zachęcanie lub zniechęcanie do określonych rodzajów aktywności

  4. funkcja ewidencyjno-kontrolna (informacyjna)- wyciąganie pewnych wniosków stanie gospodarki państwa dzięki rejestracji i analizie zjawisk finansowych, kontrola przebiegu procesów gospodarczych za pomocą analizy kształtowania się przepływów finansowych

prawo finansowe

- „dyscyplina pogranicza” o charakterze interdyscyplinarnym

- przedmiot regulacji- gospodarka finansowa państwa (działalność finansowa)

działy prawa finansowego

  1. prawo budżetowe

  2. prawo finansowe samorządu terytorialnego

  3. prawo podatkowe

  4. prawo celne (daniowe, dochodowe)

  5. publiczne prawo bankowe

  6. prawo dewizowe

  7. międzynarodowe prawo finansowe

  8. prawo rynku finansowego

  9. prawo ubezpieczeniowe

  10. prawo walutowe

źródła prawa finansowego

  1. konstytucja

  2. ratyfikowane umowy międzynarodowe

  3. ustawy

  4. akty wykonawcze

  5. prawo miejscowe

-zwyczaj nie jest źródłem prawa finansowego

normy konstytucyjne dotyczące finansów publicznych

  1. bezpośrednio i wyłącznie art. 84, 89, 118, 123, 167, 168, 171 ust.2, 190, 204, 216-227

  2. odnoszące się zarówno do finansów publicznych jak i do innych zjawisk społecznych i gospodarczych, art. 87-94, 118-124, 125, 173-201, 202-207 (dot. tybu uchwalania ustaw)

  3. wywołujące lub mogące wywołać określone skutki w dziedzinie finansów publicznych uwagi na zakres ich stosowania, art. 67, 69, 70 ust.1 i 2, 74 ust.1, 75 ust.1, 77 ust.2, 176 ust.1|

  4. dotyczące podstaw (ogólnych) zasad treści (wartości) prawa, które mogą bezpośrednio wpływać na kształt prawa finansowego jego wykładnie oraz na finanse publiczne- przez przyjęcie przez TK lub doktrynę, art. 2 w szczególności

WYKLAD 3

administracja finansów publicznych

Skarb państwa

pojęcia SP i budżetu nie są tożsame:

administracja finansów publicznych:

organy zarządzające finansami publicznymi

kompetencje:

organy finansowe:

Minister Finansów (teka Min. Fin. + (często) teka premiera)

- ds. budżetu państwa

- ds. finansów publicznych

- ds. instytucji finansowych

formy realizacji działań zadań Ministra Finansów

  1. funkcje analityczne- wykonywanie analiz, ocen i składanie sprawozdań z funkcjonowania finansów publicznych

  2. funkcje projektowania polityki finansowej- inicjowanie i projektowanie (nie prowadzenie!!!- RM) polityki państwa w zakresie finansów publicznych; współudział w kształtowaniu polityki społeczno- gospodarczej

  3. działania planistyczne- opracowywanie projektu ustawy budżetowej oraz bilansu finansów sektora publicznego bilansu należności i zobowiązań SP

  4. aktywność legislacyjna- minister finansów nie jest podmiotem tworzącym prawo w formie ustaw!!!- opracowywanie rządowych projektów ustaw z dziedziny finansów publicznych oraz opiniowanie projektów ustaw i aktów wykonawczych tej dziedziny

  5. zadania kontrolne i nadzorcze- organizacja aparatu skarbowego i kontroli skarbowej oraz sprawowanie nadzoru nad nimi; sprawowanie nadzoru nad administracja celną i nadzoru właścicielskiego nad bankami państwowymi oraz nadzoru dewizowego; organizacja systemu rachunkowości i sprawozdawczości finansowej oraz dyscypliny finansów publicznych

  6. pełnienie roli organu podatkowego (w sytuacjach ściśle określonych w ustawie)

  7. reprezentowanie SP w sprawach nie zastrzeżonych dla innych organów

WYKLAD 4

Budżet państwa

definicja

Budżet- szczegółowy plan finansowy zawierający zestawienie liczbowe przewidywanych dochodów i granic wydatków ustalonych na określony okres w przyszłości , posiadający określoną formę prawna (ustawa lub uchwala)

Zasady budżetowe (nie są przepisami prawa) - są to postulaty nauki, formułowane przez doktryny, pod adresem ustawodawstwa i praktyki, dotyczące prawidłowej organizacji i funkcjonowania gospodarki budżetowej, w celu optymalnej realizacji jej zadań

Stosunek zasad budżetowych do prawa budżetowego praktyki budżetowej

Zasada budżetowa postepowanie podmiotów

Zasada budżetowa przepis prawa

Przepis prawa praktyka budżetowa

1. zasada powszechności (zupełności; budżetowania brutto)

a) treść

postulat aby budżet obejmował wszystkie dochody i wydatki państwa; wszystkie jednostki sektora finansów publicznych wchodziły do budżetu państwa całością swoich dochodów i wydatków ( w pełnych kwotach); określa zakres budżetu w ujęciu podmiotowym (odnosi się do sektora finansów publicznych rozliczających się z budżetem zgodnie z zasada powszechności)

jednostki budżetowe- stos. zasadę powszechności- finansowane z finansów publicznych całość dochodów przekazuje budżetowi

b) prawo i praktyka

ograniczona z uwagi na wymogi operatywności i efektywności działania- formy budżetowania netto w publicznej gospodarce budżetowej - zakłady budżetowe, środki specjalne, gospodarstwa pomocnicze, fundusze celowe

zakłady budżetowe- koszty działalności pokrywają z własnych dochodów i odprowadzają tylko nadwyżkę (nie jest os. prawną)- mogą otrzymywać dotacje

2. zasada jedności formalnej

a) treść

postulat, aby jeden budżet ujmowany był w jeden akt prawny

b)prawo i praktyka

odstępstwo poprzez ustalanie kilku różnych budżetów (np. budżety jednostek samorządu terytorialnego; budżety załącznikowe)

3.zasada jedności materialnej

a) treść

postulat zorganizowania budżetu na zasadzie jednej puli środków, której całość dochodów przeznaczona jest na całość wydatków; unikanie łączenia- logicznego i finansowego- dochodów budżetowych konkretnych źródeł z określonymi kierunkami wydatkowania (ujecie przedmiotowe budżetu)

b) prawo i praktyka

alternatywa- przeznaczenie konkretnych dochodów na konkretne wydatki; funduszowanie: środki pochodzące z określonych źródeł, przeznaczone na określone cele (fundusze celowe, środki pochodzące ze źródeł zagranicznych)

4. zasada szczegółowości

a) treść

postulat, aby budżet był uchwalany ze szczególnym podziałem dochodów i wydatków; takie usystematyzowanie dochodów i wydatków aby właściwiej wyrażały działania rządu, pozwalając na ocen€ tej działalności przez parlament

b) prawo i praktyka

narządzie- klasyfikacja budżetowa i określone prawnie zasady podziału dochodów i wydatków budżetowych, system jednostek klasyfikacyjnych mających formę podziałek budżetowych

!wyjątek! - prowizorium budżetowe (budżet tymczasowy z ogólnie ustalonymi kwotami dochodów i wydatków)

5. zasada roczności

a) treść

postulat mroczności planowania budżetowego (ograniczenie władzy wykonawczej na rzecz ustawodawczej)

wada- ogranicza pełne i elastyczne wykonywanie budżetu i realizacji ekonomicznych funkcji budżetu, swobodę prowadzenia sprawnej polityki gospodarczej i społecznej

6. zasada równowagi

a) treśc

postulat takiego ukształtowania wydatków, aby nie przekraczały wysokości dochodów, tzn. nie wystąpił deficyt budżetowy

b) prawo i praktyka

w klasycznej wersji w zaniku zastępowana teorią systematycznego deficytu, teoria budżetu cyklicznego, teorią impasu

deficyt działa inflacjogennie!

WYKLAD 5

7. zasada jawności (zasada ogólna finansów publicznych)

a) treść

postulat, aby budżet był ujawniany obywatelom w fazie planowania, uchwalania, wykonywania oraz poddanie ograniczonej kontroli operacji finansowych objętych tajemnicą państwową

b) prawo i praktyka

wyraża się w wielu aspektach (otwartości obrad nad projektem budżetu, publikowaniu ustawy budżetowej itp.)

8. zasada przejrzystości

a) treść

postulat uporządkowania dochodów i wydatków budżetowych w odpowiednim systemie podziałek, dzięki stosowaniu klasyfikacji budżetowej

b) prawo i praktyka

narzędzia- jednolite kryteria klasyfikacji, jasne i jednolite zasady rachunkowości i sprawozdawczości budżetu oraz czytelne i logiczne zasady konstrukcji budżetu

charakter prawny budżetu

postanowienia budżetu nie są skierowane do nieskończenie wielu adresatów co do których powstanie stan faktyczny; postanowienia budżetu są skierowane do ściśle określonych wykonawców; postanowienia budżetu mogą być wykonywane tylko raz! <konkretny adresat, konkretny cel>- normy planowe

dochody- nie mają charakteru normatywnego (mocy wiążącej)- są to prognozy

wydatki- postanowienia po stronie wydatków mają charakter wiążący (w ustawie wynika upoważnienie do wykonywania wydatków przez dysponentów ramach nieprzekraczalnego limitu

niemożliwe jest dochodzenie roszczeń przez dysponentów!

!wyjątek! - jednostki samorządu terytorialnego mają prawo dochodzić subwencji ogólnych i dotacji na realizację zadań zleconych

- są to formy organizacji publicznych zasobów pieniężnych (obok instytucji budżetu)

- zawiązanie dochodów ze ściśle określonych źródeł wydatkami na ściśle określone cele

Budżet

Fundusz

Urządzenie uniwersalne gromadzące dochody z różnych źródeł umożliwiające wydatkowanie zgromadzonych zasobów na różne cele- bez względu na to z jakich źródeł i w jakich proporcjach zasoby powstają

Urządzenia wyspecjalizowane służące finansowaniu wąskiej grupy celów w oparciu o zasoby gromadzone z niewielkiej grupy źródeł

fundusze celowe: przesłanki zaliczenie do funduszy celowych na podstawie art. 22 ustawy o finansach publicznych

- utworzone w drodze ustawy przed dniem 01.01.1999

- publiczny charakter dochodów i wydatków funduszu

- realizacja zadań państwa lub zadań jednostek samorządy terytorialnego

podział funduszy celowych

1) kryterium status prawny

  1. fundusz celowy posiadający osobowość prawną- np. NFOS i GW, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

  2. fundusz celowy nie tworzący odrębnej struktury podmiotowej- forma organizacyjna zasobów pieniężnych zarządzana przez wskazany w ustawie organ państwowy FUS

2) kryterium powiązanie z budżetem

  1. fundusze autonomiczne- brak możliwości transferu środków z budżetu do funduszu lub odwrotnie, odrębność finansowa (ale nie funkcjonalna) np. NFOS i GW, FGŚP, Fundusz Promocji Twórczości

  2. fundusze powiązane finansowo z budżetem- możliwość dotowania ich z budżetu i przekazywania nadwyżek zasobów ponad potrzeby do budżetu, np. FUS, Fundusz Pracy

  3. fundusze wewnątrzbudżetowe- szczególna konstrukcja prawna samego budżetu, dopuszczalność finansowania jednego z celów jedynie w takich granicach w jakich osiągane są wpływy z określonego źródła dochodów budżetowych (brak odrębności funduszu z nazwą, wskazanymi dysponentami zasobów itp.)

3) kryterium wewnętrzna konstrukcja

  1. fundusze scentralizowane- tworzą jednolite konstrukcje a ich zasoby znajdują się najczęściej w dyspozycji określonego ministra jako wykonawcy plany finansowego np. Fundusz Pracy

  2. fundusze zdecentralizowane- stanowią zespoły jednorodzajowych funduszy znajdujących się w dyspozycji np. poszczególnych wojewodów bądź tworzą zespól składający się z funduszu centralnego i funduszy zarządzanych przez np. wojewodów lub jednostki samorządu terytorialnego, np. Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (FOŚiGW)

WYKLAD 6

Dług publiczny / deficyt budżetowy

Regulacje konstytucji RP dotyczące długu publicznego

  1. obowiązek ustawowy dla problematyki emisji papierów wartościowych przez Skarb Państwa, zaciągania pożyczek oraz udzielania gwarancji i poręczeń finansowych przez państwo (art. 216, ust. 2 i 4)

  2. bezwzględny zakaz zaciągania pożyczek lub udzielania gwarancji i poręczeń finansowych w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 (60%) wartości rocznego produktu krajowego brutto (art. 216 ust. 5)

  3. obowiązek ustawowy dla sposobu obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto oraz państwowego długu publicznego (art..216, ust. 5)

XII 2002

XII 2003

dług Skarbu Państwa

- krajowy

- zagraniczny

42,0% PKB

28% PKB

13,9% PKB

46,5% PKB

30,8% PKB

15,7% PKB

państwowy dług publiczny

45,1% PKB

50,2% PKB

państwowy dług publiczny powiększony o przewidywane

wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji

46,7% PKB

51,6% PKB

Regulacje konstytucji RP dotyczące długu publicznego i deficytu

Zakaz zwiększania wydatków lub ograniczenia dochodów planowanych przez RM, których skutkiem jest ustalenie przez Sejm większego deficytu budżetowego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej (art. 220 ust. 1)

Regulacje konstytucji RP dotyczące długu publicznego

Obowiązek inicjatywy ustawodawczej w zakresie ustawy o zaciąganiu długu publicznego oraz ustawy o udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo wyłącznie dla RM (art. 221)

Zakaz pokrywania deficytu budżetowego NBP (art. 220 ust. 2)

Państwowy dług publiczny

Nominalne zadłużenie podmiotów sektora finansów publicznych ustalone po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy podmiotami należącymi do tego sektora (art. 9 ust. o fin. publ.)

państwowy dług publiczny = dług SP + dług sektora samorządowego + dług pozostałych

podmiotów sektora finansów publicznych

dług publiczny a deficyt budżetowy

dług publiczny(dotyczy okresy wieloletniego) = skumulowane deficyty budżetowe (związane z okresem rocznym) + zróżnicowane zobowiązania pozaplanowe zaciągnięte przez podmioty sektora finansów publicznych

saldo budżetowe

dochody (ustalone dla okresu rozliczeniowego, np. 1 rok) - wydatki budżetowe (ustalone dla okresu rozliczeniowego

saldo budżetowe >0 nadwyżka budżetowa

saldo budżetowe <o deficyt budżetowy

deficyt budżetowy

ujemna różnica pomiędzy dochodami a wydatkami państwa (art. 64 ust o fin. publ.) bądź budżetów jednostek samorządu terytorialnego (art. 112 ust. 1 ust. o fin. publ.)

deficyt sektora finansów publicznych

ujemna różnica miedzy dochodami publicznymi, powiększonymi o bezzwrotne środki pochodzące z budżetu UE oraz ze źródeł zagranicznych a wydatkami publicznymi w danym okresie rozliczeniowym (art. 7 ust. o fin. publ.); ustala się po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy podmiotami tego sektora

deficyt budżetowy

dochody, wydatki (operacje definitywne) nie są równe przychodom i rozchodom (operacje nie ujmowane przy obliczaniu wielkości deficytu -> do pokrywania deficytu budżetowego)

źródła przychodów pokrywających deficyt

źródła przychodów pokrywających deficyt

deficyt budżetu państwa

deficyt budżetu jednostek samorządu terytorialnego

sprzedaż papierów wartościowych

skarbowych (emitowanych przez SP)

komunalnych

kredyty zaciągnięte w bankach

krajowych i zagranicznych

krajowych i zagranicznych

Pożyczki

+

+

prywatyzacja majątku

SP

jednostek sam. teryt.

nadwyżka budżetowa z lat ubiegłych

+

+

wolne środki jako nadwyżka środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikająca z rozliczeń kredytów pożyczek z lat ubiegłych

-

+

Skarbowy papier wartościowy- papier wartościowy, w którym SP stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela takiego papieru i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny (emitowane wyłącznie przez Min. Fin.) lub niepieniężny (emitowane przez Min. SP); emitowane w granicach limitu zadłużenia określonego w ustawie budżetowej

Bon skarbowy- krótkoterminowy papier wartościowy oferowany do sprzedaży w kraju na rynku pierwotnym z dyskontem (tj. poniżej wartości nominalnej) i wykupywanym według wartości nominalnej po upływie okresu, na jaki został wyemitowany (krótszym niż rok)

Rynek pierwotny- sprzedawcą remitent (transakcja miedzy remitentem a pierwszym nabywcą)

Dyskonto- w treści ustawy jest ustalona cena a sprzedawana po niższej cenie; różnica miedzy obniżoną wartością emisyjna a wartością nominalną (zysk nabywcy bonu skarbowego)

Obligacja skarbowa- długoterminowy papier wartościowy oferowany do sprzedaży w kraju lub zagranicą oprocentowany w postaci dyskonta lub odsetek, może być sprzedawane z dyskontem, wg wartości nominalnej lub powyżej wartości nominalnej, a następnie wykupywane po upływie określonego termin, nie krótszego niż rok

Skarbowy papier oszczędnościowy- skarbowy papier wartościowy oferowany do sprzedaży wyłącznie krajowym osobom fizycznym np. obligacje oszczędnościowe

Euroobligacje- obligacje, których sprzedaż prowadzona jest poza państwem waluty jej denominacji i nie podlega regulacjom prawnym dotyczącym emisji papierów wartościowych obowiązującym w państwie, na terenie którego jest sprzedawana

WYKLAD 9

Budżet Unii Europejskiej

1) budżet ogólny UE- geneza

powstał w 1965r. w wyniku długotrwałych procesów integracyjnych budżetów wspólnot: budżetów EWWiS, budżetu EWG oraz budżetu Euratom

w 2002 r. nastąpiło połączenie tych budżetów

2) budżet ogólny UE- rola

podstawowe źródło finansowania działalności UE odzwierciedla prawie całokształt (ponad 95%) dochodów i wydatków dokonywanych przez UE

3) budżet ogolny UE- definicja

plan finansowy działalności Wspólnot Europejskich obejmujący przewidywane dochody ni wydatki w okresie rocznym, opracowywany i wykonywany przez Komisje Europejską i podlegle jej podmioty, podlegający okresowej autoryzacji przez Rade i Parlament Europ.

4) budżet ogólny UE- forma organizacji publicznych zasobów pienieżnych

cechy obciążeń na rzecz budżetu

5) budżet ogólny UE- ponadpaństwowość

- wyposażony we własne źródła dochodów, które wcześniej były źródłami dochodów budżetów państw członkowskich

- wydatki budżetowe dokonywane są na terenach wszystkich państw czlonkowskich WE

- budżet jest projektowany, uchwalany i wykonywany przez instytucje WE (niezależnie od władz publicznych państw czlonkowskich)

6) budżet ogólny UE- charakter prawny

nieokreślony akt prawny nie upoważnia do nakładania ciężarów podatkowych na konkretnych podatników i wydatkowania środków budżetowych na określone cele (konieczne odpowiednie akty wykonawcze do budżetu: decyzje, dyrektywy)

7) budżet ogólny UE- funkcje

służy WE gromadzeniu środków pieniężnych wysokości wystarczającej na pokrycie zaplanowanych wydatków

wtórny podział dochodów państw WE; odbieranie części dochodów państwom członkowskim za pomocą obciążeń fiskalnych, a następnie wydatkowanie zgromadzonych środków zgodnie z ustalonymi kierunkami na terenie państw czlonkowskich (2/3 środków alokowanych w rolnictwie i rozwoju regionalnego)

- optymalne przemieszczanie czynników produkcji z sektora prywatnego sektora publicznego poszczególnych państw czlonkowskich WE do sektora publicznego WE, a następnie ich podziale w ramach tego ostatniego sektora

- alokacja czynników produkcji dokonywana przez WE w obszarach, obszarach których optymalnej alokacji zasobów nie mogą dokonać ani mechanizmy rynkowe ani państwa członkowskie

- oddziaływanie na określone zjawiska i procesy gospodarcze w skali mikroekonomicznej

- oddziaływanie na decyzje gospodarcze konkretnych przedsiębiorstw w zakresie kierunków i rodzajów działalności preferowanej przez WE za pomocą dotacji, pożyczek, inicjatywy wspólnotowe

- zakres i wielkośc dochodów i wydatków budżetowych dostarcza informacji o zjawiskach społecznych i ekonomicznych zachodzących na terenie WE

- dostarczanie istotnych informacji na temat jakości pracy organów WE odpowiedzialnych za jego projektowanie, uchwalanie i wykonywanie

WYKLAD 8

dyscyplina finansów publicznych

1) obowiązek przestrzegania zasad legalności i gospodarki finansowej

2) zakres podmiotowy odpowiedzialności

osoby fizyczne należące do jednej z dwóch kategorii

  1. pracownicy sektora finansów publicznych, którym powierzono prace związaną z gromadzeniem i wydatkowaniem środków publicznych i oznaczono związany z tym zakres ich obowiązków

  2. dysponenci środków publicznych innym charakterze niż pracownicy sektora finansów publicznych

3) znamiona czynu naruszenia dyscypliny finansów publicznych

  1. umyślne lub nieumyślne

  2. działanie lub zaniechanie

  3. odnoszące się do jednej z postaci zachowań wymienionych w ustawie o finansach publicznych (art. 138)

4) kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

  1. upomnienie

  2. nagana

  3. kara pieniężna (w wysokości od 1-miesiecznego do 3-miesiecznego wynagrodzenia)

  4. zakaz pełnienia funkcji kierowniczych związanych z dysponowaniem środkami publicznymi na okres od roku do 5 lat

5) postępowanie z sprawach o naruszenie dyscypliny finansów pubbllicznych

FINANSE SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

dualizm administracji publicznej

administracja rządowa (państwowa)

samorząd terytorialny

7) decentralizacja administracji publicznej

odpowiednie nałożenie zdań i kompetencji pomiędzy administracją rządową i samorządy terytorialne lub ewentualnie inne instytucje samodzielnie prowadzące działalność w zakresie administracji publicznej; przekazanie zadań i kompetencji ze sfery administracji rządowej do odpowiedniego szczebla samorządu terytorialnego a także z danego szczebla samorządu do niżej usytuowanej jednostki samorządowej.

8) decentralizacja a dekoncentracja

centralizacja i decentralizacja - w stosunkach pomiędzy państwem a samorządem terytorialnym (ewentualnie w ramach samorządu terytorialnego)

koncentracja i dekoncentracja- zadań lub kompetencji w sferze organizacji administracji; odnosi się do znaczenia i pozycji władz (organów) funkcjonujących ramach danej jednostki administracyjnej

9) finansowanie i nadzór na d realizacją zdań

Zadania samorządu teryt.

Zadania wlasne (służące zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samoż.)

Zadania zlecone (zlecone do wykonania i bezpośredniego finansowania przez organy administracji rządowej)

Finansowanie

Zasadniczo z dochodów wlasnych oraz z subwencji ogólnej

Z dotacji celowych, przekazywanych przez administracje rządową

Nadzór nad realizacją

Badanie w oparciu o kryterium legalności

Badanie w oparciu o kryterium legalności, celowości, rzetelności i gospodarności

10) Finansowanie samorządu terytorialnego

całość stosunków społecznych związanych z gromadzeniem dochodów i dokonywaniem wydatków przez jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki i stowarzyszenia

11) system finansów samorządu terytorialnego

całokształt zasad, instytucji i procedur dotyczących gromadzenia i wydatkowania zasobów pieniężnych jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków i stowarzyszeń, regulowany normami prawa finansowego (prawo finansowe samorządu terytorialnego)

12) konstytucyjne zasady dotyczące finansów samorządu terytorialnego

  1. jednostkom tym zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiesnio do przypadających im zadań

  2. dochodami jednostek są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa

  3. źródła dochodów są określone w ustawie

  4. zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych

  5. jednostki maja prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie

FINANSE GMIN

    1. dochody własne gmin typu fiskalnego

    1. Podatki